*६,२८७* ॥ अथ श्रीमन्न्यायसुधायां शब्दमूलत्वाधिकरणम् ॥ ॥ ॐ श्रुतेस्तु शब्दमूलत्वात् ॐ ॥ नन्वीश्वरस्यापि कर्तृत्वं न युज्यते । जीववत्कृत्स्नप्रसक्तेः । नहि ब्रह्माण्डपिपीलिका(ण्ड)निर्माणे समं सामर्थ्यं प्रयुञ्जानः प्रेक्षावान्भवति । गत्यन्तराभावान्न दोष इति चेन्न । ईश्वरत्वव्याघातात् । अथैतत्परिहाराथर्मेकदेशेन प्रवृत्तिरङ्गीक्रियते तदा"नेह नानाऽ; इत्यादिनिरवयवत्वशब्दकाषः स्यात् । शरीरेन्द्रियादिविकलत्वाच्च न कर्तृत्वम् । नहि कश्चिच्छरीरादिविकलः कर्तोपलब्धः । भूम्याद्याधारविधुरत्वाच्च । एवं दौर्घट्ये ऽपि यदि कर्तृत्वमीश्वरस्य स्यात्तदा जीवस्यापि किन्न स्यात् । विशेषादर्शनात् । एवञ्च सर्वकर्तृत्वं दूरनिरस्तमित्ययं पूर्वपक्षो ऽत्राधिकरणे निरस्यते । तस्य तात्पर्यमाह तस्य त्विति ॥ श्रुतेस् तु शब्दमूलत्वात्
*6,287* // atha śrīmannyāyasudhāyāṃ śabdamūlatvādhikaraṇam // // oṃ śrutestu śabdamūlatvāt oṃ // nanvīśvarasyāpi kartṛtvaṃ na yujyate / jīvavatkṛtsnaprasakteḥ / nahi brahmāṇḍapipīlikā(ṇḍa)nirmāṇe samaṃ sāmarthyaṃ prayuñjānaḥ prekṣāvānbhavati / gatyantarābhāvānna doṣa iti cenna / īśvaratvavyāghātāt / athaitatparihārātharmekadeśena pravṛttiraṅgīkriyate tadā"neha nānā'; ityādiniravayavatvaśabdakāṣaḥ syāt / śarīrendriyādivikalatvācca na kartṛtvam / nahi kaściccharīrādivikalaḥ kartopalabdhaḥ / bhūmyādyādhāravidhuratvācca / evaṃ daurghaṭye 'pi yadi kartṛtvamīśvarasya syāttadā jīvasyāpi kinna syāt / viśeṣādarśanāt / evañca sarvakartṛtvaṃ dūranirastamityayaṃ pūrvapakṣo 'trādhikaraṇe nirasyate / tasya tātparyamāha tasya tviti // śrutes tu śabdamūlatvāt
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.