*४,६७* ॥ अथ श्रीमन्न्यायसुधायां आनुमानिकाधिकरणम् ॥ अन्यत्रैव प्रसिद्धशब्दसमन्वयप्रतिपादनं पादार्थ इति भाष्यात्परिशेषाद्वा सिद्धम् । अन्यत्र प्रसिद्धेभ्यो ऽन्यत्रैव प्रसिद्धानां विवेकश्च भाष्य एवोपपादित इति नेहोच्यते । ॐ आनुमानिकमप्येकेषामिति चेन्न शरीररूपकविन्यस्तगृहीतेर्दर्शयति च ॐ ॥ आनुमानिकम् अप्य् एकेषाम् इति चेन् न शरीर-रूपक-विन्यस्त-गृहीतेर् दर्शयति च
*4,67* // atha śrīmannyāyasudhāyāṃ ānumānikādhikaraṇam // anyatraiva prasiddhaśabdasamanvayapratipādanaṃ pādārtha iti bhāṣyātpariśeṣādvā siddham / anyatra prasiddhebhyo 'nyatraiva prasiddhānāṃ vivekaśca bhāṣya evopapādita iti nehocyate / oṃ ānumānikamapyekeṣāmiti cenna śarīrarūpakavinyastagṛhīterdarśayati ca oṃ // ānumānikam apy ekeṣām iti cen na śarīra-rūpaka-vinyasta-gṛhīter darśayati ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत्र"महतः परमव्यक्तमव्यक्तात्पुरुषः परःऽ; इति वाक्यमुदाहृत्य, अव्यक्तशब्दं परं ब्रह्मैवेत्युपपादितम् । तत्र यदुक्तं पूर्वपक्षिणा"अव्यक्तं चेत्परं ब्रह्म तदा तस्य पुरुषादवरत्वं प्राप्नोति । नच तद्युक्तम् । सकलश्रुत्यादिविरोधात्ऽ; इति । तत्परिहारार्थं सूत्रम् तदधीनत्वादर्थवदिति । तदधीनत्वाद् अर्थवत्
atra"mahataḥ paramavyaktamavyaktātpuruṣaḥ paraḥ'; iti vākyamudāhṛtya, avyaktaśabdaṃ paraṃ brahmaivetyupapāditam / tatra yaduktaṃ pūrvapakṣiṇā"avyaktaṃ cetparaṃ brahma tadā tasya puruṣādavaratvaṃ prāpnoti / naca tadyuktam / sakalaśrutyādivirodhāt'; iti / tatparihārārthaṃ sūtram tadadhīnatvādarthavaditi / tadadhīnatvād arthavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
॥ अथ श्रीमन्न्यायसुधायां ज्योतिरुपक्रमाधिकरणम् ॥ ॥ ॐ ज्योतिरुपक्रमात्तु तथा ह्यधीयत एके ॐ ॥ ज्योतिरुपक्रमा तु तथा ह्य् अधीयत एके
// atha śrīmannyāyasudhāyāṃ jyotirupakramādhikaraṇam // // oṃ jyotirupakramāttu tathā hyadhīyata eke oṃ // jyotirupakramā tu tathā hy adhīyata eke
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जैमिन्यादीनामिति शेषः । नात्र जैमिन्यादिग्रहणेन तदीयमेवैतन्मतमित्युच्यते । किन्तु मदीयमेव मतमेकदेशतो जैमिन्यादिभिर्विज्ञातमिति । एतच्च तेषां ख्यात्यर्थम् । गुरुणा श्लाघिता हि शिष्या लोके ख्यातिं लभन्ते । ननु वाक्यान्वयस्य प्रकारत्रयं परस्परविरुद्धं कथं सूत्रकाराभिमतं स्यादित्यत आह तारतम्यमिति ॥ नृणामल्पाधिकारिणामवस्थातारतम्यं वदन्नित्यनेनावस्थातारतम्यव्यवस्थया मतभेदो न विरोधेनेत्युक्तं भवति । एतेनाङ्गीकृते ऽपीत्याद्युक्तं विवृतं वेदितव्यम् । *४,१४७* ज्योतिरधिकरणे योगवृत्त्या परमेश्वरे ऽखिल(पदानां)शब्दसमन्वयो ऽभिहितः । नासौ युज्यते । प्रकृत्यादेरन्यपरत्वाभावे निर्वचनानुपपत्तेः । नहि जातादिपदानामन्यपरत्वानङ्गीकारे जातमोतं यस्मिन्निति व्युत्पत्तिः सम्भवति । प्रकृत्यादेरन्यपरत्वे तु सर्वशब्दानां भगवद्वाचित्वमिति गतः पक्षः । किञ्च वसन्त इत्यादीनां भगवत्परत्वे कर्मानुष्ठानलोपो लोकव्यवहारविलोपश्च प्रसज्येतेत्युक्तमित्यत आह तेष्विति ॥ कल्पनोपदेशाच् च मध्वादिवदविरोधः
jaiminyādīnāmiti śeṣaḥ / nātra jaiminyādigrahaṇena tadīyamevaitanmatamityucyate / kintu madīyameva matamekadeśato jaiminyādibhirvijñātamiti / etacca teṣāṃ khyātyartham / guruṇā ślāghitā hi śiṣyā loke khyātiṃ labhante / nanu vākyānvayasya prakāratrayaṃ parasparaviruddhaṃ kathaṃ sūtrakārābhimataṃ syādityata āha tāratamyamiti // nṛṇāmalpādhikāriṇāmavasthātāratamyaṃ vadannityanenāvasthātāratamyavyavasthayā matabhedo na virodhenetyuktaṃ bhavati / etenāṅgīkṛte 'pītyādyuktaṃ vivṛtaṃ veditavyam / *4,147* jyotiradhikaraṇe yogavṛttyā parameśvare 'khila(padānāṃ)śabdasamanvayo 'bhihitaḥ / nāsau yujyate / prakṛtyāderanyaparatvābhāve nirvacanānupapatteḥ / nahi jātādipadānāmanyaparatvānaṅgīkāre jātamotaṃ yasminniti vyutpattiḥ sambhavati / prakṛtyāderanyaparatve tu sarvaśabdānāṃ bhagavadvācitvamiti gataḥ pakṣaḥ / kiñca vasanta ityādīnāṃ bhagavatparatve karmānuṣṭhānalopo lokavyavahāravilopaśca prasajyetetyuktamityata āha teṣviti // kalpanopadeśāc ca madhvādivadavirodhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
॥ अथ श्रीमन्न्यायसुधायां प्रकृत्यधिकरणम् ॥ इदानीं"प्रकृतिश्च प्रतिज्ञादृष्टान्तानुपरोधात्ऽ"एतेन सर्वे व्याख्याता व्याख्याताःऽ; इत्यधिकरणद्वयस्य सङ्क्षेपतस्तात्पर्यमाह स्त्रीशब्दाश्चेति ॥ प्रकृतिश् च प्रतिज्ञादृष्टान्तानुपरोधात्
// atha śrīmannyāyasudhāyāṃ prakṛtyadhikaraṇam // idānīṃ"prakṛtiśca pratijñādṛṣṭāntānuparodhāt'"etena sarve vyākhyātā vyākhyātāḥ'; ityadhikaraṇadvayasya saṅkṣepatastātparyamāha strīśabdāśceti // prakṛtiś ca pratijñādṛṣṭāntānuparodhāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतेन सर्वे व्याख्याता व्याख्याताः
etena sarve vyākhyātā vyākhyātāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.