अविभागेन दृष्टत्वात् परं ज्योतिः उपसंपद्य स्वेन रूपेण अभिनिष्पद्यते यः स किं परस्मात् आत्मनः पृथगेव भवति उत अविभागेन एव अवतिष्ठत वीक्षायाम् स ऽतत्र पर्येतिऽ ( ८।१२।३) इति अधिकरण अधिकर्तव्य निर्देशात् ज्योतिः उपसंपद्य (छा। ८।१२।३) इति च कर्तृकर्मनिर्देशात् भेदेन एव अवस्थानम् इति यस्य मतिः तं व्युत्पादयति अविभक्त एव परेण आत्मना मुक्तः अवतिष्ठते । कुतः - दृष्टत्वात् । तथा हि ऽतत्त्वमसिऽ (छा। ६।८।७) ऽअहं ब्रह्मास्मिऽ (बृ। १।४।१०) ऽयत्र नान्यत्पश्यतिऽ (छा। ७।२४।१) ऽन तु तद्द्वितीयमस्ति ततो ऽन्यद्विभक्तं यत्पश्येत्ऽ (बृ। ४।३।२३) इति एवमादीनि वाक्यानि अविभागेन एव परमात्मानं दर्शयन्ति । यथादर्शनम् एव च फलं युक्तं तत्क्रतु न्यायात् । ऽयथोदकं शुद्धे शुद्धमासिक्तं तादृगेव भवति । एवं मुनेः विजानत आत्मा भवति गौतमऽ (क। ४।१५) इति च एवमादीनि मुक्तस्वरूपनिरूपणपराणि वाक्यानि अविभागमेव दर्शयन्ति । नदी समुद्रादि निदर्शनानि च । भेदनिर्देशः तु अभेदे अपि उपचर्यते । ऽस भगवः कस्मिन्प्रतिष्ठित इति स्वे महिम्निऽ (छा। ७।२४।१) इति ऽआत्मरतिरात्मक्रीडःऽ (छा। ७।२५।२) इति च एवमादिदर्शनात् ॥ ४ ॥
avibhāgena dṛṣṭatvāt paraṃ jyotiḥ upasaṃpadya svena rūpeṇa abhiniṣpadyate yaḥ sa kiṃ parasmāt ātmanaḥ pṛthageva bhavati uta avibhāgena eva avatiṣṭhata vīkṣāyām sa 'tatra paryeti' ( 8.12.3) iti adhikaraṇa adhikartavya nirdeśāt jyotiḥ upasaṃpadya (chā. 8.12.3) iti ca kartṛkarmanirdeśāt bhedena eva avasthānam iti yasya matiḥ taṃ vyutpādayati avibhakta eva pareṇa ātmanā muktaḥ avatiṣṭhate / kutaḥ - dṛṣṭatvāt / tathā hi 'tattvamasi' (chā. 6.8.7) 'ahaṃ brahmāsmi' (bṛ. 1.4.10) 'yatra nānyatpaśyati' (chā. 7.24.1) 'na tu taddvitīyamasti tato 'nyadvibhaktaṃ yatpaśyet' (bṛ. 4.3.23) iti evamādīni vākyāni avibhāgena eva paramātmānaṃ darśayanti / yathādarśanam eva ca phalaṃ yuktaṃ tatkratu nyāyāt / 'yathodakaṃ śuddhe śuddhamāsiktaṃ tādṛgeva bhavati / evaṃ muneḥ vijānata ātmā bhavati gautama' (ka. 4.15) iti ca evamādīni muktasvarūpanirūpaṇaparāṇi vākyāni avibhāgameva darśayanti / nadī samudrādi nidarśanāni ca / bhedanirdeśaḥ tu abhede api upacaryate / 'sa bhagavaḥ kasminpratiṣṭhita iti sve mahimni' (chā. 7.24.1) iti 'ātmaratirātmakrīḍaḥ' (chā. 7.25.2) iti ca evamādidarśanāt // 4 //
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.