॥ अथ श्रीमन्न्यायसुधायां मातरिश्वाधिकरणम् ॥ ॥ ॐ एतेन मातरिश्वा व्याख्यातः ॐ ॥ अतीताधिकरणे वियदादिविषयाणां उत्पत्त्यनुत्पत्तिश्रुतीनां व्यवस्थया विरोधः परिहृतः । इदानीं"तेजोबन्नान्याकाश इति तान्यनित्यानि वायुर्वाव नित्यःऽ; इति श्रुतौ व्यवस्थितनित्यत्वानित्यत्ववन्तमप्याकाशमनित्यपक्षे निक्षिप्य वायोनिर्त्यत्वाभिधानादाकाशदेवताया विनायकस्येव वायुदेवतायाः स्वरूपेण नित्यत्वं देहोत्पत्त्यादिना जन्मादिमत्त्वमिति व्यवस्थानुपपत्तेर्मुख्यैवानुत्पत्तिरित्यधिकाशङ्कया पूर्वपक्षिते व्यवस्थातिदेशेनैव सिद्धान्तितम् । तत्र कीदृशी वायौ श्रुतीनां व्यवस्था । ययाधिकाशङ्कापरिहारः स्यादित्यतस्तां दशर्यति एवमिति ॥ *८,४९५* एतेन मातरिश्वा व्याख्यातः
// atha śrīmannyāyasudhāyāṃ mātariśvādhikaraṇam // // oṃ etena mātariśvā vyākhyātaḥ oṃ // atītādhikaraṇe viyadādiviṣayāṇāṃ utpattyanutpattiśrutīnāṃ vyavasthayā virodhaḥ parihṛtaḥ / idānīṃ"tejobannānyākāśa iti tānyanityāni vāyurvāva nityaḥ'; iti śrutau vyavasthitanityatvānityatvavantamapyākāśamanityapakṣe nikṣipya vāyonirtyatvābhidhānādākāśadevatāyā vināyakasyeva vāyudevatāyāḥ svarūpeṇa nityatvaṃ dehotpattyādinā janmādimattvamiti vyavasthānupapattermukhyaivānutpattirityadhikāśaṅkayā pūrvapakṣite vyavasthātideśenaiva siddhāntitam / tatra kīdṛśī vāyau śrutīnāṃ vyavasthā / yayādhikāśaṅkāparihāraḥ syādityatastāṃ daśaryati evamiti // *8,495* etena mātariśvā vyākhyātaḥ
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.