। अथ श्रीमन्न्यायसुधायां असम्भवाधिकरणम् ॥ ॥ ॐ असम्भवस्तु सतो ऽनुपपत्तेः ॐ ॥ असम्भाव्यमानजन्मनोर्गगनपवनयोरुत्पत्तावुक्तायामिदमाशङ्कयते । सदजायतेत्यादिश्रुतेर्ब्रह्मणो ऽपि जन्मास्ति । नच श्रुत्यादिविरोधः । स्वरूपोत्पत्त्यभावे ऽपि परायत्तविशेषावाप्तिरूपोत्पत्तिसम्भवाद्गगनपवनवदिति । तन्निवृत्त्यर्थमिदमधिकरणमारब्धम् । एतच्चायुक्तमिवाभाति । असम्भव इत्यनुत्पत्तिमात्रप्रतिज्ञानात् । तस्य च परेणाप्यङ्गीकृतत्वात् । नन्ववधारणार्थस्य तुशब्दस्य प्रयोगान्नायं दोषः । सत्यम् । तथापि तत्र हेतोरनभिधानादयुक्तमेव । नन्वनुपपत्तेरित्युक्तम् । सत्यम् । किं तस्यार्थो न ह्यसतः सदुत्पत्तेरदृष्टत्वादनुपपत्तेरिति । नचैतत्सर्वथाप्युत्पत्त्यभावमुपपादयितुमलम् । कारणविशेषप्रतिषेधात् । मैवम् । प्रसक्तकारणनिरासादन्यस्याप्रसङ्गात्कारणाभावस्यैव सिद्धेरिति स्थिते विभवादनुपपत्तेरित हेतुं प्रकारान्तरेण व्याचक्षाणाः सूत्रार्थमाह स्वतन्त्रत्वादिति ॥ असंभवस् तु सतो ऽनुपपत्तेः
/ atha śrīmannyāyasudhāyāṃ asambhavādhikaraṇam // // oṃ asambhavastu sato 'nupapatteḥ oṃ // asambhāvyamānajanmanorgaganapavanayorutpattāvuktāyāmidamāśaṅkayate / sadajāyatetyādiśruterbrahmaṇo 'pi janmāsti / naca śrutyādivirodhaḥ / svarūpotpattyabhāve 'pi parāyattaviśeṣāvāptirūpotpattisambhavādgaganapavanavaditi / tannivṛttyarthamidamadhikaraṇamārabdham / etaccāyuktamivābhāti / asambhava ityanutpattimātrapratijñānāt / tasya ca pareṇāpyaṅgīkṛtatvāt / nanvavadhāraṇārthasya tuśabdasya prayogānnāyaṃ doṣaḥ / satyam / tathāpi tatra hetoranabhidhānādayuktameva / nanvanupapatterityuktam / satyam / kiṃ tasyārtho na hyasataḥ sadutpatteradṛṣṭatvādanupapatteriti / nacaitatsarvathāpyutpattyabhāvamupapādayitumalam / kāraṇaviśeṣapratiṣedhāt / maivam / prasaktakāraṇanirāsādanyasyāprasaṅgātkāraṇābhāvasyaiva siddheriti sthite vibhavādanupapatterita hetuṃ prakārāntareṇa vyācakṣāṇāḥ sūtrārthamāha svatantratvāditi // asaṃbhavas tu sato 'nupapatteḥ
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.