Library·Anandavardhana: Dhvanyaloka, Uddyota·2·2.16

Anandavardhana: Dhvanyaloka, Uddyota 2.16

DhvK 2.16

शक्तावपि प्रमादित्वं विप्रलम्भे विशेषतः ॥ १५ ॥ ध्वनेरात्मभूतः शृङ्गारस्तात्पर्येण वाच्यवाचकाभ्यां प्रकाश्यमानस्तस्मिन्यमकादीनां यमकप्रकाराणां निबन्धनं दुष्करशब्दभङ्गश्लेषादीनां शक्तावपि प्रमादित्वम् । ऽप्रमादित्वाऽमित्यनेनैतद्दृश्यते---काकतालीयेन कदाचित्कस्यचिदेकस्य यमकादेर्निष्पत्तावपि भूम्नालङ्कारान्तरवद्रसाङ्गत्वेन निबन्धो न कर्तव्य इति । ऽविप्रलम्भे विशेषतऽ इत्यनेन विप्रलम्भे सौकुमार्थातिशयः स्व्याप्यते । तस्मिन्द्योत्ये यमकादेरङ्गस्य निबन्धो नियमान्न कर्तव्य इति । अत्र युक्तिरभिधीयते----- रसाक्षिप्ततया यस्य बन्धः शक्य-क्रियो भवेत् । अपृथग्-यत्न-निर्वत्यः सो ऽलङ्कारो ध्वनौ मतः

śaktāvapi pramāditvaṃ vipralambhe viśeṣataḥ // 15 // dhvanerātmabhūtaḥ śṛṅgārastātparyeṇa vācyavācakābhyāṃ prakāśyamānastasminyamakādīnāṃ yamakaprakārāṇāṃ nibandhanaṃ duṣkaraśabdabhaṅgaśleṣādīnāṃ śaktāvapi pramāditvam / 'pramāditvā'mityanenaitaddṛśyate---kākatālīyena kadācitkasyacidekasya yamakāderniṣpattāvapi bhūmnālaṅkārāntaravadrasāṅgatvena nibandho na kartavya iti / 'vipralambhe viśeṣata' ityanena vipralambhe saukumārthātiśayaḥ svyāpyate / tasmindyotye yamakāderaṅgasya nibandho niyamānna kartavya iti / atra yuktirabhidhīyate----- rasākṣiptatayā yasya bandhaḥ śakya-kriyo bhavet / apṛthag-yatna-nirvatyaḥ so 'laṅkāro dhvanau mataḥ

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/DhvK/2.16

Cite as: Anandavardhana: Dhvanyaloka, Uddyota 2.16, in HREEM (hreem.cc/library/DhvK/2.16), after GRETIL, Anandavardhana: Dhvanyaloka, Uddyota 1, with Abhinavagupta's Locana and Ramasaraka's Balapriya.

Edition, numbering and licence

GRETIL 5_poetry/1_alam/andhvc1u.htm — Anandavardhana: Dhvanyaloka, Uddyota 1, with Abhinavagupta's Locana and Ramasaraka's Balapriya. Input by members of the Sansknet project (formerly: www.sansknet.org) This GRETIL version has been converted from a custom Devanagari encoding. Therefore, word boun

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text