Atharvaveda Saṃhitā (Śaunaka) 3

अग्निर् नः शत्रून् प्रत्य् एतु विद्वान् प्रतिदहन्न् अभिशस्तिम् अरातिम् । स सेनां मोहयतु परेषां निर्हस्तांश् च कृणवज् जातवेदाः ॥१॥

agnir naḥ śatrūn praty etu vidvān pratidahann abhiśastim arātim | sa senāṃ mohayatu pareṣāṃ nirhastāṃś ca kṛṇavaj jātavedāḥ ||1||

यूयम् उग्रा मरुत ईदृशे स्थाभि प्रेत मृणत सहध्वम् । अमीमृणन् वसवो नाथिता इमे अग्निर् ह्य् एषां दूतः प्रत्येतु विद्वान् ॥२॥

yūyam ugrā maruta īdṛśe sthābhi preta mṛṇata sahadhvam | amīmṛṇan vasavo nāthitā ime agnir hy eṣāṃ dūtaḥ pratyetu vidvān ||2||

अमित्रसेनां मघवन्न् अस्मान् छत्रूयतीम् अभि । युवं ताम् इन्द्र वृत्रहन्न् अग्निश् च दहतं प्रति ॥३॥

amitrasenāṃ maghavann asmān chatrūyatīm abhi | yuvaṃ tām indra vṛtrahann agniś ca dahataṃ prati ||3||

प्रसूत इन्द्र प्रवता हरिभ्यां प्र ते वज्रः प्रमृणन्न् एतु शत्रून् । जहि प्रतीचो अनूचः पराचो विष्वक् सत्यं कृणुहि चित्तम् एषाम् ॥४॥

prasūta indra pravatā haribhyāṃ pra te vajraḥ pramṛṇann etu śatrūn | jahi pratīco anūcaḥ parāco viṣvak satyaṃ kṛṇuhi cittam eṣām ||4||

इन्द्र सेनां मोहयामित्राणाम् । अग्नेर् वातस्य ध्राज्या तान् विषूचो वि नाशय ॥५॥

indra senāṃ mohayāmitrāṇām | agner vātasya dhrājyā tān viṣūco vi nāśaya ||5||

इन्द्रः सेनां मोहयतु मरुतो घ्नन्त्व् ओजसा । चक्षूंस्य् अग्निर् आ दत्तां पुनर् एतु पराजिता ॥६॥

indraḥ senāṃ mohayatu maruto ghnantv ojasā | cakṣūṃsy agnir ā dattāṃ punar etu parājitā ||6||

अग्निर् नो दूतः प्रत्येतु विद्वान् प्रतिदहन्न् अभिशस्तिम् अरातिम् । स चित्तानि मोहयतु परेषां निर्हस्तांश् च कृणवज् जातवेदाः ॥१॥

agnir no dūtaḥ pratyetu vidvān pratidahann abhiśastim arātim | sa cittāni mohayatu pareṣāṃ nirhastāṃś ca kṛṇavaj jātavedāḥ ||1||

अयम् अग्निर् अमूमुहद् यानि चित्तानि वो हृदि । वि वो धमत्व् ओकसः प्र वो धमतु सर्वतः ॥२॥

ayam agnir amūmuhad yāni cittāni vo hṛdi | vi vo dhamatv okasaḥ pra vo dhamatu sarvataḥ ||2||

इन्द्र चित्तानि मोहयन्न् अर्वाङ् आकूत्या चर । अग्नेर् वातस्य ध्राज्या तान् विषूचो वि नाशय ॥३॥

indra cittāni mohayann arvāṅ ākūtyā cara | agner vātasya dhrājyā tān viṣūco vi nāśaya ||3||

व्य् आकूतय एषाम् इताथो चित्तानि मुह्यत । अथो यद् अद्यैषां हृदि तद् एषां परि निर् जहि ॥४॥

vy ākūtaya eṣām itātho cittāni muhyata | atho yad adyaiṣāṃ hṛdi tad eṣāṃ pari nir jahi ||4||

अमीषां चित्तानि प्रतिमोहयन्ती गृहाणाङ्गान्य् अप्वे परेहि । अभि प्रेहि निर् दह हृत्सु शोकैर् ग्राह्यामित्रांस् तमसा विध्य शत्रून् ॥५॥

amīṣāṃ cittāni pratimohayantī gṛhāṇāṅgāny apve parehi | abhi prehi nir daha hṛtsu śokair grāhyāmitrāṃs tamasā vidhya śatrūn ||5||

असौ या सेना मरुतः परेषाम् अस्मान् ऐत्य् अभ्य् ओजसा स्पर्धमाना । ताम् विध्यत तमसापव्रतेन यथैषाम् अन्यो अन्यं न जानात् ॥६॥

asau yā senā marutaḥ pareṣām asmān aity abhy ojasā spardhamānā | tām vidhyata tamasāpavratena yathaiṣām anyo anyaṃ na jānāt ||6||

अचिक्रदत् स्वपा इह भुवद् अग्ने व्य् अचस्व रोदसी उरूची । युञ्जन्तु त्वा मरुतो विश्ववेदस आमुं नय नमसा रातहव्यम् ॥१॥

acikradat svapā iha bhuvad agne vy acasva rodasī urūcī | yuñjantu tvā maruto viśvavedasa āmuṃ naya namasā rātahavyam ||1||

दूरे चित् सन्तम् अरुषास इन्द्रम् आ च्यावयन्तु सख्याय विप्रम् । यद् गायत्रीं बृहतीम् अर्कम् अस्मै सौत्रामण्या दधृषन्त देवाः ॥२॥

dūre cit santam aruṣāsa indram ā cyāvayantu sakhyāya vipram | yad gāyatrīṃ bṛhatīm arkam asmai sautrāmaṇyā dadhṛṣanta devāḥ ||2||

अद्भ्यस् त्वा राज वरुणो ह्वयतु सोमस् त्वा ह्वयतु पर्वतेभ्यः । इन्द्रस् त्वा ह्वयतु विड्भ्य आभ्यः श्येनो भूत्वा विश आ पतेमाः ॥३॥ ४

adbhyas tvā rāja varuṇo hvayatu somas tvā hvayatu parvatebhyaḥ | indras tvā hvayatu viḍbhya ābhyaḥ śyeno bhūtvā viśa ā patemāḥ ||3|| 4

श्येनो हव्यं नयत्व् आ परस्माद् अन्यक्षेत्रे अपरुद्धं चरन्तम् । अश्विना पन्थां कृणुतां सुगं त इमं सजाता अभिसंविशध्वम् ॥४॥ ५

śyeno havyaṃ nayatv ā parasmād anyakṣetre aparuddhaṃ carantam | aśvinā panthāṃ kṛṇutāṃ sugaṃ ta imaṃ sajātā abhisaṃviśadhvam ||4|| 5

ह्वयन्तु त्वा प्रतिजनाः प्रति मित्रा अवृषत । इन्द्राग्नी विश्वे देवास् ते विशि क्षेमम् अदीधरन् ॥५॥ ६

hvayantu tvā pratijanāḥ prati mitrā avṛṣata | indrāgnī viśve devās te viśi kṣemam adīdharan ||5|| 6

यस् ते हवं विवदत् सजातो यश् च निष्ट्यः । अपाञ्चम् इन्द्र तं कृत्वाथेमम् इहाव गमय ॥६॥ ७

yas te havaṃ vivadat sajāto yaś ca niṣṭyaḥ | apāñcam indra taṃ kṛtvāthemam ihāva gamaya ||6|| 7

आ त्वा गन् राष्त्रं सह वर्चसोद् इहि प्राङ् विशां पतिर् एकराट् त्वं वि राज । सर्वास् त्वा राजन् प्रदिशो ह्वयन्तूपसद्यो नमस्यो भवेह ॥१॥

ā tvā gan rāṣtraṃ saha varcasod ihi prāṅ viśāṃ patir ekarāṭ tvaṃ vi rāja | sarvās tvā rājan pradiśo hvayantūpasadyo namasyo bhaveha ||1||

त्वां विशो वृणतां राज्याय त्वाम् इमाः प्रदिशः पञ्च देवीः । वर्ष्मन् राष्ट्रस्य ककुदि श्रयस्व ततो न उग्रो वि भजा वसूनि ॥२॥

tvāṃ viśo vṛṇatāṃ rājyāya tvām imāḥ pradiśaḥ pañca devīḥ | varṣman rāṣṭrasya kakudi śrayasva tato na ugro vi bhajā vasūni ||2||

अछ त्वा यन्तु हविनः सजाता अग्निर् दूतो अजिरः सं चरातै । जायाः पुत्राः सुमनसो भवन्तु बहुं बलिं प्रति पश्यासा उग्रः ॥३॥

acha tvā yantu havinaḥ sajātā agnir dūto ajiraḥ saṃ carātai | jāyāḥ putrāḥ sumanaso bhavantu bahuṃ baliṃ prati paśyāsā ugraḥ ||3||

अश्विना त्वाग्रे मित्रावरुणोभा विश्वे देवा मरुतस् त्वा ह्वयन्तु । अधा मनो वसुदेयाय कृणुष्व ततो न उग्रो वि भजा वसूनि ॥४॥

aśvinā tvāgre mitrāvaruṇobhā viśve devā marutas tvā hvayantu | adhā mano vasudeyāya kṛṇuṣva tato na ugro vi bhajā vasūni ||4||

आ प्र द्रव परमस्याः परावतः शिवे ते द्यावापृथिवी उभे स्ताम् । तद् अयं राजा वरुणस् तथाह स त्वायम् अह्वत् स उपेदम् एहि ॥५॥

ā pra drava paramasyāḥ parāvataḥ śive te dyāvāpṛthivī ubhe stām | tad ayaṃ rājā varuṇas tathāha sa tvāyam ahvat sa upedam ehi ||5||

इन्द्रेन्द्र मनुष्याः परेहि सं ह्य् अज्ञास्था वरुणैः संविदानः । स त्वायम् अह्वत् स्वे सधस्थे स देवान् यक्षत् स उ कल्पयद् विशः ॥६॥

indrendra manuṣyāḥ parehi saṃ hy ajñāsthā varuṇaiḥ saṃvidānaḥ | sa tvāyam ahvat sve sadhasthe sa devān yakṣat sa u kalpayad viśaḥ ||6||

पथ्या रेवतीर् बहुधा विरूपाः सर्वाः संगत्य वरीयस् ते अक्रन् । तास् त्वा सर्वाः संविदाना ह्वयन्तु दशमीम् उग्रः सुमना वशेह ॥७॥

pathyā revatīr bahudhā virūpāḥ sarvāḥ saṃgatya varīyas te akran | tās tvā sarvāḥ saṃvidānā hvayantu daśamīm ugraḥ sumanā vaśeha ||7||

आयम् अगन् पर्णमणिर् बली बलेन प्रमृणन्त् सपत्नान् । ओजो देवानां पय ओषधीनां वर्चसा मा जिन्वन्त्व् अप्रयावन् ॥१॥

āyam agan parṇamaṇir balī balena pramṛṇant sapatnān | ojo devānāṃ paya oṣadhīnāṃ varcasā mā jinvantv aprayāvan ||1||

मयि क्षत्रं पर्णमणे मयि धारयताद् रयिम् । अहं राष्ट्रस्याभीवर्गे निजो भूयासम् उत्तमः ॥२॥

mayi kṣatraṃ parṇamaṇe mayi dhārayatād rayim | ahaṃ rāṣṭrasyābhīvarge nijo bhūyāsam uttamaḥ ||2||

यं निदधुर् वनस्पतौ गुह्यं देवाः प्रियं मणिम् । तम् अस्मभ्यं सहायुषा देवा ददतु भर्तवे ॥३॥

yaṃ nidadhur vanaspatau guhyaṃ devāḥ priyaṃ maṇim | tam asmabhyaṃ sahāyuṣā devā dadatu bhartave ||3||

सोमस्य पर्णः सह उग्रम् आगन्न् इन्द्रेण दत्तो वरुणेन शिष्टः । तं प्रियासं बहु रोचमानो दीर्घायुत्वाय शतशारदाय ॥४॥

somasya parṇaḥ saha ugram āgann indreṇa datto varuṇena śiṣṭaḥ | taṃ priyāsaṃ bahu rocamāno dīrghāyutvāya śataśāradāya ||4||

आ मारुक्षत् पर्णमणिर् मह्या अरिष्टतातये । यथाहम् उत्तरो ऽसान्य् अर्यम्ण उत संविदः ॥५॥

ā mārukṣat parṇamaṇir mahyā ariṣṭatātaye | yathāham uttaro 'sāny aryamṇa uta saṃvidaḥ ||5||

ये धीवानो रथकाराः कर्मारा ये मनीषिणः । उपस्तीन् पर्ण मह्यं त्वं सर्वान् कृण्व् अभितो जनान् ॥६॥

ye dhīvāno rathakārāḥ karmārā ye manīṣiṇaḥ | upastīn parṇa mahyaṃ tvaṃ sarvān kṛṇv abhito janān ||6||

ये राजानो राजकृतः सूता ग्रामण्यश् च ये । उपस्तीन् पर्ण मह्यं त्वं सर्वान् कृण्व् अभितो जनान् ॥७॥

ye rājāno rājakṛtaḥ sūtā grāmaṇyaś ca ye | upastīn parṇa mahyaṃ tvaṃ sarvān kṛṇv abhito janān ||7||

पर्णो ऽसि तनूपानः सयोनिर् वीरो वीरेण मया । संवत्सरस्य तेजसा तेन बध्नामि त्वा मणे ॥८॥

parṇo 'si tanūpānaḥ sayonir vīro vīreṇa mayā | saṃvatsarasya tejasā tena badhnāmi tvā maṇe ||8||

पुमान् पुंसः परिजातो ऽश्वत्थः खदिराद् अधि । स हन्तु शत्रून् मामकान् यान् अहं द्वेष्मि ये च माम् ॥१॥

pumān puṃsaḥ parijāto 'śvatthaḥ khadirād adhi | sa hantu śatrūn māmakān yān ahaṃ dveṣmi ye ca mām ||1||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तान् अश्वत्थ निः शृणीहि शत्रून् वैबाधदोधतः । इन्द्रेण वृत्रघ्ना मेदी मित्रेण वरुणेन च ॥२॥

tān aśvattha niḥ śṛṇīhi śatrūn vaibādhadodhataḥ | indreṇa vṛtraghnā medī mitreṇa varuṇena ca ||2||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथाश्वत्थ निरभनो ऽन्तर् महत्य् अर्णवे । एवा तान्त् सर्वान् निर् भङ्ग्धि यान् अहं द्वेष्मि ये च माम् ॥३॥

yathāśvattha nirabhano 'ntar mahaty arṇave | evā tānt sarvān nir bhaṅgdhi yān ahaṃ dveṣmi ye ca mām ||3||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यः सहमानश् चरसि सासहान इव ऋषभः । तेनाश्वत्थ त्वया वयं सपत्नान्त् सहिषीमहि ॥४॥

yaḥ sahamānaś carasi sāsahāna iva ṛṣabhaḥ | tenāśvattha tvayā vayaṃ sapatnānt sahiṣīmahi ||4||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सिनात्व् एनान् निरृतिर् मृत्योः पाशैर् अमोक्यैः । अश्वत्थ शत्रून् मामकान् यान् अहं द्वेष्मि ये च माम् ॥५॥

sinātv enān nirṛtir mṛtyoḥ pāśair amokyaiḥ | aśvattha śatrūn māmakān yān ahaṃ dveṣmi ye ca mām ||5||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथाश्वत्थ वानस्पत्यान् आरोहन् कृणुषे ऽधरान् । एवा मे शत्रोर् मूर्धानं विष्वग् भिन्द्धि सहस्व च ॥६॥

yathāśvattha vānaspatyān ārohan kṛṇuṣe 'dharān | evā me śatror mūrdhānaṃ viṣvag bhinddhi sahasva ca ||6||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ते ऽधराञ्चः प्र प्लवन्तां छिन्ना नौर् इव बन्धनात् । न वैबाधप्रणुत्तानां पुनर् अस्ति निवर्तनम् ॥७॥

te 'dharāñcaḥ pra plavantāṃ chinnā naur iva bandhanāt | na vaibādhapraṇuttānāṃ punar asti nivartanam ||7||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रैणान् नुदे मनसा प्र चित्तेनोत ब्रह्मणा । प्रैणान् वृक्षस्य शाखयाश्वत्थस्य नुदामहे ॥८॥

praiṇān nude manasā pra cittenota brahmaṇā | praiṇān vṛkṣasya śākhayāśvatthasya nudāmahe ||8||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हरिणस्य रघुष्यदो ऽधि शीर्षणि भेषजम् । स क्षेत्रियं विषाणया विषूचीनम् अनीनशत् ॥१॥

hariṇasya raghuṣyado 'dhi śīrṣaṇi bheṣajam | sa kṣetriyaṃ viṣāṇayā viṣūcīnam anīnaśat ||1||

अनु त्वा हरिणो वृषा पद्भिश् चतुर्भिर् अक्रमीत् । विषाणे वि ष्य गुष्पितं यद् अस्य क्षेत्रियं हृदि ॥२॥

anu tvā hariṇo vṛṣā padbhiś caturbhir akramīt | viṣāṇe vi ṣya guṣpitaṃ yad asya kṣetriyaṃ hṛdi ||2||

अदो यद् अवरोचते चतुष्पक्षम् इव छदिः । तेना ते सर्वं क्षेत्रियम् अङ्गेभ्यो नाशयामसि ॥३॥

ado yad avarocate catuṣpakṣam iva chadiḥ | tenā te sarvaṃ kṣetriyam aṅgebhyo nāśayāmasi ||3||

अमू ये दिवि सुभगे विचृतौ नाम तारके । वि क्षेत्रियस्य मुञ्चताम् अधमं पाशम् उत्तमम् ॥४॥

amū ye divi subhage vicṛtau nāma tārake | vi kṣetriyasya muñcatām adhamaṃ pāśam uttamam ||4||

आप इद् वा उ भेषजीर् आपो अमीवचातनीः । आपो विश्वस्य भेषजीस् तास् त्वा मुञ्चन्तु क्षेत्रियात् ॥५॥

āpa id vā u bheṣajīr āpo amīvacātanīḥ | āpo viśvasya bheṣajīs tās tvā muñcantu kṣetriyāt ||5||

यद् आसुतेः क्रियमानायाः क्षेत्रियं त्वा व्यानशे । वेदाहं तस्य भेषजं क्षेत्रियं नाशयामि त्वत् ॥६॥

yad āsuteḥ kriyamānāyāḥ kṣetriyaṃ tvā vyānaśe | vedāhaṃ tasya bheṣajaṃ kṣetriyaṃ nāśayāmi tvat ||6||

अपवासे नक्षत्राणाम् अपवास उषसाम् उत । अपास्मत् सर्वं दुर्भूतम् अप क्षेत्रियम् उछतु ॥७॥

apavāse nakṣatrāṇām apavāsa uṣasām uta | apāsmat sarvaṃ durbhūtam apa kṣetriyam uchatu ||7||

आ यातु मित्र ऋतुभिः कल्पमानः संवेशयन् पृथिवीम् उस्रियाभिः । अथास्मभ्यम् वरुणो वायुर् अग्निर् बृहद् राष्ट्रं संवेश्यम् दधातु ॥१॥

ā yātu mitra ṛtubhiḥ kalpamānaḥ saṃveśayan pṛthivīm usriyābhiḥ | athāsmabhyam varuṇo vāyur agnir bṛhad rāṣṭraṃ saṃveśyam dadhātu ||1||

धाता रातिः सवितेदं जुशन्ताम् इन्द्रस् त्वष्टा प्रति हर्यन्तु मे वचः । हुवे देवीम् अदितिं शूरपुत्रां सजातानां मध्यमेष्ठा यथासानि ॥२॥

dhātā rātiḥ savitedaṃ juśantām indras tvaṣṭā prati haryantu me vacaḥ | huve devīm aditiṃ śūraputrāṃ sajātānāṃ madhyameṣṭhā yathāsāni ||2||

हुवे सोमं सवितारं नमोभिर् विश्वान् आदित्यां अहम् उत्तरत्वे । अयम् अग्निर् दीदायद् दीर्घम् एव सजातैर् इद्धो ऽप्रतिब्रुवद्भिः ॥३॥

huve somaṃ savitāraṃ namobhir viśvān ādityāṃ aham uttaratve | ayam agnir dīdāyad dīrgham eva sajātair iddho 'pratibruvadbhiḥ ||3||

इहेद् असाथ न परो गमाथेर्यो गोपाः पुष्टपतिर् व आजत् । अस्मै कामायोप कामिनीर् विश्वे वो देवा उपसंयन्तु ॥४॥

ihed asātha na paro gamātheryo gopāḥ puṣṭapatir va ājat | asmai kāmāyopa kāminīr viśve vo devā upasaṃyantu ||4||

सं वो मनांसि सं व्रता सम् आकूतीर् नमामसि । अमी ये विव्रता स्थन तान् वः सं नमयामसि ॥५॥

saṃ vo manāṃsi saṃ vratā sam ākūtīr namāmasi | amī ye vivratā sthana tān vaḥ saṃ namayāmasi ||5||

अहं गृभ्णामि मनसा मनांसि मम चित्तम् अनु चित्तेभिर् एत । मम वशेषु हृदयानि वः कृणोमि मम यातम् अनुवर्त्मान एत ॥६॥

ahaṃ gṛbhṇāmi manasā manāṃsi mama cittam anu cittebhir eta | mama vaśeṣu hṛdayāni vaḥ kṛṇomi mama yātam anuvartmāna eta ||6||

कर्शफस्य विशफस्य द्यौः पिता पृथिवी माता । यथाभिचक्र देवास् तथाप कृणुता पुनः ॥१॥

karśaphasya viśaphasya dyauḥ pitā pṛthivī mātā | yathābhicakra devās tathāpa kṛṇutā punaḥ ||1||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अश्रेष्माणो अधारयन् तथा तन् मनुना कृतम् । कृणोमि वध्रि विष्कन्धं मुष्काबर्हो गवाम् इव ॥२॥

aśreṣmāṇo adhārayan tathā tan manunā kṛtam | kṛṇomi vadhri viṣkandhaṃ muṣkābarho gavām iva ||2||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पिशङ्गे सूत्रे खृगलं तद् आ बध्नन्ति वेधसः । श्रवस्युं शुष्मं काबवं वध्रिं कृण्वन्तु बन्धुरः ॥३॥

piśaṅge sūtre khṛgalaṃ tad ā badhnanti vedhasaḥ | śravasyuṃ śuṣmaṃ kābavaṃ vadhriṃ kṛṇvantu bandhuraḥ ||3||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

येना श्रवस्यवश् चरथ देवा इवासुरमायया । शुनां कपिर् इव दूषणो बन्धुरा काबवस्य च ॥४॥

yenā śravasyavaś caratha devā ivāsuramāyayā | śunāṃ kapir iva dūṣaṇo bandhurā kābavasya ca ||4||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दुष्ट्यै हि त्वा भत्स्यामि दूषयिष्यामि काबवम् । उद् आशवो रथा इव शपथेभिः सरिष्यथ ॥५॥

duṣṭyai hi tvā bhatsyāmi dūṣayiṣyāmi kābavam | ud āśavo rathā iva śapathebhiḥ sariṣyatha ||5||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकशतं विष्कन्धानि विष्ठिता पृथिवीम् अनु । तेषां त्वाम् अग्रे उज् जहरुर् मणिं विष्कन्धदूषणम् ॥६॥

ekaśataṃ viṣkandhāni viṣṭhitā pṛthivīm anu | teṣāṃ tvām agre uj jaharur maṇiṃ viṣkandhadūṣaṇam ||6||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रथमा ह व्य् उवास सा धेनुर् अभवद् यमे । सा नः पयस्वती दुहाम् उत्तरामुत्तराम् समाम् ॥१॥

prathamā ha vy uvāsa sā dhenur abhavad yame | sā naḥ payasvatī duhām uttarāmuttarām samām ||1||

यां देवाः प्रतिनन्दन्ति रात्रिम् धेनुम् उपायतीम् । संवत्सरस्य या पत्नी सा नो अस्तु सुमङ्गली ॥२॥

yāṃ devāḥ pratinandanti rātrim dhenum upāyatīm | saṃvatsarasya yā patnī sā no astu sumaṅgalī ||2||

संवत्सरस्य प्रतिमां यां त्वा रात्र्य् उपास्महे । सा न आयुष्मतीं प्रजां रायस् पोषेण सं सृज ॥३॥

saṃvatsarasya pratimāṃ yāṃ tvā rātry upāsmahe | sā na āyuṣmatīṃ prajāṃ rāyas poṣeṇa saṃ sṛja ||3||

इयम् एव सा या प्रथमा व्यौछद् आस्व् इतरासु चरति प्रविष्टा । महान्तो अस्यां महिमानो अन्तर् वधूर् जिगाय नवगज् जनित्री ॥४॥

iyam eva sā yā prathamā vyauchad āsv itarāsu carati praviṣṭā | mahānto asyāṃ mahimāno antar vadhūr jigāya navagaj janitrī ||4||

वानस्पत्या ग्रावाणो घोषम् अक्रत हविष् कृण्वन्तः परिवत्सरीणम् । एकाष्टके सुप्रजसः सुवीरा वयं स्याम पतयो रयीणाम् ॥५॥

vānaspatyā grāvāṇo ghoṣam akrata haviṣ kṛṇvantaḥ parivatsarīṇam | ekāṣṭake suprajasaḥ suvīrā vayaṃ syāma patayo rayīṇām ||5||

इडायास् पदं घृतवत् सरीसृपं जातवेदः प्रति हव्या गृभाय । ये ग्राम्याः पशवो विश्वरूपास् तेषां सप्तानां मयि रन्तिर् अस्तु ॥६॥

iḍāyās padaṃ ghṛtavat sarīsṛpaṃ jātavedaḥ prati havyā gṛbhāya | ye grāmyāḥ paśavo viśvarūpās teṣāṃ saptānāṃ mayi rantir astu ||6||

आ मा पुष्टे च पोषे च रात्रि देवानां सुमतौ स्याम । पूर्णा दर्वे परा पत सुपूर्णा पुनर् आ पत । सर्वान् यज्ञान्त् संभुञ्जतीषम् ऊर्जं न आ भर ॥७॥

ā mā puṣṭe ca poṣe ca rātri devānāṃ sumatau syāma | pūrṇā darve parā pata supūrṇā punar ā pata | sarvān yajñānt saṃbhuñjatīṣam ūrjaṃ na ā bhara ||7||

आयम् अगन्त् संवत्सरः पतिर् एकाष्टके तव । सा न आयुष्मतीं प्रजां रायस् पोषेण सं सृज ॥८॥

āyam agant saṃvatsaraḥ patir ekāṣṭake tava | sā na āyuṣmatīṃ prajāṃ rāyas poṣeṇa saṃ sṛja ||8||

ऋतून् यज ऋतुपतीन् आर्तवान् उत हायनान् । समाः संवत्सरान् मासान् भूतस्य पतये यजे ॥९॥

ṛtūn yaja ṛtupatīn ārtavān uta hāyanān | samāḥ saṃvatsarān māsān bhūtasya pataye yaje ||9||

ऋतुभ्यष् ट्वार्तवेभ्यो माद्भ्यः संवत्सरेभ्यः । धात्रे विधात्रे समृधे भूतस्य पतये यजे ॥१०॥

ṛtubhyaṣ ṭvārtavebhyo mādbhyaḥ saṃvatsarebhyaḥ | dhātre vidhātre samṛdhe bhūtasya pataye yaje ||10||

इडया जुह्वतो वयं देवान् घृतवता यजे । गृहान् अलुभ्यतो वयं सं विशेमोप गोमतः ॥११॥

iḍayā juhvato vayaṃ devān ghṛtavatā yaje | gṛhān alubhyato vayaṃ saṃ viśemopa gomataḥ ||11||

एकाष्टका तपसा तप्यमाना जजान गर्भं महिमानम् इन्द्रम् । तेन देवा व्य् असहन्त शत्रून् हन्ता दस्यूनाम् अभवच् छचीपतिः ॥१२॥

ekāṣṭakā tapasā tapyamānā jajāna garbhaṃ mahimānam indram | tena devā vy asahanta śatrūn hantā dasyūnām abhavac chacīpatiḥ ||12||

इन्द्रपुत्रे सोमपुत्रे दुहितासि प्रजापतेः । कामान् अस्माकं पूरय प्रति गृह्णाहि नो हविः ॥१३॥

indraputre somaputre duhitāsi prajāpateḥ | kāmān asmākaṃ pūraya prati gṛhṇāhi no haviḥ ||13||

मुञ्चामि त्वा हविषा जीवनाय कम् अज्ञातयक्ष्माद् उत राजयक्ष्मात् । ग्राहिर् जग्राह यद्य् एतद् एनं तस्या इन्द्राग्नी प्र मुमुक्तम् एनम् ॥१॥

muñcāmi tvā haviṣā jīvanāya kam ajñātayakṣmād uta rājayakṣmāt | grāhir jagrāha yady etad enaṃ tasyā indrāgnī pra mumuktam enam ||1||

यदि क्षितायुर् यदि वा परेतो यदि मृत्योर् अन्तिकं एव । तम् आ हरामि निरृतेर् उपस्थाद् अस्पार्शम् एनं शतशारदाय ॥२॥

yadi kṣitāyur yadi vā pareto yadi mṛtyor antikaṃ eva | tam ā harāmi nirṛter upasthād aspārśam enaṃ śataśāradāya ||2||

सहस्राक्षेण शतवीर्येण शतायुषा हविषाहार्षम् एनम् । इन्द्रो यथैनं शरदो नयात्य् अति विश्वस्य दुरितस्य पारम् ॥३॥

sahasrākṣeṇa śatavīryeṇa śatāyuṣā haviṣāhārṣam enam | indro yathainaṃ śarado nayāty ati viśvasya duritasya pāram ||3||

शतं जीव शरदो वर्धमानः शतं हेमन्तान् छतम् उ वसन्तान् । शतं ते इन्द्रो अग्निः सविता बृहस्पतिः शतायुषा हविषाहार्षम् एनम् ॥४॥

śataṃ jīva śarado vardhamānaḥ śataṃ hemantān chatam u vasantān | śataṃ te indro agniḥ savitā bṛhaspatiḥ śatāyuṣā haviṣāhārṣam enam ||4||

प्र विशतं प्राणापानाव् अनड्वाहाव् इव व्रजम् । व्य् अन्ये यन्तु मृत्यवो यान् आहुर् इतरान् छतम् ॥५॥

pra viśataṃ prāṇāpānāv anaḍvāhāv iva vrajam | vy anye yantu mṛtyavo yān āhur itarān chatam ||5||

इहैव स्तं प्राणापानौ माप गातम् इतो युवम् । शरीरम् अस्याङ्गानि जरसे वहतं पुनः ॥६॥

ihaiva staṃ prāṇāpānau māpa gātam ito yuvam | śarīram asyāṅgāni jarase vahataṃ punaḥ ||6||

जरायै त्वा परि ददामि जरायै नि धुवामि त्वा । जरा त्वा भद्रा नेष्ट व्य् अन्ये यन्तु मृत्यवो यान् आहुर् इतरान् छतम् ॥७॥

jarāyai tvā pari dadāmi jarāyai ni dhuvāmi tvā | jarā tvā bhadrā neṣṭa vy anye yantu mṛtyavo yān āhur itarān chatam ||7||

अभि त्वा जरिमाहित गाम् उक्षणम् इव रज्ज्वा । यस् त्वा मृत्युर् अभ्यधत्त जायमानं सुपाशया । तं ते सत्यस्य हस्ताभ्याम् उद् अमुञ्चद् बृहस्पतिः ॥८॥

abhi tvā jarimāhita gām ukṣaṇam iva rajjvā | yas tvā mṛtyur abhyadhatta jāyamānaṃ supāśayā | taṃ te satyasya hastābhyām ud amuñcad bṛhaspatiḥ ||8||

इहैव ध्रुवां नि मिनोमि शालां क्षेमे तिष्ठाति घृतम् उक्षमाणा । तां त्वा शाले सर्ववीराः सुवीरा अरिष्टवीरा उप सं चरेम ॥१॥

ihaiva dhruvāṃ ni minomi śālāṃ kṣeme tiṣṭhāti ghṛtam ukṣamāṇā | tāṃ tvā śāle sarvavīrāḥ suvīrā ariṣṭavīrā upa saṃ carema ||1||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इहैव ध्रुवा प्रति तिष्ठ शाले ऽश्वावती गोमती सूनृतावती । ऊर्जस्वती घृतवती पयस्वत्य् उच् छ्रयस्व महते सौभगाय ॥२॥

ihaiva dhruvā prati tiṣṭha śāle 'śvāvatī gomatī sūnṛtāvatī | ūrjasvatī ghṛtavatī payasvaty uc chrayasva mahate saubhagāya ||2||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धरुण्य् असि शाले बृहछन्दाः पूतिधान्या । आ त्वा वत्सो गमेद् आ कुमार आ धेनवः सायम् आस्पन्दमानाः ॥३॥

dharuṇy asi śāle bṛhachandāḥ pūtidhānyā | ā tvā vatso gamed ā kumāra ā dhenavaḥ sāyam āspandamānāḥ ||3||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इमां शालां सविता वायुर् इन्द्रो बृहस्पतिर् नि मिनोतु प्रजानन् । उक्षन्तूद्ना मरुतो घृतेन भगो नो राजा नि कृषिं तनोतु ॥४॥

imāṃ śālāṃ savitā vāyur indro bṛhaspatir ni minotu prajānan | ukṣantūdnā maruto ghṛtena bhago no rājā ni kṛṣiṃ tanotu ||4||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मानस्य पत्नि शरणा स्योना देवी देवेभिर् निमितास्य् अग्रे । तृणं वसाना सुमना असस् त्वम् अथास्मभ्यं सहवीरं रयिं दाः ॥५॥

mānasya patni śaraṇā syonā devī devebhir nimitāsy agre | tṛṇaṃ vasānā sumanā asas tvam athāsmabhyaṃ sahavīraṃ rayiṃ dāḥ ||5||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऋतेन स्थूणाम् अधि रोह वंशोग्रो विराजन्न् अप वृङ्क्ष्व शत्रून् । मा ते रिषन्न् उपसत्तारो गृहाणां शाले शतं जीवेम शरदः सर्ववीराः ॥६॥

ṛtena sthūṇām adhi roha vaṃśogro virājann apa vṛṅkṣva śatrūn | mā te riṣann upasattāro gṛhāṇāṃ śāle śataṃ jīvema śaradaḥ sarvavīrāḥ ||6||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एमां कुमारस् तरुण आ वत्सो जगता सह । एमाम् परिस्रुतः कुम्भ आ दध्नः कलशैर् अगुः ॥७॥

emāṃ kumāras taruṇa ā vatso jagatā saha | emām parisrutaḥ kumbha ā dadhnaḥ kalaśair aguḥ ||7||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूर्णं नारि प्र भर कुम्भम् एतं घृतस्य धाराम् अमृतेन संभृताम् । इमां पातॄन् अमृतेन सम् अङ्ग्धीष्टापूर्तम् अभि रक्षात्य् एनाम् ॥८॥

pūrṇaṃ nāri pra bhara kumbham etaṃ ghṛtasya dhārām amṛtena saṃbhṛtām | imāṃ pātṝn amṛtena sam aṅgdhīṣṭāpūrtam abhi rakṣāty enām ||8||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इमा आपः प्र भराम्य् अयक्ष्मा यक्ष्मनाशनीः । गृहान् उप प्र सीदाम्य् अमृतेन सहाग्निना ॥९॥

imā āpaḥ pra bharāmy ayakṣmā yakṣmanāśanīḥ | gṛhān upa pra sīdāmy amṛtena sahāgninā ||9||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद् अदः संप्रयतीर् अहाव् अनदता हते । तस्माद् आ नद्यो नाम स्थ ता वो नामानि सिन्धवः ॥१॥

yad adaḥ saṃprayatīr ahāv anadatā hate | tasmād ā nadyo nāma stha tā vo nāmāni sindhavaḥ ||1||

यत् प्रेषिता वरुणेनाच् छीभम् समवल्गत । तद् आप्नोद् इन्द्रो वो यतीस् तस्माद् आपो अनु ष्ठन ॥२॥

yat preṣitā varuṇenāc chībham samavalgata | tad āpnod indro vo yatīs tasmād āpo anu ṣṭhana ||2||

अपकामं स्यन्दमाना अवीवरत वो हि कम् । इन्द्रो वः शक्तिभिर् देवीस् तस्माद् वार् नाम वो हितम् ॥३॥

apakāmaṃ syandamānā avīvarata vo hi kam | indro vaḥ śaktibhir devīs tasmād vār nāma vo hitam ||3||

एकः वो देवो ऽप्य् अतिष्ठत् स्यन्दमाना यथावशम् । उद् आनिषुर् महीर् इति तस्माद् उदकम् उच्यते ॥४॥

ekaḥ vo devo 'py atiṣṭhat syandamānā yathāvaśam | ud āniṣur mahīr iti tasmād udakam ucyate ||4||

आपो भद्रा घृतम् इद् आप आसन्न् अग्नीषोमौ बिभ्रत्य् आप इत् ताः । तीव्रो रसो मधुपृचाम् अरंगम आ मा प्राणेन सह वर्चसा गमेत् ॥५॥

āpo bhadrā ghṛtam id āpa āsann agnīṣomau bibhraty āpa it tāḥ | tīvro raso madhupṛcām araṃgama ā mā prāṇena saha varcasā gamet ||5||

आद् इत् पश्याम्य् उत वा शृणोम्य् आ मा घोषो गछति वाङ् मासाम् । मन्ये भेजानो अमृतस्य तर्हि हिरण्यवर्णा अतृपं यदा वः ॥६॥

ād it paśyāmy uta vā śṛṇomy ā mā ghoṣo gachati vāṅ māsām | manye bhejāno amṛtasya tarhi hiraṇyavarṇā atṛpaṃ yadā vaḥ ||6||

इदं व आपो हृदयम् अयं वत्स ऋतावरीः । इहेत्थम् एत शक्वरीर् यत्रेदं वेशयामि वः ॥७॥

idaṃ va āpo hṛdayam ayaṃ vatsa ṛtāvarīḥ | ihettham eta śakvarīr yatredaṃ veśayāmi vaḥ ||7||

सं वो गोष्ठेन सुषदा सं रय्या सं सुभूत्या । अहर्जातस्य यन् नाम तेना वः सं सृजामसि ॥१॥

saṃ vo goṣṭhena suṣadā saṃ rayyā saṃ subhūtyā | aharjātasya yan nāma tenā vaḥ saṃ sṛjāmasi ||1||

सं वः सृजत्व् अर्यमा सं पूषा सं बृहस्पतिः । सम् इन्द्रो यो धनंजयो मयि पुष्यत यद् वसु ॥२॥

saṃ vaḥ sṛjatv aryamā saṃ pūṣā saṃ bṛhaspatiḥ | sam indro yo dhanaṃjayo mayi puṣyata yad vasu ||2||

संजग्माना अबिभ्युषीर् अस्मिन् गोष्ठे करीषिणीः । बिभ्रतीः सोम्यं मध्व् अनमीवा उपेतन ॥३॥

saṃjagmānā abibhyuṣīr asmin goṣṭhe karīṣiṇīḥ | bibhratīḥ somyaṃ madhv anamīvā upetana ||3||

इहैव गाव एतनेहो शकेव पुष्यत । इहैवोत प्र जायध्वं मयि संज्ञानम् अस्तु वः ॥४॥

ihaiva gāva etaneho śakeva puṣyata | ihaivota pra jāyadhvaṃ mayi saṃjñānam astu vaḥ ||4||

शिवो वो गोष्ठो भवतु शारिशाकेव पुष्यत । इहैवोत प्र जायध्वं मया वः सं सृजामसि ॥५॥

śivo vo goṣṭho bhavatu śāriśākeva puṣyata | ihaivota pra jāyadhvaṃ mayā vaḥ saṃ sṛjāmasi ||5||

मया गावो गोपतिना सचध्वम् अयं वो गोष्ठ इह पोषयिष्णुः । रायस् पोषेण बहुला भवन्तीर् जीवा जीवन्तीर् उप वः सदेम ॥६॥

mayā gāvo gopatinā sacadhvam ayaṃ vo goṣṭha iha poṣayiṣṇuḥ | rāyas poṣeṇa bahulā bhavantīr jīvā jīvantīr upa vaḥ sadema ||6||

इन्द्रम् अहं वणिजं चोदयामि स न ऐतु पुरएता नो अस्तु । नुदन्न् अरातिं परिपन्थिनं मृगं स ईशानो धनदा अस्तु मह्यम् ॥१॥

indram ahaṃ vaṇijaṃ codayāmi sa na aitu puraetā no astu | nudann arātiṃ paripanthinaṃ mṛgaṃ sa īśāno dhanadā astu mahyam ||1||

ये पन्थानो बहवो देवयाना अन्तरा द्यावापृथिवी संचरन्ति । ते मा जुषन्तां पयसा घृतेन यथा क्रीत्वा धनम् आहराणि ॥२॥

ye panthāno bahavo devayānā antarā dyāvāpṛthivī saṃcaranti | te mā juṣantāṃ payasā ghṛtena yathā krītvā dhanam āharāṇi ||2||

इध्मेनाग्न इछमानो घृतेन जुहोमि हव्यं तरसे बलाय । यावद् ईशे ब्रह्मणा वन्दमान इमां धियं शतसेयाय देवीम् ॥३॥

idhmenāgna ichamāno ghṛtena juhomi havyaṃ tarase balāya | yāvad īśe brahmaṇā vandamāna imāṃ dhiyaṃ śataseyāya devīm ||3||

इमाम् अग्ने शरणिं मीमृषो नो यम् अध्वानम् अगाम दूरम् । शुनं नो अस्तु प्रपणो विक्रयश् च प्रतिपणः फलिनं मा कृणोतु । इदं हव्यं संविदानौ जुषेथां शुनं नो अस्तु चरितम् उत्थितं च ॥४॥

imām agne śaraṇiṃ mīmṛṣo no yam adhvānam agāma dūram | śunaṃ no astu prapaṇo vikrayaś ca pratipaṇaḥ phalinaṃ mā kṛṇotu | idaṃ havyaṃ saṃvidānau juṣethāṃ śunaṃ no astu caritam utthitaṃ ca ||4||

येन धनेन प्रपणं चरामि धनेन देवा धनम् इछमानः । तन् मे भूयो भवतु मा कनीयो ऽग्ने सातघ्नो देवान् हविषा नि षेध ॥५॥

yena dhanena prapaṇaṃ carāmi dhanena devā dhanam ichamānaḥ | tan me bhūyo bhavatu mā kanīyo 'gne sātaghno devān haviṣā ni ṣedha ||5||

येन धनेन प्रपणं चरामि धनेन देवा धनम् इछमानः । तस्मिन् म इन्द्रो रुचिम् आ दधातु प्रजापतिः सविता सोमो अग्निः ॥६॥

yena dhanena prapaṇaṃ carāmi dhanena devā dhanam ichamānaḥ | tasmin ma indro rucim ā dadhātu prajāpatiḥ savitā somo agniḥ ||6||

उप त्वा नमसा वयं होतर् वैश्वानर स्तुमः । स नः प्रजास्व् आत्मसु गोषु प्राणेषु जागृहि ॥७॥

upa tvā namasā vayaṃ hotar vaiśvānara stumaḥ | sa naḥ prajāsv ātmasu goṣu prāṇeṣu jāgṛhi ||7||

विश्वाहा ते सदम् इद् भरेमाश्वायेव तिष्ठते जातवेदः । रायस् पोषेण सम् इषा मदन्तो मा ते अग्ने प्रतिवेशा रिषाम ॥८॥

viśvāhā te sadam id bharemāśvāyeva tiṣṭhate jātavedaḥ | rāyas poṣeṇa sam iṣā madanto mā te agne prativeśā riṣāma ||8||

प्रातर् अग्निं प्रातर् इन्द्रम् हवामहे प्रातर् मित्रावरुणा प्रातर् अश्विना । प्रातर् भगं पूषणं ब्रह्मणस् पतिं प्रातः सोमम् उत रुद्रं हवामहे ॥१॥

prātar agniṃ prātar indram havāmahe prātar mitrāvaruṇā prātar aśvinā | prātar bhagaṃ pūṣaṇaṃ brahmaṇas patiṃ prātaḥ somam uta rudraṃ havāmahe ||1||

प्रातर्जितं भगम् उग्रम् हवामहे वयं पुत्रम् अदितेर् यो विधर्ता । आध्रश् चिद् यं मन्यमानस् तुरश् चिद् राजा चिद् यं भगं भक्षीत्य् आह ॥२॥

prātarjitaṃ bhagam ugram havāmahe vayaṃ putram aditer yo vidhartā | ādhraś cid yaṃ manyamānas turaś cid rājā cid yaṃ bhagaṃ bhakṣīty āha ||2||

भग प्रणेतर् भग सत्यराधो भगेमां धियम् उद् अवा ददन् नः । भग प्र णो जनय गोभिर् अश्वैर् भग प्र नृभिर् नृवन्तः स्याम ॥३॥

bhaga praṇetar bhaga satyarādho bhagemāṃ dhiyam ud avā dadan naḥ | bhaga pra ṇo janaya gobhir aśvair bhaga pra nṛbhir nṛvantaḥ syāma ||3||

उतेदानीं भगवन्तः स्यामोत प्रपित्व उत मध्ये अह्नाम् । उतोदितौ मघवन्त् सूर्यस्य वयं देवानां सुमतौ स्याम ॥४॥

utedānīṃ bhagavantaḥ syāmota prapitva uta madhye ahnām | utoditau maghavant sūryasya vayaṃ devānāṃ sumatau syāma ||4||

भग एव भगवां अस्तु देवस् तेना वयं भगवन्तः स्याम । तं त्वा भग सर्व इज् जोहवीमि स नो भग पुरएता भवेह ॥५॥

bhaga eva bhagavāṃ astu devas tenā vayaṃ bhagavantaḥ syāma | taṃ tvā bhaga sarva ij johavīmi sa no bhaga puraetā bhaveha ||5||

सम् अध्वरायोषसो नमन्त दधिक्रावेव शुचये पदाय । अर्वाचीनं वसुविदं भगं मे रथम् इवाश्वा वाजिन आ वहन्तु ॥६॥

sam adhvarāyoṣaso namanta dadhikrāveva śucaye padāya | arvācīnaṃ vasuvidaṃ bhagaṃ me ratham ivāśvā vājina ā vahantu ||6||

अश्वावतीर् गोमतीर् न उषासो वीरवतीः सदम् उछन्तु भद्राः । घृतं दुहाना विश्वतः प्रपीता यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः ॥७॥

aśvāvatīr gomatīr na uṣāso vīravatīḥ sadam uchantu bhadrāḥ | ghṛtaṃ duhānā viśvataḥ prapītā yūyaṃ pāta svastibhiḥ sadā naḥ ||7||

सीरा युञ्जन्ति कवयो युगा वि तन्वते पृथक् । धीरा देवेषु सुम्नयौ ॥१॥

sīrā yuñjanti kavayo yugā vi tanvate pṛthak | dhīrā deveṣu sumnayau ||1||

युनक्त सीरा वि युगा तनोत कृते योनौ वपतेह बीजम् । विराजः श्नुष्टिः सभरा असन् नो नेदीय इत् सृण्यः पक्वम् आ यवन् ॥२॥

yunakta sīrā vi yugā tanota kṛte yonau vapateha bījam | virājaḥ śnuṣṭiḥ sabharā asan no nedīya it sṛṇyaḥ pakvam ā yavan ||2||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.