ओम् इत्य् एतद् अक्षरम् उद्गीथम् उपासीत । ओम् इति ह्य् उद्गायति । तस्योपव्याख्यानम्
om ity etad akṣaram udgītham upāsīta | om iti hy udgāyati | tasyopavyākhyānam
Let a man meditate on the syllable Om, called the udgîtha; for the udgîtha (a portion of the Sâma-veda) is sung, beginning with Om. The full account, however, of Om is this:—
Translated by F. Max Müller
एषां भूतानां पृथिवी रसः । पृथिव्या आपो रसः । अपाम् ओषधयो रसः । ओषधीनां पुरुषो रसः । पुरुषस्य वाग् रसः । वाच ऋग् रसः । ऋचः साम रसः । साम्न उद्गीथो रसः
eṣāṃ bhūtānāṃ pṛthivī rasaḥ | pṛthivyā āpo rasaḥ | apām oṣadhayo rasaḥ | oṣadhīnāṃ puruṣo rasaḥ | puruṣasya vāg rasaḥ | vāca ṛg rasaḥ | ṛcaḥ sāma rasaḥ | sāmna udgītho rasaḥ
The essence of all beings is the earth, the essence of the earth is water, the essence of water the plants, the essence of plants man, the essence of man speech, the essence of speech the Rig-veda, the essence of the Rig-veda the Sâma-veda, the essence of the Sâma-veda the udgîtha (which is Om).
Translated by F. Max Müller
स एष रसानां रसतमः परमः परार्ध्यो ऽष्टमो यदुद्गीथः
sa eṣa rasānāṃ rasatamaḥ paramaḥ parārdhyo 'ṣṭamo yadudgīthaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कतमा कतम र्क् कतमत् कतमत् साम कतमः कतम उद्गीथ इति विमृष्टं भवति
katamā katama rk katamat katamat sāma katamaḥ katama udgītha iti vimṛṣṭaṃ bhavati
What then is the Rik? What is the Sâman? What is the udgîtha? This is the question.
Translated by F. Max Müller
वाग् एवर्क् । प्राणः साम । ओम् इत्य् एतद् अक्षरम् उद्गीथः । तद् वा एतन् मिथुनं यद् वाक् च प्राणश् चर्क् च साम च
vāg evark | prāṇaḥ sāma | om ity etad akṣaram udgīthaḥ | tad vā etan mithunaṃ yad vāk ca prāṇaś cark ca sāma ca
The Rik indeed is speech, Sâman is breath, the udgîtha is the syllable Om. Now speech and breath, or Rik and Sâman, form one couple.
Translated by F. Max Müller
तद् एतन् मिथुनम् ओम् इत्य् एतस्मिन्न् अक्षरे संसृज्यते । यदा वै मिथुनौ समागच्छत आपयतो वै ताव् अन्यो ऽन्यस्य कामम्
tad etan mithunam om ity etasminn akṣare saṃsṛjyate | yadā vai mithunau samāgacchata āpayato vai tāv anyo 'nyasya kāmam
And that couple is joined together in the syllable Om. When two people come together, they fulfil each other's desire.
Translated by F. Max Müller
आपयिता ह वै कामानां भवति य एतद् एवं विद्वान् अक्षरम् उद्गीथम् उपास्ते
āpayitā ha vai kāmānāṃ bhavati ya etad evaṃ vidvān akṣaram udgītham upāste
Thus he who knowing this, meditates on the syllable (Om), the udgîtha, becomes indeed a fulfiller of desires.
Translated by F. Max Müller
तद् वा एतद् अनुज्ञाक्षरम् । यद् धि किंचानुजानात्य् ओम् इत्य् एव तद् आह । एषो एव समृद्धिर् यद् अनुज्ञा । समर्धयिता ह वै कामानां भवति य एतद् एवं विद्वान् अक्षरम् उद्गीथम् उपास्ते
tad vā etad anujñākṣaram | yad dhi kiṃcānujānāty om ity eva tad āha | eṣo eva samṛddhir yad anujñā | samardhayitā ha vai kāmānāṃ bhavati ya etad evaṃ vidvān akṣaram udgītham upāste
That syllable is a syllable of permission, for whenever we permit anything, we say Om, yes. Now permission is gratification. He who knowing this meditates on the syllable (Om), the udgîtha, becomes indeed a gratifier of desires.
Translated by F. Max Müller
तेनेयं त्रयी विद्या वर्तते । ओम् इत्य् आश्रावयति । ओम् इति शंसति । ओम् इत्य् उद्गायति । एतस्यैव अक्षरस्यापचित्यै महिम्ना रसेन
teneyaṃ trayī vidyā vartate | om ity āśrāvayati | om iti śaṃsati | om ity udgāyati | etasyaiva akṣarasyāpacityai mahimnā rasena
By that syllable does the threefold knowledge (the sacrifice, more particularly the Soma-sacrifice, as founded on the three Vedas) proceed. When the Adhvaryu priest gives an order, he says Om. When the Hotri priest recites, he says Om. When the Udgâtri priest sings, he says Om, —all for the glory of that syllable. The threefold knowledge (the sacrifice) proceeds by the greatness of that syllable (the vital breaths), and by its essence (the oblations).
Translated by F. Max Müller
तेनोभौ कुरुतः । यश् चैतद् एवं वेद यश् च न वेद । नाना तु विद्या चाविद्या च । यद् एव विद्यया करोति श्रद्धयोपनिषदा तद् एव वीर्यवत्तरं भवतीति खल्व् एतस्यैवाक्षरस्योपव्याख्यानं भवति
tenobhau kurutaḥ | yaś caitad evaṃ veda yaś ca na veda | nānā tu vidyā cāvidyā ca | yad eva vidyayā karoti śraddhayopaniṣadā tad eva vīryavattaraṃ bhavatīti khalv etasyaivākṣarasyopavyākhyānaṃ bhavati
Now therefore it would seem to follow, that both he who knows this (the true meaning of the syllable Om), and he who does not, perform the same sacrifice. But this is not so, for knowledge and ignorance are different. The sacrifice which a man performs with knowledge, faith, and the Upanishad is more powerful. This is the full account of the syllable Om.
Translated by F. Max Müller
देवासुरा ह वै यत्र संयेतिरे । उभये प्राजापत्यास् तद् ध देवा उद्गीथम् आजह्रुर् अनेनैनान् अभिभविष्याम इति
devāsurā ha vai yatra saṃyetire | ubhaye prājāpatyās tad dha devā udgītham ājahrur anenainān abhibhaviṣyāma iti
Devas and Asuras struggled together, both of the race of Pragâpati, the Devas took the udgîtha (Om), thinking they would vanquish the Asuras with it.
Translated by F. Max Müller
ते ह नासिक्यं प्राणम् उद्गीथम् उपासां चक्रिरे । तं ह असुराः पाप्मना विविधुः । तस्मात् तेनोभयं जिघ्रति सुरभि च दुर्गन्धि च । पाप्मना ह्य् एष विद्धः
te ha nāsikyaṃ prāṇam udgītham upāsāṃ cakrire | taṃ ha asurāḥ pāpmanā vividhuḥ | tasmāt tenobhayaṃ jighrati surabhi ca durgandhi ca | pāpmanā hy eṣa viddhaḥ
They meditated on the udgîtha (Om) as the breath (scent) in the nose, but the Asuras pierced it (the breath) with evil. Therefore we smell by the breath in the nose both what is good-smelling and what is bad-smelling. For the breath was pierced by evil.
Translated by F. Max Müller
अथ ह वाचम् उद्गीथम् उपासां चक्रिरे । तां हासुराः पाप्मना विविधुः । तस्मात् तयोभयं वदति सत्यं चानृतं च । पाप्मना ह्य् एषा विद्धा
atha ha vācam udgītham upāsāṃ cakrire | tāṃ hāsurāḥ pāpmanā vividhuḥ | tasmāt tayobhayaṃ vadati satyaṃ cānṛtaṃ ca | pāpmanā hy eṣā viddhā
Then they meditated on the udgîtha (Om) as speech, but the Asuras pierced it with evil. Therefore we speak both truth and falsehood. For speech is pierced by evil.
Translated by F. Max Müller
अथ ह चक्षुर् उद्गीथम् उपासां चक्रिरे । तद् धासुराः पाप्मना विविधुः । तस्मात् तेनोभयं पश्यति दर्शनीयं चादर्शनीयं च । पाप्मना ह्य् एतद् विद्धम्
atha ha cakṣur udgītham upāsāṃ cakrire | tad dhāsurāḥ pāpmanā vividhuḥ | tasmāt tenobhayaṃ paśyati darśanīyaṃ cādarśanīyaṃ ca | pāpmanā hy etad viddham
Then they meditated on the udgîtha (Om) as the eye, but the Asuras pierced it with evil. There fore we see both what is sightly and unsightly. For the eye is pierced by evil.
Translated by F. Max Müller
अथ ह श्रोत्रम् उद्गीथम् उपासां चक्रिरे । तद् धासुराः पाप्मना विविधुः । तस्मात् तेनोभयं शृणोति श्रवणीयं चाश्रवणीयं च । पाप्मना ह्य् एतद् विद्धम्
atha ha śrotram udgītham upāsāṃ cakrire | tad dhāsurāḥ pāpmanā vividhuḥ | tasmāt tenobhayaṃ śṛṇoti śravaṇīyaṃ cāśravaṇīyaṃ ca | pāpmanā hy etad viddham
Then they meditated on the udgîtha (Om) as the ear, but the Asuras pierced it with evil. Therefore we hear both what should be heard and what should not be heard. For the ear is pierced by evil.
Translated by F. Max Müller
अथ ह मन उद्गीथम् उपासां चक्रिरे । तद् धासुराः पाप्मना विविधुः । तस्मात् तेनोभयं संकल्पयते संकल्पनीयं च । पाप्मना ह्य् एतद् विद्धम्
atha ha mana udgītham upāsāṃ cakrire | tad dhāsurāḥ pāpmanā vividhuḥ | tasmāt tenobhayaṃ saṃkalpayate saṃkalpanīyaṃ ca | pāpmanā hy etad viddham
Then they meditated on the udgîtha (Om) as the mind, but the Asuras pierced it with evil. Therefore we conceive both what should be conceived and what should not be conceived. For the mind is pierced by evil.
Translated by F. Max Müller
अथ ह य एवायं मुख्यः प्राणस् तम् उद्गीथम् उपासां चक्रिरे । तं हासुरा ऋत्वा विदध्वंसुर् यथाश्मानम् आखणम् ऋत्वा विध्वंसेतैवम्
atha ha ya evāyaṃ mukhyaḥ prāṇas tam udgītham upāsāṃ cakrire | taṃ hāsurā ṛtvā vidadhvaṃsur yathāśmānam ākhaṇam ṛtvā vidhvaṃsetaivam
Then comes this breath (of life) in the mouth. They meditated on the udgîtha (Om) as that breath. When the Asuras came to it, they were scattered, as (a ball of earth) would be scattered when hitting a solid stone.
Translated by F. Max Müller
एवं यथाश्मानम् आखणम् ऋत्वा विध्वंसत एवं हैव स विध्वंसते य एवंविदि पापं कामयते यश् चैनम् अभिदासति । स एषो ऽश्माखणः
evaṃ yathāśmānam ākhaṇam ṛtvā vidhvaṃsata evaṃ haiva sa vidhvaṃsate ya evaṃvidi pāpaṃ kāmayate yaś cainam abhidāsati | sa eṣo 'śmākhaṇaḥ
Thus, as a ball of earth is scattered when hitting on a solid stone, will he be scattered who wishes evil to one who knows this, or who persecutes him; for he is a solid stone.
Translated by F. Max Müller
नैवैतेन सुरभि न दुर्गन्धि विजानाति । अपहतपाप्मा ह्य् एषः । तेन यद् अश्नाति यत् पिबति तेनेतरान् प्राणान् अवति । एतम् उ एवान्ततो ऽवित्त्वोत्क्रामति । व्याददात्य् एवान्तत इति
naivaitena surabhi na durgandhi vijānāti | apahatapāpmā hy eṣaḥ | tena yad aśnāti yat pibati tenetarān prāṇān avati | etam u evāntato 'vittvotkrāmati | vyādadāty evāntata iti
By it (the breath in the mouth) he distinguishes neither what is good nor what is bad-smelling, for that breath is free from evil. What we eat and drink with it supports the other vital breaths (i. e. the senses, such as smell, &c.) When at the time of death he does not find that breath (in the mouth, through which he eats and drinks and lives), then he departs. He opens the mouth at the time of death (as if wishing to eat).
Translated by F. Max Müller
तं हाङ्गिरा उद्गीथम् उपासां चक्रे । एतम् उ एवाङ्गिरसं मन्यन्ते ऽङ्गानां यद् रसः
taṃ hāṅgirā udgītham upāsāṃ cakre | etam u evāṅgirasaṃ manyante 'ṅgānāṃ yad rasaḥ
Angiras meditated on the udgîtha (Om) as that breath, and people hold it to be Angiras, i. e. the essence of the members (angânâm rasah);
Translated by F. Max Müller
तेन तं ह बृहस्पतिर् उद्गीथम् उपासां चक्रे । एतम् उ एव बृहस्पतिं मन्यन्ते । वाग् घि बृहती तस्या एषपतिः
tena taṃ ha bṛhaspatir udgītham upāsāṃ cakre | etam u eva bṛhaspatiṃ manyante | vāg ghi bṛhatī tasyā eṣapatiḥ
Therefore Brihaspati meditated on udgîtha (Om) as that breath, and people hold it to be Brihaspati, for speech is brihatî, and he (that breath) is the lord (pati) of speech;
Translated by F. Max Müller
तेन तं हायास्य उद्गीथम् उपासां चक्रे । एतम् उ एवायास्यं मन्यन्ते । आस्याद् यद् अयते
tena taṃ hāyāsya udgītham upāsāṃ cakre | etam u evāyāsyaṃ manyante | āsyād yad ayate
Therefore Ayâsya meditated on the udgîtha (Om) as that breath, and people hold it to be Ayâsya, because it comes (ayati) from the mouth (âsya);
Translated by F. Max Müller
तेन तं ह बको दाल्भ्यो विदां चकार । स ह नैमिशीयानाम् उद्गाता बभूव । स ह स्मैभ्यः कामान् आगायति
tena taṃ ha bako dālbhyo vidāṃ cakāra | sa ha naimiśīyānām udgātā babhūva | sa ha smaibhyaḥ kāmān āgāyati
Therefore Vaka Dâlbhya knew it. He was the Udgâtri (singer) of the Naimishîya-sacrificers, and by singing he obtained for them their wishes.
Translated by F. Max Müller
आगाता ह वै कामानां भवति य एतद् एवं विद्वान् अक्षरम् उद्गीथम् उपास्ते । इत्य् अध्यात्मम्
āgātā ha vai kāmānāṃ bhavati ya etad evaṃ vidvān akṣaram udgītham upāste | ity adhyātmam
He who knows this, and meditates on the syllable Om (the imperishable udgîtha) as the breath of life in the mouth, he obtains all wishes by singing. So much for the udgîtha (Om) as meditated on with reference to the body.
Translated by F. Max Müller
अथाधिदैवतम् । य एवासौ तपति तम् उद्गीथम् उपासीत । उद्यन् वा एष प्रजाभ्य उद्गायति । उद्यंस् तमो भयम् अपहन्ति । अपहन्ता ह वै भयस्य तमसो भवति य एवं वेद
athādhidaivatam | ya evāsau tapati tam udgītham upāsīta | udyan vā eṣa prajābhya udgāyati | udyaṃs tamo bhayam apahanti | apahantā ha vai bhayasya tamaso bhavati ya evaṃ veda
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समान उ एवायं चासौ च । उष्णो ऽयम् उष्णो ऽसौ । स्वर इतीमम् आचक्षते स्वर इति प्रत्यास्वर इत्य् अमुम् । तस्माद् वा एतम् इमम् अमुं च उद्गीथम् उपासीत
samāna u evāyaṃ cāsau ca | uṣṇo 'yam uṣṇo 'sau | svara itīmam ācakṣate svara iti pratyāsvara ity amum | tasmād vā etam imam amuṃ ca udgītham upāsīta
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ खलु व्यानम् एवोद्गीथम् उपासीत । यद् वै प्राणिति स प्राणः । यद् अपानिति सो ऽपानः । अथ यः प्राणापानयोः संधिः स व्यानः । यो व्यानः सा वाक् । तस्माद् अप्राणन्न् अनपानन् वाचम् अभिव्याहरति
atha khalu vyānam evodgītham upāsīta | yad vai prāṇiti sa prāṇaḥ | yad apāniti so 'pānaḥ | atha yaḥ prāṇāpānayoḥ saṃdhiḥ sa vyānaḥ | yo vyānaḥ sā vāk | tasmād aprāṇann anapānan vācam abhivyāharati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
या वाक् सर्क् । तस्माद् अप्राणन्न् अनपानन्न् ऋचम् अभिव्याहरति । यर्क् तत् साम । तस्माद् अप्राणन्न् अनपानन् साम गायति । यत् साम स उद्गीथः । तस्माद् अप्रानन्न् अनपानन्न् उद्गायति
yā vāk sark | tasmād aprāṇann anapānann ṛcam abhivyāharati | yark tat sāma | tasmād aprāṇann anapānan sāma gāyati | yat sāma sa udgīthaḥ | tasmād aprānann anapānann udgāyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अतो यान्य् अन्यानि वीर्यवन्ति कर्माणि यथाग्नेर् मन्थनम् आजेः सरणं दृढस्य धनुष आयमनम् अप्राणन्न् अनपानंस् तानि करोति । एतस्य हेतोर् व्यानम् एवोद्गीथम् उपासीत
ato yāny anyāni vīryavanti karmāṇi yathāgner manthanam ājeḥ saraṇaṃ dṛḍhasya dhanuṣa āyamanam aprāṇann anapānaṃs tāni karoti | etasya hetor vyānam evodgītham upāsīta
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ खलूद्गीथाक्षराण्य् उपासीत उद्-गी-थ इति । प्राण एवोत् । प्राणेन ह्य् उत्तिष्ठति । वग् गीः । वाचो ह गिर इत्य् आचक्षते । अन्नं थम् । अन्ने हीदं सर्वं स्थितम्
atha khalūdgīthākṣarāṇy upāsīta ud-gī-tha iti | prāṇa evot | prāṇena hy uttiṣṭhati | vag gīḥ | vāco ha gira ity ācakṣate | annaṃ tham | anne hīdaṃ sarvaṃ sthitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्यौर् एवोत् । अन्तरिक्षं गीः । पृथिवी थम् । आदित्य एवोत् । वायुर् गीः । अग्निस् थम् । सामवेद एवोत् । यजुर्वेदो गीः । ऋग्वेदस् थम् । दुग्धे ऽस्मै वाग् दोहं यो वाचो दोहः । अन्नवान् अन्नादो भवति । य एतान्य् एवं विद्वान् उद्गीथाक्षराण्य् उपास्त उद्-गी-थ इति
dyaur evot | antarikṣaṃ gīḥ | pṛthivī tham | āditya evot | vāyur gīḥ | agnis tham | sāmaveda evot | yajurvedo gīḥ | ṛgvedas tham | dugdhe 'smai vāg dohaṃ yo vāco dohaḥ | annavān annādo bhavati | ya etāny evaṃ vidvān udgīthākṣarāṇy upāsta ud-gī-tha iti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ खल्व् आशीः समृद्धिः । उपसरणानीत्य् उपासीत । येन साम्ना स्तोष्यन् स्यात् तत् सामोपधावेत्
atha khalv āśīḥ samṛddhiḥ | upasaraṇānīty upāsīta | yena sāmnā stoṣyan syāt tat sāmopadhāvet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्याम् ऋचि ताम् ऋचं, यद् आर्षेयं तम् ऋषिं, यां देवताम् अभिष्टोष्यन् स्यात् तां देवताम् उपधावेत्
yasyām ṛci tām ṛcaṃ, yad ārṣeyaṃ tam ṛṣiṃ, yāṃ devatām abhiṣṭoṣyan syāt tāṃ devatām upadhāvet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
येन च्छन्दसा स्तोष्यन् स्यात् तच् छन्द उपधावेत् । येन स्तोमेन स्तोष्यमाणः स्यात् तं स्तोमम् उपधावेत्
yena cchandasā stoṣyan syāt tac chanda upadhāvet | yena stomena stoṣyamāṇaḥ syāt taṃ stomam upadhāvet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यां दिशम् अभिष्टोष्यन् स्यात् तां दिशम् उपधावेत्
yāṃ diśam abhiṣṭoṣyan syāt tāṃ diśam upadhāvet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आत्मानम् अन्तत उपसृत्य स्तुवीत कामं ध्यायन्न् अप्रमत्तः । अभ्याशो ह यद् अस्मै स कामः स्मृध्येत यत्कामः स्तुवीतेति यत्कामः स्तुवीतेति
ātmānam antata upasṛtya stuvīta kāmaṃ dhyāyann apramattaḥ | abhyāśo ha yad asmai sa kāmaḥ smṛdhyeta yatkāmaḥ stuvīteti yatkāmaḥ stuvīteti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ओम् इत्य् एतद् अक्षरम् उद्गीथम् उपासीत । ओम् इति ह्य् उद्गायति । तस्योपव्याख्यानम्
om ity etad akṣaram udgītham upāsīta | om iti hy udgāyati | tasyopavyākhyānam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवा वै मृत्योर् बिभ्यतस् त्रयीं विद्यां प्राविशन् । ते छन्दोभिर् अच्छादयन् । यद् एभिर् अच्छादयंस् तच् छन्दसां छन्दस्त्वम्
devā vai mṛtyor bibhyatas trayīṃ vidyāṃ prāviśan | te chandobhir acchādayan | yad ebhir acchādayaṃs tac chandasāṃ chandastvam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तान् उ तत्र मृत्युर् यथा मत्स्यम् उदके परिपश्येद् एवं पर्यपश्यद् ऋचि साम्नि यजुषि । ते नु वित्त्वोर्ध्वा ऋचः साम्नो यजुषः स्वरम् एव प्राविशन्
tān u tatra mṛtyur yathā matsyam udake paripaśyed evaṃ paryapaśyad ṛci sāmni yajuṣi | te nu vittvordhvā ṛcaḥ sāmno yajuṣaḥ svaram eva prāviśan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदा वा ऋचम् आप्नोत्य् ओम् इत्य् एवातिस्वरति एवं सामैवं यजुः । एष उ स्वरो यद् एतद् अक्षरम् एतद् अमृतम् अभयम् । तत् प्रविश्य देवा अमृता अभवन्
yadā vā ṛcam āpnoty om ity evātisvarati evaṃ sāmaivaṃ yajuḥ | eṣa u svaro yad etad akṣaram etad amṛtam abhayam | tat praviśya devā amṛtā abhavan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स य एतद् एवं विद्वान् अक्षरं प्रणौत्य् एतद् एवाक्षरं स्वरम् अमृतम् अभयं प्रविशति । तत् प्रविश्य यद् अमृता देवास् तद् अमृतो भवति
sa ya etad evaṃ vidvān akṣaraṃ praṇauty etad evākṣaraṃ svaram amṛtam abhayaṃ praviśati | tat praviśya yad amṛtā devās tad amṛto bhavati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ खलु य उद्गीथः स प्रणवो यः प्रणवः स उद्गीथ इति । असौ वा आदित्य उद्गीथ एष प्रणवः । ओम् इति ह्य् एष स्वरन्न् एति
atha khalu ya udgīthaḥ sa praṇavo yaḥ praṇavaḥ sa udgītha iti | asau vā āditya udgītha eṣa praṇavaḥ | om iti hy eṣa svarann eti
The udgîtha is the pranava, the pranava is the udgîtha. And as the udgîtha is the sun, so is the pranava, for he (the sun) goes sounding Om.
Translated by F. Max Müller
एतम् उ एवाहम् अभ्यगासिषं तस्मान् मम त्वम् एको ऽसीति ह कौषीतकिः पुत्रम् उवाच । रश्मींस् त्वं पर्यावर्तयात् । बहवो वै ते भविष्यन्ति । इत्य् अधिदैवतम्
etam u evāham abhyagāsiṣaṃ tasmān mama tvam eko 'sīti ha kauṣītakiḥ putram uvāca | raśmīṃs tvaṃ paryāvartayāt | bahavo vai te bhaviṣyanti | ity adhidaivatam
'Him I sang praises to, therefore art thou my only one,' thus said Kaushîtaki to his son. 'Do thou revolve his rays, then thou wilt have many sons.' So much in reference to the Devas.
Translated by F. Max Müller
अथाध्यात्मम् । य एवायं मुख्यः प्राणस् तम् उद्गीथम् उपासित । ओम् इति ह्य् एष स्वरन्न् एति
athādhyātmam | ya evāyaṃ mukhyaḥ prāṇas tam udgītham upāsita | om iti hy eṣa svarann eti
Now with reference to the body. Let a man meditate on the udgîtha as the breath (in the mouth), for he goes sounding Om.
Translated by F. Max Müller
एतम् उ एवाहम् अभ्यगासिषं तस्मान् मम त्वम् एको ऽसीति ह कौषीतकिः पुत्रम् उवाच । प्राणांस् त्वं भूमानम् अभिगायताद् बहवो वै मे भविष्यन्तीति
etam u evāham abhyagāsiṣaṃ tasmān mama tvam eko 'sīti ha kauṣītakiḥ putram uvāca | prāṇāṃs tvaṃ bhūmānam abhigāyatād bahavo vai me bhaviṣyantīti
'Him I sang praises to, therefore art thou my only son,' thus said Kaushîtaki to his son. 'Do thou therefore sing praises to the breath as manifold, if thou wishest to have many sons.'
Translated by F. Max Müller
अथ खलु य उद्गीथः स प्रणवो यः प्रणवः स उद्गीथ इति । होतृषदनाद् ध एवापि दुरुद्गीथम् अनुसमाहरतीत्य् अनुसमाहरतीति
atha khalu ya udgīthaḥ sa praṇavo yaḥ praṇavaḥ sa udgītha iti | hotṛṣadanād dha evāpi durudgītham anusamāharatīty anusamāharatīti
He who knows that the udgîtha is the pranava, and the pranava the udgîtha, rectifies from the seat of the Hotri priest any mistake committed by the Udgâtri priest in performing the udgîtha, yea, in performing the udgîtha.
Translated by F. Max Müller
इयम् एवर्क् । अग्निः साम । तद् एतद् एतस्याम् ऋच्य् अध्यूढं साम । तस्माद् ऋच्य् अध्यूढं साम गीयते । इयम् एव सा । अग्निर् अमः । तत् साम
iyam evark | agniḥ sāma | tad etad etasyām ṛcy adhyūḍhaṃ sāma | tasmād ṛcy adhyūḍhaṃ sāma gīyate | iyam eva sā | agnir amaḥ | tat sāma
The Rik (veda) is this earth, the Sâman (veda) is fire. This Sâman (fire) rests on that Rik (earth). Therefore the Sâman is sung as resting on the Rik. Sâ is this earth, ama is fire, and that makes Sâma.
Translated by F. Max Müller
अन्तरिक्षम् एवर्क् । वायुः साम । तद् एतद् एतस्याम् ऋच्य् अध्यूढं साम । तस्माद् ऋच्य् अध्यूढं साम गीयते । अन्तरिक्षम् एव सा । वायुर् अमः । तत् साम
antarikṣam evark | vāyuḥ sāma | tad etad etasyām ṛcy adhyūḍhaṃ sāma | tasmād ṛcy adhyūḍhaṃ sāma gīyate | antarikṣam eva sā | vāyur amaḥ | tat sāma
The Rik is the sky, the Sâman air. This Sâman (air) rests on that Rik (sky). Therefore the Sâman is sung as resting on the Rik. Sâ is the sky, ama the air, and that makes Sâma.
Translated by F. Max Müller
द्यौर् एवर्क् । आदित्यः साम । तद् एतद् एतस्याम् ऋच्य् अध्यूढं साम । तस्माद् ऋच्य् अध्यूढं साम गीयते । द्यौर् एव सा । आदित्यो ऽमः । तत् साम
dyaur evark | ādityaḥ sāma | tad etad etasyām ṛcy adhyūḍhaṃ sāma | tasmād ṛcy adhyūḍhaṃ sāma gīyate | dyaur eva sā | ādityo 'maḥ | tat sāma
Rik is heaven, Sâman the sun. This Sâman (sun) rests on that Rik (heaven). Therefore the Sâman is sung as resting on the Rik. Sâ is heaven, ama the sun, and that makes Sâma.
Translated by F. Max Müller
नक्षत्रान्य् एवर्क् । चन्द्रमाः साम । तद् एतद् एतस्याम् ऋच्य् अध्यूढं साम । तस्माद् ऋच्य् अध्यूढं साम गीयते । नक्षत्राण्य् एव सा । चन्द्रमा अमः । तत् साम
nakṣatrāny evark | candramāḥ sāma | tad etad etasyām ṛcy adhyūḍhaṃ sāma | tasmād ṛcy adhyūḍhaṃ sāma gīyate | nakṣatrāṇy eva sā | candramā amaḥ | tat sāma
Rik is the stars, Sâman the moon. This Sâman (moon) rests on that Rik (stars). Therefore the Sâman is sung as resting on the Rik. Sâ is the stars, ama the moon, and that makes Sâma.
Translated by F. Max Müller
अथ यद् एतद् आदित्यस्य शुक्लं भाः सैवर्क् । अथ यन् नीलं परःकृष्णं तत् साम । तद् एतद् एतस्याम् ऋच्य् अध्यूढं साम । तस्मद् ऋच्य् अध्यूढं साम गीयते
atha yad etad ādityasya śuklaṃ bhāḥ saivark | atha yan nīlaṃ paraḥkṛṣṇaṃ tat sāma | tad etad etasyām ṛcy adhyūḍhaṃ sāma | tasmad ṛcy adhyūḍhaṃ sāma gīyate
Rik is the white light of the sun, Sâman the blue exceeding darkness (in the sun). This Sâman (darkness) rests on that Rik (brightness). Therefore the Sâman is sung as resting on the Rik.
Translated by F. Max Müller
अथ यद् एवैतद् आदित्यस्य शुक्लं भाः सैव सा । अथ यन् नीलं परःकृष्णं तद् अमः । तत् साम । अथ य एषो ऽन्तरादित्ये हिरण्मयः पुरुषो दृश्यते हिरण्यश्मश्रुर् हिरण्यकेश आ प्रणखात् सर्व एव सुवर्नः
atha yad evaitad ādityasya śuklaṃ bhāḥ saiva sā | atha yan nīlaṃ paraḥkṛṣṇaṃ tad amaḥ | tat sāma | atha ya eṣo 'ntarāditye hiraṇmayaḥ puruṣo dṛśyate hiraṇyaśmaśrur hiraṇyakeśa ā praṇakhāt sarva eva suvarnaḥ
Sâ is the white light of the sun, ama the blue exceeding darkness, and that makes Sâma. Now that golden person, who is seen within the sun, with golden beard and golden hair, golden altogether to the very tips of his nails,
Translated by F. Max Müller
तस्य यथा कप्यासं पुण्डरीकम् एवम् अक्षिणी । तस्योद् इति नाम । स एष सर्वेभ्यः पाप्मभ्य उदितः । उदेति ह वै सर्वेभ्यः पाप्मभ्यो य एवं वेद
tasya yathā kapyāsaṃ puṇḍarīkam evam akṣiṇī | tasyod iti nāma | sa eṣa sarvebhyaḥ pāpmabhya uditaḥ | udeti ha vai sarvebhyaḥ pāpmabhyo ya evaṃ veda
Whose eyes are like blue lotus's, his name is ut, for he has risen (udita) above all evil. He also who knows this, rises above all evil.
Translated by F. Max Müller
तस्यर्क् च साम च गेष्णौ । तस्माद् उद्गीथः । तस्मात् त्व् एव उद्गाता । एतस्य हि गाता । स एष ये चामुष्मात् पराञ्चो लोकास् तेषां चेष्ट देवकामानां च । इत्य् अधिदैवतम्
tasyark ca sāma ca geṣṇau | tasmād udgīthaḥ | tasmāt tv eva udgātā | etasya hi gātā | sa eṣa ye cāmuṣmāt parāñco lokās teṣāṃ ceṣṭa devakāmānāṃ ca | ity adhidaivatam
Rik and Sâman are his joints, and therefore he is udgîtha. And therefore he who praises him (the ut) is called the Ud-gâtri (the out-singer). He (the golden person, called ut) is lord of the worlds beyond that (sun), and of all the wishes of the Devas (inhabiting those worlds). So much with reference to the Devas.
Translated by F. Max Müller
अथाध्यात्मम् । वाग् एवर्क् । प्राणः साम । तद् एतद् एतस्याम् ऋच्य् अध्यूढं साम । तस्माद् ऋच्य् अध्यूढं साम गीयते । वाग् एव सा । प्राणो ऽमः । तत् साम
athādhyātmam | vāg evark | prāṇaḥ sāma | tad etad etasyām ṛcy adhyūḍhaṃ sāma | tasmād ṛcy adhyūḍhaṃ sāma gīyate | vāg eva sā | prāṇo 'maḥ | tat sāma
Now with reference to the body. Rik is speech, Sâman breath. This Sâman (breath) rests on that Rik (speech). Therefore the Sâman is sung as resting on the Rik. Sâ is speech, ama is breath, and that makes Sâma.
Translated by F. Max Müller
चक्षुर् एवर्क् । आत्मा साम । तद् एतद् एतस्याम् ऋच्य् अध्यूढं साम । तस्माद् ऋच्य् अध्यूढं साम गीयते । चक्षुर् एव सा । आत्मामः । तत् साम
cakṣur evark | ātmā sāma | tad etad etasyām ṛcy adhyūḍhaṃ sāma | tasmād ṛcy adhyūḍhaṃ sāma gīyate | cakṣur eva sā | ātmāmaḥ | tat sāma
Rik is the eye, Sâman the self. This Sâman (shadow) rests on that Rik (eye). Therefore the Sâman is sung as resting on the Rik. Sâ is the eye, ama the self, and that makes Sâma.
Translated by F. Max Müller
श्रोत्रम् एवर्क् । मनः साम । तद् एतद् एतस्याम् ऋच्य् अध्यूढं साम । तस्माद् ऋच्य् अध्यूढं साम गीयते । श्रोत्रम् एव सा । मनो ऽमः । तत् साम
śrotram evark | manaḥ sāma | tad etad etasyām ṛcy adhyūḍhaṃ sāma | tasmād ṛcy adhyūḍhaṃ sāma gīyate | śrotram eva sā | mano 'maḥ | tat sāma
Rik is the ear, Sâman the mind. This Sâman (mind) rests on that Rik (ear). Therefore the Sâman is sung as resting on the Rik. Sâ is the ear, ama the mind, and that makes Sâma.
Translated by F. Max Müller
अथ यद् एतद् अक्ष्नः शुक्लं भाः सैवर्क् । अथ यन् नीलं परःकृष्णं तत् साम । तद् एतद् एतस्याम् ऋच्य् अध्यूढं साम । तस्माद् ऋच्य् अध्यूढं साम गीयते । अथ यद् एवैतद् अक्ष्णः शुक्लं भाः सैव सा । अथ यन् नीलं परःकृष्णं तद् अमः । तत् साम
atha yad etad akṣnaḥ śuklaṃ bhāḥ saivark | atha yan nīlaṃ paraḥkṛṣṇaṃ tat sāma | tad etad etasyām ṛcy adhyūḍhaṃ sāma | tasmād ṛcy adhyūḍhaṃ sāma gīyate | atha yad evaitad akṣṇaḥ śuklaṃ bhāḥ saiva sā | atha yan nīlaṃ paraḥkṛṣṇaṃ tad amaḥ | tat sāma
Rik is the white light of the eye, Sâman the blue exceeding darkness. This Sâman (darkness) rests on the Rik (brightness). Therefore the Sâman is sung as resting on the Rik. Sâ is the white light of the eye, ama the blue exceeding darkness, and that makes Sâma.
Translated by F. Max Müller
अथ य एषो ऽन्तर् अक्षिणि पुरुषो दृश्यते सैवर्क् । तत् साम । तद् उक्थम् । तद् यजुः । तद् ब्रह्म । तस्य एतस्य तद् एव रूपं यद् अमुष्य रूपम् । याव् अमुष्य गेष्णौ तौ तौ गोष्णौ । यन् नाम तन् नाम
atha ya eṣo 'ntar akṣiṇi puruṣo dṛśyate saivark | tat sāma | tad uktham | tad yajuḥ | tad brahma | tasya etasya tad eva rūpaṃ yad amuṣya rūpam | yāv amuṣya geṣṇau tau tau goṣṇau | yan nāma tan nāma
Now the person who is seen in the eye, he is Rik, he is Sâman, Uktha, Yagus, Brahman. The form of that person (in the eye) is the same as the form of the other person (in the sun), the joints of the one (Rik and Sâman) are the joints of the other, the name of the one (ut) is the name of the other.
Translated by F. Max Müller
स एष ये चैतस्माद् अर्वाञ्चो लोकास् तेषां चेष्टे मनुष्यकामानां चेति । तद् य इमे वीणायां गायन्त्य् एतं ते गायन्ति । तस्मात् ते धनसनयः
sa eṣa ye caitasmād arvāñco lokās teṣāṃ ceṣṭe manuṣyakāmānāṃ ceti | tad ya ime vīṇāyāṃ gāyanty etaṃ te gāyanti | tasmāt te dhanasanayaḥ
He is lord of the worlds beneath that (the self in the eye), and of all the wishes of men. Therefore all who sing to the vînâ (lyre), sing him, and from him also they obtain wealth.
Translated by F. Max Müller
अथ य एतद् एवं विद्वान् साम गायत्य् उभौ स गायति । सो ऽमुनैव स एष ये चामुष्मात् पराञ्चो लोकास् तांश् चाप्नोति देवकामांश् च
atha ya etad evaṃ vidvān sāma gāyaty ubhau sa gāyati | so 'munaiva sa eṣa ye cāmuṣmāt parāñco lokās tāṃś cāpnoti devakāmāṃś ca
He who knowing this sings a Sâman, sings to both (the adhidaivata and adhyâtma self, the person in the sun and the person in the eye, as one and the same person). He obtains through the one, yea, he obtains the worlds beyond that, and the wishes of the Devas;
Translated by F. Max Müller
अथानेनैव ये चैतस्माद् अर्वाञ्चो लोकास् तांश् चाप्नोति मनुष्यकामांश् च । तस्माद् उ हैवंविद् उद्गाता ब्रूयात्
athānenaiva ye caitasmād arvāñco lokās tāṃś cāpnoti manuṣyakāmāṃś ca | tasmād u haivaṃvid udgātā brūyāt
And he obtains through the other the worlds beneath that, and the wishes of men. Therefore an Udgâtri priest who knows this, may say (to the sacrificer for whom he officiates);
Translated by F. Max Müller
कं ते कामम् आगायानीति । एष ह्य् एव कामागानस्येष्टे य एवं विद्वान् साम गायति साम गायति
kaṃ te kāmam āgāyānīti | eṣa hy eva kāmāgānasyeṣṭe ya evaṃ vidvān sāma gāyati sāma gāyati
"What wish shall I obtain for you by my songs?" For he who knowing this sings a Sâman is able to obtain wishes through his song, yea, through his song.
Translated by F. Max Müller
त्रयो होद्गीथे कुशला बभूवुः शिलकः शालावत्यश् चैकितायनो दाल्भ्यः प्रवाहणो जैवलिर् इति । ते होचुर् उद्गीथे वै कुशलाः स्मो हन्तोद्गीथे कथां वदाम इति
trayo hodgīthe kuśalā babhūvuḥ śilakaḥ śālāvatyaś caikitāyano dālbhyaḥ pravāhaṇo jaivalir iti | te hocur udgīthe vai kuśalāḥ smo hantodgīthe kathāṃ vadāma iti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथेति ह समुपविविशुः । स ह प्रावहणो जैवलिर् उवाच । भगवन्ताव् अग्रे वदताम् । भ्रामणयोर् वदतोर् वाचं श्रोष्यामीति
tatheti ha samupaviviśuḥ | sa ha prāvahaṇo jaivalir uvāca | bhagavantāv agre vadatām | bhrāmaṇayor vadator vācaṃ śroṣyāmīti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स ह शिलकः शालावत्यश् चैकितायनं दाल्भ्यम् उवाच हन्त त्वा पृच्छानीति । पृच्छेति होवाच
sa ha śilakaḥ śālāvatyaś caikitāyanaṃ dālbhyam uvāca hanta tvā pṛcchānīti | pṛccheti hovāca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
का साम्नो गतिर् इति । स्वर इति होवाच । स्वरस्य का गतिर् इति । प्राण इति होवाच । अन्नस्य का गतिर् इति । अन्नम् इति होवाच । अन्नस्य का गतिर् इति । आप इति होवाच
kā sāmno gatir iti | svara iti hovāca | svarasya kā gatir iti | prāṇa iti hovāca | annasya kā gatir iti | annam iti hovāca | annasya kā gatir iti | āpa iti hovāca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपां का गतिर् इति । असौ लोक इति होवाच । अमुष्य लोकस्य का गतिर् इति । न स्वर्गं लोकम् अतिनयेद् इति होवाच । स्वर्गं वयं लोकं सामाभिसंस्थापयामः । स्वर्गसंस्तावं हि सामेति
apāṃ kā gatir iti | asau loka iti hovāca | amuṣya lokasya kā gatir iti | na svargaṃ lokam atinayed iti hovāca | svargaṃ vayaṃ lokaṃ sāmābhisaṃsthāpayāmaḥ | svargasaṃstāvaṃ hi sāmeti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं ह शिलकः शालावत्यश् चैकितायनं दाल्भ्यम् उवाचाप्रतिष्ठितं वै किल ते दाल्भ्य साम । यस् त्व् एतर्हि ब्रूयान् मूर्धा ते विपतिष्यतीति मूर्धा ते विपतेद् इति
taṃ ha śilakaḥ śālāvatyaś caikitāyanaṃ dālbhyam uvācāpratiṣṭhitaṃ vai kila te dālbhya sāma | yas tv etarhi brūyān mūrdhā te vipatiṣyatīti mūrdhā te vipated iti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हन्ताहम् एतद् भगवत्तो वेदानीति । विद्धीति होवाच । अमुष्य लोकस्य का गतिर् इति । अयं लोक इति होवाच । अस्य लोकस्य का गतिर् इति । न प्रतिष्ठां लोकम् अतिनयेद् इति होवाच । प्रतिष्ठां वयं लोकं सामाभिसंस्थापयामः । प्रतिष्ठासंस्तावं हि सामेति
hantāham etad bhagavatto vedānīti | viddhīti hovāca | amuṣya lokasya kā gatir iti | ayaṃ loka iti hovāca | asya lokasya kā gatir iti | na pratiṣṭhāṃ lokam atinayed iti hovāca | pratiṣṭhāṃ vayaṃ lokaṃ sāmābhisaṃsthāpayāmaḥ | pratiṣṭhāsaṃstāvaṃ hi sāmeti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं ह प्रवाहणो जैवलिर् उवाच । अन्तवद् वै किल ते शालावत्य साम । यस् त्व् एतर्हि ब्रूयान् मूर्धा ते विपतिष्यतीति मूर्धा ते विपतेद् इति । हन्ताहम् एतद् भगवत्तो वेदानीति । विद्धीति होवाच
taṃ ha pravāhaṇo jaivalir uvāca | antavad vai kila te śālāvatya sāma | yas tv etarhi brūyān mūrdhā te vipatiṣyatīti mūrdhā te vipated iti | hantāham etad bhagavatto vedānīti | viddhīti hovāca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अस्य लोकस्य का गतिर् इति । आकाश इति होवाच । सर्वाणि ह वा इमानि भूतान्य् आकाशाद् एव समुत्पद्यन्ते । आकाशं प्रत्य् अस्तं यन्ति । आकाशो ह्य् एवैभ्यो ज्यायान् । आकाशः परायणम्
asya lokasya kā gatir iti | ākāśa iti hovāca | sarvāṇi ha vā imāni bhūtāny ākāśād eva samutpadyante | ākāśaṃ praty astaṃ yanti | ākāśo hy evaibhyo jyāyān | ākāśaḥ parāyaṇam
'What is the origin of this world?' 'Ether,' he replied. For all these beings take their rise from the ether, and return into the ether. Ether is older than these, ether is their rest.
Translated by F. Max Müller
स एष परोवरीयान् उद्गीथः । स एषो ऽनन्तः । परोवरीयो हास्य भवति परोवरीयसो ह लोकाञ् जयति य एतद् एवं विद्वान् परोवरीयांसम् उद्गीथम् उपास्ते
sa eṣa parovarīyān udgīthaḥ | sa eṣo 'nantaḥ | parovarīyo hāsya bhavati parovarīyaso ha lokāñ jayati ya etad evaṃ vidvān parovarīyāṃsam udgītham upāste
He is indeed the udîttha (Om=Brahman), greater than great (parovarîyas), he is without end. He who knowing this meditates on the udgîtha, the greater than great, obtains what is greater than great, he conquers the worlds which are greater than great.
Translated by F. Max Müller
तं हैतम् अतिधन्वा शौनक उदरशाण्डिल्यायोक्त्वोवाच । यावत् त एनं प्रजायाम् उद्गीथं वेदिष्यन्ते परोवरीयो हैभ्यस् तावद् अस्मिंल् लोके जीवनं भविष्यति
taṃ haitam atidhanvā śaunaka udaraśāṇḍilyāyoktvovāca | yāvat ta enaṃ prajāyām udgīthaṃ vediṣyante parovarīyo haibhyas tāvad asmiṃl loke jīvanaṃ bhaviṣyati
Atidhanvan Saunaka, having taught this udgîtha to Udara-sândilya, said: 'As long as they will know in your family this udgîtha, their life in this world will be greater than great.
Translated by F. Max Müller
तथामुष्मिंल् लोके लोक इति । स य एतम् एव विद्वान् उपास्ते परोवरीय एव हास्यामुष्मिंल् लोके जीवनं भवति तथामुष्मिंल् लोके लोक इति लोके लोक इति
tathāmuṣmiṃl loke loka iti | sa ya etam eva vidvān upāste parovarīya eva hāsyāmuṣmiṃl loke jīvanaṃ bhavati tathāmuṣmiṃl loke loka iti loke loka iti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मटचीहतेषु कुरुष्व् आटिक्या सह जाययोषस्तिर् ह चाक्रायण इभ्यग्रामे प्रद्राणक उवास
maṭacīhateṣu kuruṣv āṭikyā saha jāyayoṣastir ha cākrāyaṇa ibhyagrāme pradrāṇaka uvāsa
When the Kurus had been destroyed by (hail) stones, Ushasti Kâkrâyana lived as a beggar with his virgin wife at Ibhyagrâma.
Translated by F. Max Müller
स हेभ्यं कुल्माषान् खादन्तं बिभिक्षे । तं होवाच । नेतो ऽन्ये विद्यन्ते यच् च ये म इम उपनिहिता इति
sa hebhyaṃ kulmāṣān khādantaṃ bibhikṣe | taṃ hovāca | neto 'nye vidyante yac ca ye ma ima upanihitā iti
Seeing a chief eating beans, he begged of him. The chief said: 'I have no more, except those which are put away for me here.'
Translated by F. Max Müller
एतेषां मे देहीति होवाच । तान् अस्मै प्रददौ । हन्तानुपानम् इति । उच्छिष्टं वै मे पीतं स्याद् इति होवाच
eteṣāṃ me dehīti hovāca | tān asmai pradadau | hantānupānam iti | ucchiṣṭaṃ vai me pītaṃ syād iti hovāca
Ushasti said: 'Give me to eat of them.' He gave him the beans, and said: 'There is something to drink also.' Then said Ushasti: 'If I drank of it, I should have drunk what was left by another, and is therefore unclean.'
Translated by F. Max Müller
न स्विद् एते ऽप्य् उच्छिष्टा इति । न वा अजीविष्यम् इमान् अखादन्न् इति होवाच । कामो म उदपानम् इति
na svid ete 'py ucchiṣṭā iti | na vā ajīviṣyam imān akhādann iti hovāca | kāmo ma udapānam iti
The chief said: 'Were not those beans also left over and therefore unclean?' 'No,' he replied; 'for I should not have lived, if I had not eaten them, but the drinking of water would be mere pleasure.'
Translated by F. Max Müller
स ह खादित्वातिशेषाञ् जायाया आजहार । साग्र एव सुभिक्षा बभूव । तान् प्रतिगृह्य निदधौ
sa ha khāditvātiśeṣāñ jāyāyā ājahāra | sāgra eva subhikṣā babhūva | tān pratigṛhya nidadhau
Having eaten himself, Ushasti gave the remaining beans to his wife. But she, having eaten before, took them and put them away.
Translated by F. Max Müller
स ह प्रातः संजिहान उवाच । यद् बतान्नस्य लभेमहि लभेमहि धनमात्राम् । राजासौ यक्ष्यते । स मा सर्वैर् आर्त्विज्यैर् वृणीतेति
sa ha prātaḥ saṃjihāna uvāca | yad batānnasya labhemahi labhemahi dhanamātrām | rājāsau yakṣyate | sa mā sarvair ārtvijyair vṛṇīteti
Rising the next morning, Ushasti said to her: 'Alas, if we could only get some food, we might gain a little wealth. The king here is going to offer a sacrifice, he should choose me for all the priestly offices.'
Translated by F. Max Müller
तं जायोवाच । हन्त पत इम एव कुल्माषा इति । तान् खादित्वामुं यज्ञं विततम् एयाय
taṃ jāyovāca | hanta pata ima eva kulmāṣā iti | tān khāditvāmuṃ yajñaṃ vitatam eyāya
His wife said to him: 'Look, here are those beans of yours.' Having eaten them, he went to the sacrifice which was being performed.
Translated by F. Max Müller
तत्रोद्गात्ःन् आस्तावे स्तोष्यमाणान् उपोपविवेश । स ह प्रस्तोतरम् उवाच
tatrodgātḥn āstāve stoṣyamāṇān upopaviveśa | sa ha prastotaram uvāca
He went and sat down on the orchestra near the Udgâtris, who were going to sing their hymns of praise. And he said to the Prastotri (the leader):
Translated by F. Max Müller
प्रस्तोतर् या देवता प्रस्तावम् अन्वायत्ता तां चेद् अविद्वान् प्रस्तोष्यसि मूर्धा ते विपतिष्यतीति
prastotar yā devatā prastāvam anvāyattā tāṃ ced avidvān prastoṣyasi mūrdhā te vipatiṣyatīti
'Prastotri, if you, without knowing the deity which belongs to the prastâva (the hymns &c. of the Prastotri), are going to sing it, your head will fall off.'
Translated by F. Max Müller
एवम् एवोद्गातारम् उवाच । उद्गातर् या देवतोद्गीथम् अन्वायत्ता तां चेद् अविद्वान् उद्गास्यसि मूर्धा ते विपतिष्यतीति
evam evodgātāram uvāca | udgātar yā devatodgītham anvāyattā tāṃ ced avidvān udgāsyasi mūrdhā te vipatiṣyatīti
In the same manner he addressed the Udgâtri; 'Udgâtri, if you, without knowing the deity which belongs to the udgtîha (the hymns of the Udgâtri), are going to sing it, your head will fall off.'
Translated by F. Max Müller
एवम् एव प्रतिहर्तारम् उवाच । प्रतिहर्तर् या देवता प्रतिहारम् अन्वायत्ता तां चेद् अविद्वान् प्रतिहरिष्यसि मूर्धा ते विपतिष्यतीति । ते ह समारतास् तूष्णीम् आसां चक्रिरे
evam eva pratihartāram uvāca | pratihartar yā devatā pratihāram anvāyattā tāṃ ced avidvān pratihariṣyasi mūrdhā te vipatiṣyatīti | te ha samāratās tūṣṇīm āsāṃ cakrire
In the same manner he addressed the Pratihartri; 'Pratihartri, if you, without knowing the deity which belongs to the pratihâra (the hymns of the Pratihartri), are going to sing it, your head will fall off.' They stopped, and sat down in silence.
Translated by F. Max Müller
अथ हैनं यजमान उवाच । भगवन्तं वा अहं विविदिषाणीति । उषस्तिर् अस्मि चाक्रायण इति होवाच
atha hainaṃ yajamāna uvāca | bhagavantaṃ vā ahaṃ vividiṣāṇīti | uṣastir asmi cākrāyaṇa iti hovāca
Then the sacrificer said to him: 'I should like to know who you are, Sir.' He replied: 'I am Ushasti Kâkrâyana.'
Translated by F. Max Müller
स होवाच । भगवन्तं वा अहम् एभिः सर्वैर् आर्त्विज्यैः पर्यैषिषम् । भगवतो वा अहम् अवित्त्यान्यान् अवृषि
sa hovāca | bhagavantaṃ vā aham ebhiḥ sarvair ārtvijyaiḥ paryaiṣiṣam | bhagavato vā aham avittyānyān avṛṣi
He said: 'I looked for you, Sir, for all these sacrificial offices, but not finding you, I chose others.'
Translated by F. Max Müller
भगवांस् त्व् एव मे सर्वैर् आर्त्विज्यैर् इति । तथेति । अथ तर्ह्य् एत एव समतिसृष्टाः स्तुवताम् । यावत् त्व् एभ्यो धनं दद्यास् तावन् मम दद्या इति । तथेति ह यजमान उवाच
bhagavāṃs tv eva me sarvair ārtvijyair iti | tatheti | atha tarhy eta eva samatisṛṣṭāḥ stuvatām | yāvat tv ebhyo dhanaṃ dadyās tāvan mama dadyā iti | tatheti ha yajamāna uvāca
'But now, Sir, take all the sacrificial offices.' Ushasti said: "Very well; but let those, with my permission, perform the hymns of praise. Only as much wealth as you give to them, so much give to me also.' The sacrificer assented.
Translated by F. Max Müller
अथ हैनं प्रस्तोतोपससाद । प्रस्तोतर् या देवता प्रस्तावम् अन्वायत्ता तां चेद् अविद्वान् प्रस्तोष्यसि मूर्धा ते विपतिष्यतीति मा भगवान् अवोचत् । कतमा सा देवतेति
atha hainaṃ prastotopasasāda | prastotar yā devatā prastāvam anvāyattā tāṃ ced avidvān prastoṣyasi mūrdhā te vipatiṣyatīti mā bhagavān avocat | katamā sā devateti
Then the Prastotri approached him, saying: 'Sir, you said to me, "Prastotri, if you, without knowing the deity which belongs to the prastâva, are going to sing it, your head will fall off,"—which then is that deity?'
Translated by F. Max Müller
प्राण इति होवाच । सर्वाणि ह वा इमानि भूतानि प्राणम् एवाभिसंविशन्ति । प्राणम् अभ्युज्जिहते । सैषा देवता प्रस्तावम् अन्वायत्ता । तां चेद् अविद्वान् प्रास्तोष्यो मूर्धा ते विपतिष्यत् तथोक्तस्य मयेति
prāṇa iti hovāca | sarvāṇi ha vā imāni bhūtāni prāṇam evābhisaṃviśanti | prāṇam abhyujjihate | saiṣā devatā prastāvam anvāyattā | tāṃ ced avidvān prāstoṣyo mūrdhā te vipatiṣyat tathoktasya mayeti
He said: 'Breath (prâna). For all these beings merge into breath alone, and from breath they arise. This is the deity belonging to the prastâva. If, without knowing that deity, you had sung forth your hymns, your head would have fallen off, after you had been warned by me.'
Translated by F. Max Müller
अथ हैनम् उद्गातोपससाद । उद्गातर् या देवतोद्गीथम् अन्वायत्ता तां चेद् अविद्वान् उद्गास्यसि मूर्धा ते विपतिष्यतीति मा भगवान् अवोचत् । कतमा सा देवता इति
atha hainam udgātopasasāda | udgātar yā devatodgītham anvāyattā tāṃ ced avidvān udgāsyasi mūrdhā te vipatiṣyatīti mā bhagavān avocat | katamā sā devatā iti
Then the Udgâtri approached him, saying: 'Sir, you said to me, "Udgâtri, if you, without knowing the deity which belongs to the udgîtha, are going to sing it, your head will fall off,"—which then is that deity?'
Translated by F. Max Müller
आदित्य इति होवाच । सर्वाणि ह वा इमानि भूतान्य् आदित्यम् उच्चैः सन्तं गायन्ति । सैषा देवतोद्गीथम् अन्वायत्ता । तां चेद् अविद्वान् उदगास्यो मूर्धा ते व्यपतिष्यत् तथोक्तस्य मयेति
āditya iti hovāca | sarvāṇi ha vā imāni bhūtāny ādityam uccaiḥ santaṃ gāyanti | saiṣā devatodgītham anvāyattā | tāṃ ced avidvān udagāsyo mūrdhā te vyapatiṣyat tathoktasya mayeti
He said: 'The sun (âditya). For all these beings praise the sun when it stands on high. This is the deity belonging to the udgîtha. If without knowing that deity, you had sung out your hymns, your head would have fallen off, after you had been warned by me.'
Translated by F. Max Müller
अथ हैनं प्रतिहर्तोपससाद । प्रतिहर्तर् या देवता प्रतिहारम् अन्वायत्ता तां चेद् अविद्वान् प्रतिहरिष्यसि मूर्धा ते विपतिष्यतीति मा भगवान् अवोचत् । कतमा सा देवतेति
atha hainaṃ pratihartopasasāda | pratihartar yā devatā pratihāram anvāyattā tāṃ ced avidvān pratihariṣyasi mūrdhā te vipatiṣyatīti mā bhagavān avocat | katamā sā devateti
Then the Pratihartri approached him, saying: 'Sir, you said to me, "Pratihartri, if you, without knowing the deity belonging to the pratihâra, are going to sing it, your head will fall off,"—which then is that deity?'
Translated by F. Max Müller
अन्नम् इति होवाच । सर्वाणि ह वा इमानि भूतन्य् अन्नम् एव प्रतिहरमाणानि जीवन्ति । सैषा देवता प्रतिहारम् अन्वायत्ता । तां चेद् अविद्वान् प्रत्यहरिष्यो मूर्धा ते व्यपतिष्यत् तथोक्तस्य मयेति तथोक्तस्य मयेति
annam iti hovāca | sarvāṇi ha vā imāni bhūtany annam eva pratiharamāṇāni jīvanti | saiṣā devatā pratihāram anvāyattā | tāṃ ced avidvān pratyahariṣyo mūrdhā te vyapatiṣyat tathoktasya mayeti tathoktasya mayeti
He said: 'Food (anna). For all these beings live when they partake of food. This is the deity belonging to the pratihâra. If, without knowing that deity, you had sung your hymns, your head would have fallen off, after you had been warned by me.'
Translated by F. Max Müller
अथातः शौव उद्गीथः । तद् ध बको दाल्भ्यो ग्लावो वा मैत्रेयः स्वाध्यायम् उद्वव्राज
athātaḥ śauva udgīthaḥ | tad dha bako dālbhyo glāvo vā maitreyaḥ svādhyāyam udvavrāja
Now follows the udgîtha of the dogs. Vaka Dâlbhya, or, as he was also called, Glâva Maitreya, went out to repeat the Veda (in a quiet place).
Translated by F. Max Müller
तस्मै श्वा श्वेतः प्रादुर् बभूव । तम् अन्ये श्वान उपसमेत्योचुः । अन्नं नो भगवान् आगायतु । अशनायाम वा इति
tasmai śvā śvetaḥ prādur babhūva | tam anye śvāna upasametyocuḥ | annaṃ no bhagavān āgāyatu | aśanāyāma vā iti
A white (dog) appeared before him, and other dogs gathering round him, said to him: 'Sir, sing and get us food, we are hungry.'
Translated by F. Max Müller
तान् होवाचेहैव मा प्रातर् उपसमीयतेति । तद् ध बको दाल्भ्यो ग्लावो वा मैत्रेयः प्रतिपालयां चकार
tān hovācehaiva mā prātar upasamīyateti | tad dha bako dālbhyo glāvo vā maitreyaḥ pratipālayāṃ cakāra
The white dog said to them: 'Come to me to-morrow morning.' Vaka Dâlbhya, or, as he was also called, Glâva Maitreya, watched.
Translated by F. Max Müller
ते ह यथैवेदं बहिष्पवमानेन स्तोष्यमाणाः संरब्धाः सर्पन्तीत्य् एवम् आससृपुः । ते ह समुपविश्य हिञ् चक्रुः
te ha yathaivedaṃ bahiṣpavamānena stoṣyamāṇāḥ saṃrabdhāḥ sarpantīty evam āsasṛpuḥ | te ha samupaviśya hiñ cakruḥ
The dogs came on, holding together, each dog keeping the tail of the preceding dog in his mouth, as the priests do when they are going to sing praises with the Vahishpavamâna hymn. After they had settled down, they began to say Hin.
Translated by F. Max Müller
ओ३मदा३म । ॐ३ पिबा३म । ॐ३ देवो वरुणः प्रजापतिः सविता२ऽन्नम् इहा२ऽहरत् । अन्नपते३ऽन्नमिहा२ऽऽहरा२ऽऽहरो३मिति
o3madā3ma | oṃ3 pibā3ma | oṃ3 devo varuṇaḥ prajāpatiḥ savitā2'nnam ihā2'harat | annapate3'nnamihā2''harā2''haro3miti
'Om, let us eat! Om, let us drink! Om, may the divine Varuna, Pragâpati, Savitri bring us food! Lord of food, bring hither food, bring it, Om!'
Translated by F. Max Müller
अयं वाव लोको हाउकारः । वायुर् हाइकारः । चन्द्रमा अथकारः । आत्मेहकारः । अग्निर् ईकारः
ayaṃ vāva loko hāukāraḥ | vāyur hāikāraḥ | candramā athakāraḥ | ātmehakāraḥ | agnir īkāraḥ
The syllable Hâu is this world (the earth), the syllable Hâi the air, the syllable Atha the moon, the syllable Iha the self, the syllable Î is Agni, fire.
Translated by F. Max Müller
आदित्य ऊकारः । निहव एकारः । विश्वे देवा औहोयिकारः । प्रजपतिर् हिङ्कारः । प्राणः स्वरः । अन्नं या । वाग् विराट्
āditya ūkāraḥ | nihava ekāraḥ | viśve devā auhoyikāraḥ | prajapatir hiṅkāraḥ | prāṇaḥ svaraḥ | annaṃ yā | vāg virāṭ
The syllable Û is the sun, the syllable E is the Nihava or invocation, the syllable Auhoi is the Visve Devas, the syllable Hin is Pragâpati, Svara (tone) is breath (prâna), the syllable Yâ is food, the syllable Vâg is Virâg.
Translated by F. Max Müller
अनिरुक्तस् त्रयोदशः स्तोभः संचरो हुङ्कारः
aniruktas trayodaśaḥ stobhaḥ saṃcaro huṅkāraḥ
The thirteenth stobha syllable, viz. the indistinct syllable Huṅ, is the Undefinable (the Highest Brahman).
Translated by F. Max Müller
दुग्धे ऽस्मै वाग् दोहं यो वाचो दोहः । अन्नवान् अन्नादो भवति । य एताम् एवं साम्नाम् उपनिषदं वेदोपनिषदं वेद
dugdhe 'smai vāg dohaṃ yo vāco dohaḥ | annavān annādo bhavati | ya etām evaṃ sāmnām upaniṣadaṃ vedopaniṣadaṃ veda
Speech yields the milk, which is the milk of speech itself to him who knows this Upanishad (secret doctrine) of the Sâmans in this wise. He becomes rich in food, and able to eat food,—yea, able to eat food.
Translated by F. Max Müller