सत्यं कारकप्रयोक्तृत्वमेव कर्तृत्वं न शरीरित्वमिति । तच्च न प्रयत्नेन विना सम्भवति । न चेच्छामन्तरेण प्रयत्नः । नच ज्ञानाद्विनेच्छा । नच शरीरादृते ज्ञानम् । देहिनामेव जाग्रतां ज्ञानदर्शनात् । अदेहिनां सुप्तप्रलीनानां चादर्शनात् । ततः कर्तृत्वस्य व्यापकं शरीरं शिवाद्वयावर्तमानं तदपि व्यावर्तयतीति । *८,४१३* ननु ज्ञानजन्मन्येव शरीरस्योपयोगः । ज्ञानस्येन्द्रियजन्यत्वात् । इन्द्रियाणां च शरीरसंयोगनियमात् । नित्यज्ञानश्च भगवाञ्छिव इति किं तस्य शरीरेणेति । एवं तर्हि प्रयत्नजन्मन्येवेच्छोपयोगिनीति नित्यप्रयत्नस्येच्छापि न स्यात् । तथेच्छोत्पत्तावेव ज्ञानमुपयुज्यत इति नित्येच्छस्य ज्ञानमपि न स्यात् । *८,४१३फ़्।* अथ न प्रयत्नमात्रं कर्तृत्वम्, अपि तर्हि ज्ञानेच्छे अपि । परिदृष्टसामर्थ्यकारकप्रयोक्तृत्वं कर्तृत्वमिति हि वृद्धा इति चेत् । तथापीच्छात्यागे बाधकाभावात् । कुतश्चैवं कल्पनीयम् । कुलालादौ तथा दर्शनादिति चेत् । किं तत्र शरीरं न दृष्टम् । दृष्टमप्यनुपयुक्तमिति चेत् । किन्नियमाभावादेवमाश्रीयते, अन्यत्रोपक्षयाद्वा । नाद्यः । व्यभिचाराभावात् । शरीरप्रेरणे ऽपरं शरीरं नास्तीति चेन्न । तेनैव सशरीरत्वात् । न द्वितीयः । निरस्तत्वात् । अन्यथा ज्ञानादीनामप्यनुपयोगप्रसङ्गः । कुतश्चास्य नित्यज्ञानत्वसिद्धिः । आगमादिति चेन्न । परस्पराश्रयप्रसङ्गात् । सिद्धे ह्यागमप्रामाण्ये नित्यज्ञानेश्वरसिद्धिस्तत्सिद्धौ चागमस्य तत्प्रणीतत्वेन प्रामाण्यसिद्धिरिति । *८,४१६* उक्तदोषपरिहारमाशङ्कय तन्निरासाय सूत्रम् ॐ करणवच्चेन्न भोगादिभ्यः ॐ ॥ इति । तन्नेत्यन्तं तावद्वयाचष्टे नचेति ॥ करणवच् चेन् न भोगादिभ्यः
satyaṃ kārakaprayoktṛtvameva kartṛtvaṃ na śarīritvamiti / tacca na prayatnena vinā sambhavati / na cecchāmantareṇa prayatnaḥ / naca jñānādvinecchā / naca śarīrādṛte jñānam / dehināmeva jāgratāṃ jñānadarśanāt / adehināṃ suptapralīnānāṃ cādarśanāt / tataḥ kartṛtvasya vyāpakaṃ śarīraṃ śivādvayāvartamānaṃ tadapi vyāvartayatīti / *8,413* nanu jñānajanmanyeva śarīrasyopayogaḥ / jñānasyendriyajanyatvāt / indriyāṇāṃ ca śarīrasaṃyoganiyamāt / nityajñānaśca bhagavāñchiva iti kiṃ tasya śarīreṇeti / evaṃ tarhi prayatnajanmanyevecchopayoginīti nityaprayatnasyecchāpi na syāt / tathecchotpattāveva jñānamupayujyata iti nityecchasya jñānamapi na syāt / *8,413f.* atha na prayatnamātraṃ kartṛtvam, api tarhi jñānecche api / paridṛṣṭasāmarthyakārakaprayoktṛtvaṃ kartṛtvamiti hi vṛddhā iti cet / tathāpīcchātyāge bādhakābhāvāt / kutaścaivaṃ kalpanīyam / kulālādau tathā darśanāditi cet / kiṃ tatra śarīraṃ na dṛṣṭam / dṛṣṭamapyanupayuktamiti cet / kinniyamābhāvādevamāśrīyate, anyatropakṣayādvā / nādyaḥ / vyabhicārābhāvāt / śarīrapreraṇe 'paraṃ śarīraṃ nāstīti cenna / tenaiva saśarīratvāt / na dvitīyaḥ / nirastatvāt / anyathā jñānādīnāmapyanupayogaprasaṅgaḥ / kutaścāsya nityajñānatvasiddhiḥ / āgamāditi cenna / parasparāśrayaprasaṅgāt / siddhe hyāgamaprāmāṇye nityajñāneśvarasiddhistatsiddhau cāgamasya tatpraṇītatvena prāmāṇyasiddhiriti / *8,416* uktadoṣaparihāramāśaṅkaya tannirāsāya sūtram oṃ karaṇavaccenna bhogādibhyaḥ oṃ // iti / tannetyantaṃ tāvadvayācaṣṭe naceti // karaṇavac cen na bhogādibhyaḥ
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.