Library·Brahmavaivarta Purāṇa·2·2.1
।। श्रीमहासरस्वत्यै नमः ।। ।। श्रीलक्ष्मीनरसिंहाभ्यां नमः ।। ।। अथ प्रकृतिखण्डप्रारंभः ।। ।। नारद उवाच गणेशजननी दुर्गा राधा लक्ष्मीः सरस्वती ।। सावित्री वै सृष्टिविधौ प्रकृतिः पञ्चधा स्मृता
|| śrīmahāsarasvatyai namaḥ || || śrīlakṣmīnarasiṃhābhyāṃ namaḥ || || atha prakṛtikhaṇḍaprāraṃbhaḥ || || nārada uvāca gaṇeśajananī durgā rādhā lakṣmīḥ sarasvatī || sāvitrī vai sṛṣṭividhau prakṛtiḥ pañcadhā smṛtā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आविर्बभूव सा केन का वा सा ज्ञानिनां वरा ।। किं वा तल्लक्षणं ब्रूहि साभवत्पञ्चधा कथम्
āvirbabhūva sā kena kā vā sā jñānināṃ varā || kiṃ vā tallakṣaṇaṃ brūhi sābhavatpañcadhā katham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वासां चरितं पूजाविधानं कथमीप्सितम् ।। अवतारं कुत्र कस्यास्तन्मां व्याख्यातुमर्हसि
sarvāsāṃ caritaṃ pūjāvidhānaṃ kathamīpsitam || avatāraṃ kutra kasyāstanmāṃ vyākhyātumarhasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नारायण उवाच ।। प्रकृतेर्लक्षणं वत्स को वा वक्तुं क्षमो भवेत्।। किंचित्तथापि वक्ष्यामि यच्छ्रुतं धर्मवक्त्रतः
nārāyaṇa uvāca || prakṛterlakṣaṇaṃ vatsa ko vā vaktuṃ kṣamo bhavet|| kiṃcittathāpi vakṣyāmi yacchrutaṃ dharmavaktrataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रकृष्टवाचकः प्रश्च कृतिश्च सृष्टिवाचकः ।। सृष्टौ प्रकृष्टा या देवी प्रकृतिः सा प्रकीर्तिता
prakṛṣṭavācakaḥ praśca kṛtiśca sṛṣṭivācakaḥ || sṛṣṭau prakṛṣṭā yā devī prakṛtiḥ sā prakīrtitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुणे प्रकृष्टसत्त्वे च प्रशब्दो वर्तते श्रुतौ ।। मध्यमे कृश्च रजसि तिशब्दस्तमसि स्मृतः
guṇe prakṛṣṭasattve ca praśabdo vartate śrutau || madhyame kṛśca rajasi tiśabdastamasi smṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रिगुणात्मस्वरूपा या सर्वशक्तिसमन्विता ।। प्रधाना सृष्टिकरणे प्रकृतिस्तेन कथ्यते
triguṇātmasvarūpā yā sarvaśaktisamanvitā || pradhānā sṛṣṭikaraṇe prakṛtistena kathyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रथमे वर्त्तते प्रश्च कृतिस्स्यात्सृष्टिवाचकः ।। सृष्टेराद्या च या देवी प्रकृतिः सा प्रकीर्तिता
prathame varttate praśca kṛtissyātsṛṣṭivācakaḥ || sṛṣṭerādyā ca yā devī prakṛtiḥ sā prakīrtitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
योगेनात्मा सृष्टिविधौ द्विधारूपो बभूव सः ।। पुमांश्च दक्षिणार्द्धाङ्गो वामाङ्गः प्रकृतिः स्मृतः
yogenātmā sṛṣṭividhau dvidhārūpo babhūva saḥ || pumāṃśca dakṣiṇārddhāṅgo vāmāṅgaḥ prakṛtiḥ smṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सा च ब्रह्मस्वरूपा स्यान्माया नित्या सनातनी ।। यथाऽऽत्मा च यथाशक्तिर्यथाऽग्नौ दाहिका स्मृता
sā ca brahmasvarūpā syānmāyā nityā sanātanī || yathā''tmā ca yathāśaktiryathā'gnau dāhikā smṛtā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अतएव हि योगीन्द्रः स्त्रीपुंभेदं न मन्यते ।। सर्वं ब्रह्ममयं ब्रह्मञ्छश्वत्पश्यति नारद
ataeva hi yogīndraḥ strīpuṃbhedaṃ na manyate || sarvaṃ brahmamayaṃ brahmañchaśvatpaśyati nārada
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वेच्छामयस्येच्छया च श्रीकृष्णस्य सिसृक्षया ।। साऽऽविर्बभूव सहसा मूलप्रकृतिरीश्वरी
svecchāmayasyecchayā ca śrīkṛṣṇasya sisṛkṣayā || sā''virbabhūva sahasā mūlaprakṛtirīśvarī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदाज्ञया पञ्चविधा सृष्टिकर्मणि भेदतः ।। अथ भक्तानुरोधाद्वा भक्तानुग्रहविग्रहा
tadājñayā pañcavidhā sṛṣṭikarmaṇi bhedataḥ || atha bhaktānurodhādvā bhaktānugrahavigrahā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गणेशमाता दुर्गा या शिवरूपा शिवप्रिया ।। नारायणी विष्णुमाया पूर्णब्रह्मस्वरूपिणी
gaṇeśamātā durgā yā śivarūpā śivapriyā || nārāyaṇī viṣṇumāyā pūrṇabrahmasvarūpiṇī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मादिदेवैर्मुनिभिर्मनुभिः पूजिता सदा ।। सर्वाधिष्ठातृदेवी सा ब्रह्मरूपा सनातनी
brahmādidevairmunibhirmanubhiḥ pūjitā sadā || sarvādhiṣṭhātṛdevī sā brahmarūpā sanātanī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यशोमङ्गलधर्मश्रीसत्यपुण्यप्रदायिनी ।। मोक्षहर्षप्रदात्रीयं शोकदुःखार्तिनाशिनी
yaśomaṅgaladharmaśrīsatyapuṇyapradāyinī || mokṣaharṣapradātrīyaṃ śokaduḥkhārtināśinī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शरणागतदीनार्तपरित्राणपरायणा ।। तेजःस्वरूपा परमा तदधिष्ठातृदेवता
śaraṇāgatadīnārtaparitrāṇaparāyaṇā || tejaḥsvarūpā paramā tadadhiṣṭhātṛdevatā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वशक्तिस्वरूपा च शक्तिरीशस्य सन्ततम् ।। सिद्धेश्वरी सिद्धरूपा सिद्धिदा सिद्धिदेश्वरी
sarvaśaktisvarūpā ca śaktirīśasya santatam || siddheśvarī siddharūpā siddhidā siddhideśvarī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बुद्धिर्निद्रा क्षुत्पिपासा च्छाया तन्द्रा दया स्मृतिः ।। जातिः क्षान्तिश्च शान्तिश्च कांतिर्भ्रान्तिश्च चेतना
buddhirnidrā kṣutpipāsā cchāyā tandrā dayā smṛtiḥ || jātiḥ kṣāntiśca śāntiśca kāṃtirbhrāntiśca cetanā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तुष्टिः पुष्टिस्तथा लक्ष्मीर्वृत्तिर्माता तथैव च ।। सर्वशक्तिस्वरूपा सा कृष्णस्य परमात्मनः
tuṣṭiḥ puṣṭistathā lakṣmīrvṛttirmātā tathaiva ca || sarvaśaktisvarūpā sā kṛṣṇasya paramātmanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उक्तः श्रुतौ श्रुतगुणश्चातिस्वल्पो यथागमम् ।। गुणोऽस्त्यनन्तोऽनन्ताया अपरां च निशामय
uktaḥ śrutau śrutaguṇaścātisvalpo yathāgamam || guṇo'styananto'nantāyā aparāṃ ca niśāmaya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शुद्धसत्त्वस्वरूपा या पद्मा च परमात्मनः ।। सर्वसम्पत्स्वरूपा या तदधिष्ठातृदेवता
śuddhasattvasvarūpā yā padmā ca paramātmanaḥ || sarvasampatsvarūpā yā tadadhiṣṭhātṛdevatā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कान्ता दान्ताऽतिशान्ता च सुशीला सर्वमङ्गला ।। लोभान्मोहात्कामरोषान्मदाहङ्कारतस्तथा
kāntā dāntā'tiśāntā ca suśīlā sarvamaṅgalā || lobhānmohātkāmaroṣānmadāhaṅkāratastathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्यक्ताऽनुरक्ता पत्युश्च सर्वाद्या च पतिव्रता ।। प्राणतुल्या भगवतः प्रेमपात्री प्रियंवदा
tyaktā'nuraktā patyuśca sarvādyā ca pativratā || prāṇatulyā bhagavataḥ premapātrī priyaṃvadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वसस्यात्मिका सर्वजीवनोपायरूपिणी ।। महालक्ष्मीश्च वैकुण्ठे पतिसेवापरायणा ।।
sarvasasyātmikā sarvajīvanopāyarūpiṇī || mahālakṣmīśca vaikuṇṭhe patisevāparāyaṇā ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वर्गे च स्वर्गलक्ष्मीश्च राजलक्ष्मीश्च राजसु ।। गृहे च गृहलक्ष्मीश्च मर्त्यानां गृहिणां तथा।।
svarge ca svargalakṣmīśca rājalakṣmīśca rājasu || gṛhe ca gṛhalakṣmīśca martyānāṃ gṛhiṇāṃ tathā||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वेषु प्राणिद्रव्येषु शोभारूपा मनोहरा ।। प्रीतिरूपा पुण्यवतां प्रभारूपा नृपेषु च
sarveṣu prāṇidravyeṣu śobhārūpā manoharā || prītirūpā puṇyavatāṃ prabhārūpā nṛpeṣu ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वाणिज्यरूपा वणिजां पापिनां कलहङ्करी ।। दयामयी भक्तमाता भक्तानुग्रहकारिका
vāṇijyarūpā vaṇijāṃ pāpināṃ kalahaṅkarī || dayāmayī bhaktamātā bhaktānugrahakārikā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चपले चपला भक्तसम्पदो रक्षणाय च ।। जगज्जीवन्मृतं सर्वं यया देव्या विना मुने
capale capalā bhaktasampado rakṣaṇāya ca || jagajjīvanmṛtaṃ sarvaṃ yayā devyā vinā mune
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शक्तिर्द्वितीया कथिता वेदोक्ता सर्वसम्मता ।। सर्वपूज्या सर्ववन्द्या चान्यां मत्तो निशामय ।।
śaktirdvitīyā kathitā vedoktā sarvasammatā || sarvapūjyā sarvavandyā cānyāṃ matto niśāmaya ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वाग्बुद्धिविद्याज्ञानाधिदेवता परमात्मनः ।। सर्वविद्यास्वरूपा या सा च देवी सरस्वती
vāgbuddhividyājñānādhidevatā paramātmanaḥ || sarvavidyāsvarūpā yā sā ca devī sarasvatī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुबुद्धिः कविता मेधा प्रतिभा स्मृतिदा सताम् ।। नानाप्रकारसिद्धान्तभेदार्थकल्पनाप्रदा
subuddhiḥ kavitā medhā pratibhā smṛtidā satām || nānāprakārasiddhāntabhedārthakalpanāpradā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्याख्याबोधस्वरूपा च सर्वसंदेहभञ्जिनी ।। विचारकारिणी ग्रन्थकारिणी शक्तिरूपिणी
vyākhyābodhasvarūpā ca sarvasaṃdehabhañjinī || vicārakāriṇī granthakāriṇī śaktirūpiṇī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वसङ्गीतसन्धानतालकारणरूपिणी ।। विषयज्ञानवाग्रूपा प्रतिविश्वं च जीविनाम् ।।
sarvasaṅgītasandhānatālakāraṇarūpiṇī || viṣayajñānavāgrūpā prativiśvaṃ ca jīvinām ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यया विना च विश्वौघो मूको मृतसमः सदा ।। व्याख्यामुद्राकरा शान्ता वीणापुस्तकधारिणी
yayā vinā ca viśvaugho mūko mṛtasamaḥ sadā || vyākhyāmudrākarā śāntā vīṇāpustakadhāriṇī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शुद्धसत्त्वस्वरूपा या सुशीला श्रीहरिप्रिया ।। हिमचन्दनकुन्देन्दुकुमुदाम्भोजसन्निभा
śuddhasattvasvarūpā yā suśīlā śrīharipriyā || himacandanakundendukumudāmbhojasannibhā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जपन्ती परमात्मानं श्रीकृष्णं रत्नमालया।। तपस्स्वरूपा तपसां फलदात्री तपस्विनी
japantī paramātmānaṃ śrīkṛṣṇaṃ ratnamālayā|| tapassvarūpā tapasāṃ phaladātrī tapasvinī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सिद्धिविद्यास्वरूपा च सर्वसिद्धिप्रदा सदा
siddhividyāsvarūpā ca sarvasiddhipradā sadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथागमं यथाकिञ्चिदपरां संनिबोध मे ।। माता चतुर्णां वेदानां वेदाङ्गानां च छन्दसाम्
yathāgamaṃ yathākiñcidaparāṃ saṃnibodha me || mātā caturṇāṃ vedānāṃ vedāṅgānāṃ ca chandasām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सन्ध्यावन्दनमन्त्राणां तन्त्राणां च विचक्षणा।। द्विजादिजातिरूपा च जपरूपा तपस्विनी
sandhyāvandanamantrāṇāṃ tantrāṇāṃ ca vicakṣaṇā|| dvijādijātirūpā ca japarūpā tapasvinī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्राह्मण्यतेजोरूपा च सर्वसंस्कारकारिणी ।। पवित्ररूपा सावित्री गायत्री ब्रह्मणः प्रिया
brāhmaṇyatejorūpā ca sarvasaṃskārakāriṇī || pavitrarūpā sāvitrī gāyatrī brahmaṇaḥ priyā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तीर्थानि यस्याः संस्पर्शं दर्शं वाञ्छन्ति शुद्धये ।। शुद्धस्फटिकसंकाशा शुद्धसत्त्वस्वरूपिणी
tīrthāni yasyāḥ saṃsparśaṃ darśaṃ vāñchanti śuddhaye || śuddhasphaṭikasaṃkāśā śuddhasattvasvarūpiṇī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परमानन्दरूपा च परमा च सनातनी ।। परब्रह्मस्वरूपा च निर्वाणपददायिनी
paramānandarūpā ca paramā ca sanātanī || parabrahmasvarūpā ca nirvāṇapadadāyinī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मतेजोमयी शक्तिस्तदधिष्ठातृदेवता ।। यत्पादरजसा पूतं जगत्सर्वं च नारद
brahmatejomayī śaktistadadhiṣṭhātṛdevatā || yatpādarajasā pūtaṃ jagatsarvaṃ ca nārada
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवी चतुर्थी कथिता पञ्चमीं वर्णयामि ते ।। प्रेमप्राणाधिदेवी या पञ्चप्राणस्वरूपिणी
devī caturthī kathitā pañcamīṃ varṇayāmi te || premaprāṇādhidevī yā pañcaprāṇasvarūpiṇī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राणाधिकप्रियतमा सर्वाद्या सुन्दरी वरा ।। सर्वसौभाग्ययुक्ता च मानिनी गौरवान्विता
prāṇādhikapriyatamā sarvādyā sundarī varā || sarvasaubhāgyayuktā ca māninī gauravānvitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वामार्द्धाङ्गस्वरूपा च सुगुणैस्तेजसा समा ।। परावरा सर्वमाता परमाद्या सनातनी
vāmārddhāṅgasvarūpā ca suguṇaistejasā samā || parāvarā sarvamātā paramādyā sanātanī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परमानन्दरूपा च धन्या मान्या च पूजिता ।। रासक्रीडाधिदेवी च कृष्णस्य परमात्मनः
paramānandarūpā ca dhanyā mānyā ca pūjitā || rāsakrīḍādhidevī ca kṛṣṇasya paramātmanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रासमण्डलसंभूता रासमण्डलमण्डिता ।। रासेश्वरी सुरसिका रासावासनिवासिनी
rāsamaṇḍalasaṃbhūtā rāsamaṇḍalamaṇḍitā || rāseśvarī surasikā rāsāvāsanivāsinī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गोलोकवासिनी देवी गोपीवेषविधायिका ।। परमाह्लादरूपा च सन्तोषामर्षरूपिणी
golokavāsinī devī gopīveṣavidhāyikā || paramāhlādarūpā ca santoṣāmarṣarūpiṇī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निर्गुणा च निराकारा निर्लिप्ताऽऽत्मस्वरूपिणी ।। निरीहा निरहङ्कारा भक्तानुग्रहविग्रहा
nirguṇā ca nirākārā nirliptā''tmasvarūpiṇī || nirīhā nirahaṅkārā bhaktānugrahavigrahā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वेदानुसारध्यानेन विज्ञेया सा विचक्षणैः ।। दृष्टिर्दृष्टा सहस्रेषु सुरेन्द्रैर्मुनिपुङ्गवैः
vedānusāradhyānena vijñeyā sā vicakṣaṇaiḥ || dṛṣṭirdṛṣṭā sahasreṣu surendrairmunipuṅgavaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वह्निशुद्धांशुकाधाना रत्नालङ्कारभूषिता।। कोटिप्रभाजुष्टश्रीयुक्ता भक्तविग्रहा
vahniśuddhāṃśukādhānā ratnālaṅkārabhūṣitā|| koṭiprabhājuṣṭaśrīyuktā bhaktavigrahā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीकृष्णभक्तदास्यैकदायिनी सर्वसम्पदाम् ।। अवतारे च वाराहे वृषभानुसुता च या
śrīkṛṣṇabhaktadāsyaikadāyinī sarvasampadām || avatāre ca vārāhe vṛṣabhānusutā ca yā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्पादपद्मसंस्पर्शपवित्रा च वसुन्धरा ।। ब्रह्मादिभिरदृष्टा या सर्वदृष्टा च भारते
yatpādapadmasaṃsparśapavitrā ca vasundharā || brahmādibhiradṛṣṭā yā sarvadṛṣṭā ca bhārate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्त्रीरत्नसारसंभूता कृष्णवक्षः स्थलस्थिता ।। तथा घने नवघने लोला सौदामिनी मुने
strīratnasārasaṃbhūtā kṛṣṇavakṣaḥ sthalasthitā || tathā ghane navaghane lolā saudāminī mune
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
षष्टिवर्षसहस्राणि प्रतप्तं ब्रह्मणा पुरा ।। यत्पादपद्मनखरदृष्टये चात्मशुद्धये
ṣaṣṭivarṣasahasrāṇi prataptaṃ brahmaṇā purā || yatpādapadmanakharadṛṣṭaye cātmaśuddhaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वप्नेऽपि नैव दृष्टः स्यात्प्रत्यक्षेऽपि च का कथा ।। तेनैव तपसा दृष्टा भूरि वृन्दावने वने
svapne'pi naiva dṛṣṭaḥ syātpratyakṣe'pi ca kā kathā || tenaiva tapasā dṛṣṭā bhūri vṛndāvane vane
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कथिता पञ्चमी देवी सा राधा परिकीर्त्तिता ।। अंशरूपा कलारूपा कलांशांशसमुद्भवा
kathitā pañcamī devī sā rādhā parikīrttitā || aṃśarūpā kalārūpā kalāṃśāṃśasamudbhavā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रकृतेः प्रतिविश्वं च रूपं स्यात्सर्वयोषितः।। परिपूर्णतमाः पञ्चविधा देव्यः प्रकीर्त्तिताः
prakṛteḥ prativiśvaṃ ca rūpaṃ syātsarvayoṣitaḥ|| paripūrṇatamāḥ pañcavidhā devyaḥ prakīrttitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
या याः प्रधानांशरूपा वर्णयामि निशामय ।। प्रधानांशस्वरूपा च गङ्गा भुवनपावनी
yā yāḥ pradhānāṃśarūpā varṇayāmi niśāmaya || pradhānāṃśasvarūpā ca gaṅgā bhuvanapāvanī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विष्णुपादाब्जसंभूता द्रवरूपा सनातनी ।। पापिपापेध्मदाहाय ज्वलदिन्धनरूपिणी
viṣṇupādābjasaṃbhūtā dravarūpā sanātanī || pāpipāpedhmadāhāya jvaladindhanarūpiṇī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दर्शनस्पर्शनस्नानपानैर्निर्वाणदायिनी ।। गोलोकस्थानगमनसुसोपानस्वरूपिणी
darśanasparśanasnānapānairnirvāṇadāyinī || golokasthānagamanasusopānasvarūpiṇī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पवित्ररूपा तीर्थानां सरितां च परावरा ।। शम्भुमौलिजटामेरुमुक्तापंक्तिस्वरूपिणी
pavitrarūpā tīrthānāṃ saritāṃ ca parāvarā || śambhumaulijaṭāmerumuktāpaṃktisvarūpiṇī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तपस्सम्पादिनी सद्यो भारते च तपस्विनाम् ।। शङ्खपद्मक्षीरनिभा शुद्धसत्त्वस्वरूपिणी
tapassampādinī sadyo bhārate ca tapasvinām || śaṅkhapadmakṣīranibhā śuddhasattvasvarūpiṇī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निर्मला निरहङ्कारा साध्वी नारायणप्रिया ।। प्रधानांशस्वरूपा च तुलसी विष्णुकामिनी
nirmalā nirahaṅkārā sādhvī nārāyaṇapriyā || pradhānāṃśasvarūpā ca tulasī viṣṇukāminī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विष्णुभूषणरूपा च विष्णुपादस्थिता सती ।। तपस्सङ्कल्पपूजादिसद्यस्सम्पादिनी मुने
viṣṇubhūṣaṇarūpā ca viṣṇupādasthitā satī || tapassaṅkalpapūjādisadyassampādinī mune
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सारभूता च पुष्पाणां पवित्रा पुण्यदा सदा ।। दर्शनस्पर्शनाभ्यां च सद्यो निर्वाणदायिनी
sārabhūtā ca puṣpāṇāṃ pavitrā puṇyadā sadā || darśanasparśanābhyāṃ ca sadyo nirvāṇadāyinī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कलौ कलुषशुष्केध्मदाहनायाग्निरूपिणी ।। यत्पादपद्मसंस्पर्शात्सद्यः पूता वसुन्धरा
kalau kaluṣaśuṣkedhmadāhanāyāgnirūpiṇī || yatpādapadmasaṃsparśātsadyaḥ pūtā vasundharā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्स्पर्शदर्शं वाञ्छन्ति तीर्थानामात्मशुद्धये ।। यया विना च विश्वेषु सर्वं कर्मास्ति निष्फलम्
yatsparśadarśaṃ vāñchanti tīrthānāmātmaśuddhaye || yayā vinā ca viśveṣu sarvaṃ karmāsti niṣphalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मोक्षदा या मुमुक्षूणां कामिनां सर्वकामदा ।। कल्पवृक्षस्वरूपा च भारते वृक्षरूपिणी
mokṣadā yā mumukṣūṇāṃ kāmināṃ sarvakāmadā || kalpavṛkṣasvarūpā ca bhārate vṛkṣarūpiṇī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्राणाय भारतानां च पूजानां परदेवता ।। प्रधानांशस्वरूपा च मनसा कश्यपात्मजा
trāṇāya bhāratānāṃ ca pūjānāṃ paradevatā || pradhānāṃśasvarūpā ca manasā kaśyapātmajā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शङ्करप्रियशिष्या च महाज्ञानविशारदा ।। नागेश्वरस्यानन्तस्य भगिनी नागपूजिता
śaṅkarapriyaśiṣyā ca mahājñānaviśāradā || nāgeśvarasyānantasya bhaginī nāgapūjitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नागेश्वरी नागमाता सुन्दरी नागवाहिनी ।। नागेन्द्रगणयुक्ता सा नागभूषणभूषिता
nāgeśvarī nāgamātā sundarī nāgavāhinī || nāgendragaṇayuktā sā nāgabhūṣaṇabhūṣitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नागेन्द्रवन्दिता सिद्धयोगिनी नागवासिनी ।। विष्णुभक्ता विष्णुरूपा विष्णुपूजापरायणा
nāgendravanditā siddhayoginī nāgavāsinī || viṣṇubhaktā viṣṇurūpā viṣṇupūjāparāyaṇā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तपःस्वरूपा तपसां फलदात्री तपस्विनी ।। दिव्यं त्रिलक्षवर्षं च तपस्तप्तं यया हरेः
tapaḥsvarūpā tapasāṃ phaladātrī tapasvinī || divyaṃ trilakṣavarṣaṃ ca tapastaptaṃ yayā hareḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तपस्विनीषु पूज्या च तपस्विषु च भारते ।। सर्वमन्त्राधिदेवी च ज्वलन्ती ब्रह्मतेजसा
tapasvinīṣu pūjyā ca tapasviṣu ca bhārate || sarvamantrādhidevī ca jvalantī brahmatejasā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मस्वरूपा परमा ब्रह्मभावनतत्परा ।। जरत्कारुमुनेः पत्नी कृष्णशम्भुपतिव्रता
brahmasvarūpā paramā brahmabhāvanatatparā || jaratkārumuneḥ patnī kṛṣṇaśambhupativratā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आस्तीकस्य मुनेर्माता प्रवरस्य तपस्विनाम्।। प्रधानांशस्वरूपा या देवसेना च नारद
āstīkasya munermātā pravarasya tapasvinām|| pradhānāṃśasvarūpā yā devasenā ca nārada
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मातृका सा पूज्यतमा सा च षष्ठी प्रकीर्त्तिता ।। शिशूनां प्रतिविश्वं तु प्रतिपालनकारिणी
mātṛkā sā pūjyatamā sā ca ṣaṣṭhī prakīrttitā || śiśūnāṃ prativiśvaṃ tu pratipālanakāriṇī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तपस्विनी विष्णुभक्ता कार्त्तिकेयस्य कामिनी ।। षष्ठांशरूपा प्रकृतेस्तेन षष्ठी प्रकीर्तिता
tapasvinī viṣṇubhaktā kārttikeyasya kāminī || ṣaṣṭhāṃśarūpā prakṛtestena ṣaṣṭhī prakīrtitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुत्रपौत्रप्रदात्री च धात्री च जगतां सदा ।। सुन्दरी युवती रम्या सततं भर्तुरन्तिके
putrapautrapradātrī ca dhātrī ca jagatāṃ sadā || sundarī yuvatī ramyā satataṃ bharturantike
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्थाने शिशूनां परमा वृद्धरूपा च योगिनी ।। पूजा द्वादशमासेषु यस्याः षष्ठ्यास्तु सन्ततम्
sthāne śiśūnāṃ paramā vṛddharūpā ca yoginī || pūjā dvādaśamāseṣu yasyāḥ ṣaṣṭhyāstu santatam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूजा च सूतिकागारे परषष्ठदिने शिशोः ।। एकविंशतिमे चैव पूजा कल्याणहेतुकी
pūjā ca sūtikāgāre paraṣaṣṭhadine śiśoḥ || ekaviṃśatime caiva pūjā kalyāṇahetukī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शश्वन्नियमिता चैषा नित्या काम्याऽप्यतः परा ।। मातृरूपा दयारूपा शश्वद्रक्षणकारिणी
śaśvanniyamitā caiṣā nityā kāmyā'pyataḥ parā || mātṛrūpā dayārūpā śaśvadrakṣaṇakāriṇī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जले स्थले चान्तरिक्षे शिशूनां स्वप्नगोचरा ।। प्रधानांशस्वरूपा या देवी मङ्गलचण्डिका
jale sthale cāntarikṣe śiśūnāṃ svapnagocarā || pradhānāṃśasvarūpā yā devī maṅgalacaṇḍikā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रकृतेर्मुखसंभूता सर्वमङ्गलदा सदा ।। सृष्टौ मङ्गलरूपा च संहारे कोपरूपिणी
prakṛtermukhasaṃbhūtā sarvamaṅgaladā sadā || sṛṣṭau maṅgalarūpā ca saṃhāre koparūpiṇī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेन मङ्गलचण्डी सा पण्डितैः परिकीर्त्तिता ।। प्रतिमङ्गलवारेषु प्रतिविश्वेषु पूजिता
tena maṅgalacaṇḍī sā paṇḍitaiḥ parikīrttitā || pratimaṅgalavāreṣu prativiśveṣu pūjitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पञ्चोपचारैर्भक्त्या च योषिद्भिः परिपूजिता ।। पुत्रपौत्रधनैश्वर्य्ययशोमङ्गलदायिनी
pañcopacārairbhaktyā ca yoṣidbhiḥ paripūjitā || putrapautradhanaiśvaryyayaśomaṅgaladāyinī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शोक सन्तापपापार्त्तिदुःखदारिद्र्यनाशिनी।। परितुष्टा सर्ववाच्छाप्रदात्री सर्वयोषिताम्
śoka santāpapāpārttiduḥkhadāridryanāśinī|| parituṣṭā sarvavācchāpradātrī sarvayoṣitām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रुष्टा क्षणेन संहर्तुं शक्ता विश्वं महेश्वरी।। प्रधानांशस्वरूपा च काली कमललोचना
ruṣṭā kṣaṇena saṃhartuṃ śaktā viśvaṃ maheśvarī|| pradhānāṃśasvarūpā ca kālī kamalalocanā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दुर्गाललाटसंभूता रणे शुम्भनिशुम्भयोः ।। दुर्गार्द्धांशस्वरूपा स्याद्गुणैस्सा तेजसा समा
durgālalāṭasaṃbhūtā raṇe śumbhaniśumbhayoḥ || durgārddhāṃśasvarūpā syādguṇaissā tejasā samā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कोटिसूर्य्यप्रभाजुष्टदिव्यसुन्दरविग्रहा ।। प्रधाना सर्वशक्तीनां वरा बलवती परा
koṭisūryyaprabhājuṣṭadivyasundaravigrahā || pradhānā sarvaśaktīnāṃ varā balavatī parā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वसिद्धिप्रदा देवी परमा सिद्धियोगिनी ।। कृष्णभक्ता कृष्णतुल्या तेजसा विक्रमैर्गुणैः ।। कृष्णभावनया शश्वत्कृष्णवर्णा सनातनी
sarvasiddhipradā devī paramā siddhiyoginī || kṛṣṇabhaktā kṛṣṇatulyā tejasā vikramairguṇaiḥ || kṛṣṇabhāvanayā śaśvatkṛṣṇavarṇā sanātanī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्माण्डं सकलं हर्तुं शक्ता निःश्वासमात्रतः ।। रणं दैत्यैः समं तस्याः क्रीडया लोकरक्षया
brahmāṇḍaṃ sakalaṃ hartuṃ śaktā niḥśvāsamātrataḥ || raṇaṃ daityaiḥ samaṃ tasyāḥ krīḍayā lokarakṣayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्मार्थकाममोक्षांश्च दातुं शक्ता सुपूजिता ।। ब्रह्मादिभिः स्तूयमाना मुनिभिर्मनुभिर्नरैः
dharmārthakāmamokṣāṃśca dātuṃ śaktā supūjitā || brahmādibhiḥ stūyamānā munibhirmanubhirnaraiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रधानांशस्वरूपा च प्रकृतिश्च वसुन्धरा ।। आधारभूता सर्वेषां सर्वसस्यप्रसूतिका
pradhānāṃśasvarūpā ca prakṛtiśca vasundharā || ādhārabhūtā sarveṣāṃ sarvasasyaprasūtikā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रत्नाकारा रत्नगर्भा सर्वरत्नाकराश्रया ।। प्रजादिभिः प्रजेशैश्च पूजिता वन्दिता सदा
ratnākārā ratnagarbhā sarvaratnākarāśrayā || prajādibhiḥ prajeśaiśca pūjitā vanditā sadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वोपजीव्यरूपा च सर्वसम्पद्विधायिनी ।। यया विना जगत्सर्वं निराधारं चराचरम्
sarvopajīvyarūpā ca sarvasampadvidhāyinī || yayā vinā jagatsarvaṃ nirādhāraṃ carācaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रकृतेश्च कला या यास्ता निबोध मुनीश्वर ।। यस्य यस्य च याः पत्न्यस्ताः सर्वा वर्णयामि ते
prakṛteśca kalā yā yāstā nibodha munīśvara || yasya yasya ca yāḥ patnyastāḥ sarvā varṇayāmi te
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वाहादेवी वह्निपत्नी त्रिषु लोकेषु पूजिता ।। यया विना हविर्दत्तं न ग्रहीतुं सुराः क्षमाः
svāhādevī vahnipatnī triṣu lokeṣu pūjitā || yayā vinā havirdattaṃ na grahītuṃ surāḥ kṣamāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दक्षिणा यज्ञपत्नी च दीक्षा सर्वत्र पूजिता ।। यया विना च विश्वेषु सर्वं कर्म च निष्फलम्
dakṣiṇā yajñapatnī ca dīkṣā sarvatra pūjitā || yayā vinā ca viśveṣu sarvaṃ karma ca niṣphalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वधा पितॄणां पत्नी च मुनिभिर्मनुभिर्नरैः ।। पूजिता पैतृकं दानं निष्फलं च यया विना
svadhā pitṝṇāṃ patnī ca munibhirmanubhirnaraiḥ || pūjitā paitṛkaṃ dānaṃ niṣphalaṃ ca yayā vinā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वस्तिदेवी वायुपत्नी प्रति विश्वेषु पूजिता ।। आदानं च प्रदानं च निष्फलं च यया विना
svastidevī vāyupatnī prati viśveṣu pūjitā || ādānaṃ ca pradānaṃ ca niṣphalaṃ ca yayā vinā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुष्टिर्गणपतेः पत्नी पूजिता जगतीतले ।। यया विना परिक्षीणाः पुमांसो योषितोऽपि च
puṣṭirgaṇapateḥ patnī pūjitā jagatītale || yayā vinā parikṣīṇāḥ pumāṃso yoṣito'pi ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनन्तपत्नी तुष्टिश्च पूजिता वन्दिता सदा ।। यया विना न सन्तुष्टाः सर्वे लोकाश्च सर्वतः
anantapatnī tuṣṭiśca pūjitā vanditā sadā || yayā vinā na santuṣṭāḥ sarve lokāśca sarvataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ईशानपत्नी सम्पत्तिः पूजिता च सुरैर्नरैः ।। सर्वे लोका दरिद्राश्च विश्वेषु च यया विना
īśānapatnī sampattiḥ pūjitā ca surairnaraiḥ || sarve lokā daridrāśca viśveṣu ca yayā vinā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धृतिः कपिलपत्नी च सर्वैः सर्वत्र पूजिता ।। सर्वे लोका अधीरास्स्युर्जगत्सु च यया विना
dhṛtiḥ kapilapatnī ca sarvaiḥ sarvatra pūjitā || sarve lokā adhīrāssyurjagatsu ca yayā vinā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यमपत्नी क्षमा साध्वी सुशीला सर्वपूजिता।। समुन्मत्ताश्च रुद्राश्च सर्वे लोका यया विना
yamapatnī kṣamā sādhvī suśīlā sarvapūjitā|| samunmattāśca rudrāśca sarve lokā yayā vinā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्रीडाधिष्ठातृदेवी सा कामपत्नी रतिः सती ।। केलिकौतुकहीनाश्च सर्वे लोका यया विना
krīḍādhiṣṭhātṛdevī sā kāmapatnī ratiḥ satī || kelikautukahīnāśca sarve lokā yayā vinā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सत्यपत्नी सती मुक्तिः पूजिता जगतां प्रिया ।। यया विना भवेल्लोको बन्धुतारहितः सदा
satyapatnī satī muktiḥ pūjitā jagatāṃ priyā || yayā vinā bhavelloko bandhutārahitaḥ sadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मोहपत्नी दया साध्वी पूजिता च जगत्प्रिया ।। सर्वे लोकाश्च सर्वत्र निष्ठुराश्च यया विना
mohapatnī dayā sādhvī pūjitā ca jagatpriyā || sarve lokāśca sarvatra niṣṭhurāśca yayā vinā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुण्यपत्नी प्रतिष्ठा सा पुण्यरूपा च पूजिता ।। यया विना जगत्सर्वं जीवन्मृतसमं मुने
puṇyapatnī pratiṣṭhā sā puṇyarūpā ca pūjitā || yayā vinā jagatsarvaṃ jīvanmṛtasamaṃ mune
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुकर्मपत्नी कीर्तिश्च धन्या मान्या च पूजिता ।। यया विना जगत्सर्वं यशोहीनं मृतं यथा
sukarmapatnī kīrtiśca dhanyā mānyā ca pūjitā || yayā vinā jagatsarvaṃ yaśohīnaṃ mṛtaṃ yathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्रिया उद्योगपत्नी च पूजिता सर्वसङ्गता ।। यया विना जगत्सर्वमुच्छिन्नमिव नारद
kriyā udyogapatnī ca pūjitā sarvasaṅgatā || yayā vinā jagatsarvamucchinnamiva nārada
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अधर्मपत्नी मिथ्या सा सर्वधूर्तैश्च पूजिता ।। यया विना जगत्सर्वमुच्छिन्नं विधिनिर्मितम्
adharmapatnī mithyā sā sarvadhūrtaiśca pūjitā || yayā vinā jagatsarvamucchinnaṃ vidhinirmitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सत्ये अदर्शना या च त्रेतायां सूक्ष्मरूपिणी ।। अर्द्धावयवरूपा च द्वापरे संहृता ह्रिया
satye adarśanā yā ca tretāyāṃ sūkṣmarūpiṇī || arddhāvayavarūpā ca dvāpare saṃhṛtā hriyā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कलौ महाप्रगल्भा च सर्वत्र व्याप्तिकारणात् ।। कपटेन सह भ्रात्रा भ्रमत्येव गृहे गृहे
kalau mahāpragalbhā ca sarvatra vyāptikāraṇāt || kapaṭena saha bhrātrā bhramatyeva gṛhe gṛhe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शान्तिर्लज्जा च भार्ये द्वे सुशीलस्य च पूजिते ।। यस्यां विना जगत्सर्वमुन्मत्तमिव नारद
śāntirlajjā ca bhārye dve suśīlasya ca pūjite || yasyāṃ vinā jagatsarvamunmattamiva nārada
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्ञानस्य तिस्रो भार्याश्च बुद्धिर्मेधा स्मृतिस्तथा ।। याभिर्विना जगत्सर्वं मूढं मृतसमं सदा
jñānasya tisro bhāryāśca buddhirmedhā smṛtistathā || yābhirvinā jagatsarvaṃ mūḍhaṃ mṛtasamaṃ sadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.