स्वकर्मकप्रकाशत्वमिति चेत् । तर्हि वृश्चिकभिया पलायमानस्याशीविषमुखे निपातः । यत्स्वलक्षरमात्राधीनविरोधं कर्मकर्तृभावं परिहर्तुं सर्वलोकावसितविरोधं क्रियाकमर्भावमभ्युपैति । क्रिया हि कर्मकारकजन्येष्यते । नच जन्यजनकयोरेकतोचिता । अन्तर्भावितपूर्वापरभावित्वात्तस्याः । नच तदेव स्वात्मानं प्रति पूर्वमपरं चेति युज्यते । प्रकाशान्तरानपेक्षसिद्ध(द्धि)त्वं स्वप्रकाशत्वमिति चेन्न । घटादेरपि स्वप्रकाशतापातात् । नहि घटादयः स्वसिद्धौ प्रकाशान्तरमपेक्षन्ते, किं नाम प्रकाशमेव । स्वातिरिक्तप्रकाशानपेक्षसिद्ध(द्धि)त्वमिति चेन्न । स्वापेक्षाभावेन स्वातिरिक्तविशेषणवैयर्थ्यात् । प्रकाशानपेक्षसिद्धत्वमिति चेन्न । व्व्याघातात् । शशविषाणादेरपि (एवं) सिद्धिप्रसङ्गाच्च । स्वव्यवहारहेतुप्रकाशत्वमिति चेन्न । स्वविषय एव व्यवहारहेतुत्वदर्शनेनास्वविषयस्य स्वव्यवहारहेतुतानुपपत्तेः । तद्गुणसंविज्ञानबहुव्रीह्यादिकं तु नोदाहरण(णीय)म् । गुणस्यापि समासविषयताङ्गीकारात् । *३,६१६फ़्।* किञ्चात्मा न चाक्षुषज्ञाने ऽवभासते । अरूपिद्रव्यत्वादाकाशवत् । अन्यथा रूपित्वप्रसङ्गः । कमर्तया प्रकाशे रूपोपयोग इति चेन्न । प्रकाशमानं कर्मतयैव प्रकाशत इति वदन्तं प्रति विशेषणवैयर्थ्यात् । एतेनानुमाने ऽपि प्रयोजकान्तराशङ्का निरस्ता । किं चात्मा यदि तदविषयो ऽपि तत्र प्रकाशते । हन्त तर्हि रूपज्ञाने रसो ऽपि कस्मान्न प्रकाशते । अनाश्रयत्वादिति चेत् । तत् किं यावज्ज्ञानसम्बन्धि ज्ञाने प्रकाशते, किंवाऽश्रय एव । आद्ये चक्षुरादावतिप्रसङ्गः । द्वितीये ऽपि नियामकं वाच्यम् । नहि घटो ऽयमित्यात्मावभासते । घटमहं जानामीतिप्रत्ययस्तु घटज्ञानविशिष्टात्मकर्मको ऽन्य एव । आत्मसिद्धिस्तु कर्मतयापि भविष्यतीति । एतेन स्वप्रकाशतयाऽत्मसिद्धिरपि परास्ता । स्वकमर्कप्रकाशवत्त्वतद्रूपत्वातिरिक्तयास्तस्या निरूपयितुमशक्यत्वात् । तदेवं कर्तृकर्मभावो न भेदव्याप्त इति सिद्धम् । *३,६२०* कर्मकर्तृव्यपदेशाच् च
svakarmakaprakāśatvamiti cet / tarhi vṛścikabhiyā palāyamānasyāśīviṣamukhe nipātaḥ / yatsvalakṣaramātrādhīnavirodhaṃ karmakartṛbhāvaṃ parihartuṃ sarvalokāvasitavirodhaṃ kriyākamarbhāvamabhyupaiti / kriyā hi karmakārakajanyeṣyate / naca janyajanakayorekatocitā / antarbhāvitapūrvāparabhāvitvāttasyāḥ / naca tadeva svātmānaṃ prati pūrvamaparaṃ ceti yujyate / prakāśāntarānapekṣasiddha(ddhi)tvaṃ svaprakāśatvamiti cenna / ghaṭāderapi svaprakāśatāpātāt / nahi ghaṭādayaḥ svasiddhau prakāśāntaramapekṣante, kiṃ nāma prakāśameva / svātiriktaprakāśānapekṣasiddha(ddhi)tvamiti cenna / svāpekṣābhāvena svātiriktaviśeṣaṇavaiyarthyāt / prakāśānapekṣasiddhatvamiti cenna / vvyāghātāt / śaśaviṣāṇāderapi (evaṃ) siddhiprasaṅgācca / svavyavahārahetuprakāśatvamiti cenna / svaviṣaya eva vyavahārahetutvadarśanenāsvaviṣayasya svavyavahārahetutānupapatteḥ / tadguṇasaṃvijñānabahuvrīhyādikaṃ tu nodāharaṇa(ṇīya)m / guṇasyāpi samāsaviṣayatāṅgīkārāt / *3,616f.* kiñcātmā na cākṣuṣajñāne 'vabhāsate / arūpidravyatvādākāśavat / anyathā rūpitvaprasaṅgaḥ / kamartayā prakāśe rūpopayoga iti cenna / prakāśamānaṃ karmatayaiva prakāśata iti vadantaṃ prati viśeṣaṇavaiyarthyāt / etenānumāne 'pi prayojakāntarāśaṅkā nirastā / kiṃ cātmā yadi tadaviṣayo 'pi tatra prakāśate / hanta tarhi rūpajñāne raso 'pi kasmānna prakāśate / anāśrayatvāditi cet / tat kiṃ yāvajjñānasambandhi jñāne prakāśate, kiṃvā'śraya eva / ādye cakṣurādāvatiprasaṅgaḥ / dvitīye 'pi niyāmakaṃ vācyam / nahi ghaṭo 'yamityātmāvabhāsate / ghaṭamahaṃ jānāmītipratyayastu ghaṭajñānaviśiṣṭātmakarmako 'nya eva / ātmasiddhistu karmatayāpi bhaviṣyatīti / etena svaprakāśatayā'tmasiddhirapi parāstā / svakamarkaprakāśavattvatadrūpatvātiriktayāstasyā nirūpayitumaśakyatvāt / tadevaṃ kartṛkarmabhāvo na bhedavyāpta iti siddham / *3,620* karmakartṛvyapadeśāc ca
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.