ऽवाच्यांशादिऽति च पाठः । अन्यपदं व्याचष्टे---तदिति । वाच्यव्यतिरिक्तमित्यर्थः । वस्तुपदं व्याचष्टे--सारेति । इति बहुवचनमिति । ऽविणीष्विऽति बहुवचनस्याप्युपलक्षणमिदम् । अशेषविषयव्यापकत्वमिति । प्रतीयमानस्येति शेषः । एतदिति । एतस्मिन्नेतद्ग्रन्थे अभिधास्यमानेन प्रतीयमानेन । एतदिति प्रतीयमानविशेषणं वा । इति भाव इति । ऽमहाकवीनाम्ऽ इति प्रकृत्यंशेनायमर्थो गम्यतैत्यर्थः । कारिकायाः प्रतीयमानसत्त्वसाधकानुमानपरतां दर्शयितुमुपक्रमते--यदित्यादि । यत् यस्मात् । एवंविधं व्यतिरिक्तं सारभूतं च प्रतीयमानम् अस्ति । तत् तस्मात् । भातीति । हेतुहेतुमद्भावो ऽयमार्थिको बोध्यः । अनेन सत्त्वभासमानत्वयोर्हेतुहेतुमद्भावरूपानुकूलतर्कश्च प्रकाशितः । न्यायमतानुसारेणाह--न हीति । भानं प्रतीतिः । उपपन्नं युक्तिसिद्धम् । रजताद्यपीति । अत्यन्तमसन्न भाति, किन्तु आपणादौ सदेव रजतादि शुक्तिकादौ भातीति भावः । अनेनेति । अत्यन्तासतो ऽभानेनेत्यर्थः । यद्वा--ऽअस्तिऽ विभातीऽतिकारिकाभागेनेत्यर्थः । अस्मिन् पक्षे इत्युक्तं भवतीत्यनेनास्य सम्बन्धः । तावदिति सम्प्रतिपत्तौ । यदिति । यद्यदित्यर्थः । भातीति । यथेति शेषः । इत्युक्तमिति । इति व्याप्तिः कारिकायां वृत्तो च प्रदर्शितेत्यर्थः । तेनेति । भानसत्वयोः व्याप्तिदर्शनेनेत्यर्थः । अयं वक्ष्यमाणः प्रयुज्यत इति प्रयोगस्तद्रूपार्थः । परार्थानुमानरूपन्यायप्रयोग इति यावत् । यत् तत् प्रसिद्धावयवातिरिक्तं विभाति लावण्यम् इवाङ्गनासु
'vācyāṃśādi'ti ca pāṭhaḥ / anyapadaṃ vyācaṣṭe---taditi / vācyavyatiriktamityarthaḥ / vastupadaṃ vyācaṣṭe--sāreti / iti bahuvacanamiti / 'viṇīṣvi'ti bahuvacanasyāpyupalakṣaṇamidam / aśeṣaviṣayavyāpakatvamiti / pratīyamānasyeti śeṣaḥ / etaditi / etasminnetadgranthe abhidhāsyamānena pratīyamānena / etaditi pratīyamānaviśeṣaṇaṃ vā / iti bhāva iti / 'mahākavīnām' iti prakṛtyaṃśenāyamartho gamyataityarthaḥ / kārikāyāḥ pratīyamānasattvasādhakānumānaparatāṃ darśayitumupakramate--yadityādi / yat yasmāt / evaṃvidhaṃ vyatiriktaṃ sārabhūtaṃ ca pratīyamānam asti / tat tasmāt / bhātīti / hetuhetumadbhāvo 'yamārthiko bodhyaḥ / anena sattvabhāsamānatvayorhetuhetumadbhāvarūpānukūlatarkaśca prakāśitaḥ / nyāyamatānusāreṇāha--na hīti / bhānaṃ pratītiḥ / upapannaṃ yuktisiddham / rajatādyapīti / atyantamasanna bhāti, kintu āpaṇādau sadeva rajatādi śuktikādau bhātīti bhāvaḥ / aneneti / atyantāsato 'bhānenetyarthaḥ / yadvā--'asti' vibhātī'tikārikābhāgenetyarthaḥ / asmin pakṣe ityuktaṃ bhavatītyanenāsya sambandhaḥ / tāvaditi sampratipattau / yaditi / yadyadityarthaḥ / bhātīti / yatheti śeṣaḥ / ityuktamiti / iti vyāptiḥ kārikāyāṃ vṛtto ca pradarśitetyarthaḥ / teneti / bhānasatvayoḥ vyāptidarśanenetyarthaḥ / ayaṃ vakṣyamāṇaḥ prayujyata iti prayogastadrūpārthaḥ / parārthānumānarūpanyāyaprayoga iti yāvat / yat tat prasiddhāvayavātiriktaṃ vibhāti lāvaṇyam ivāṅganāsu
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.