तदाह--दयावीरादीनाञ्चेत्यादिग्रहणेन । विषयजुगुप्सारूपत्वाद्बीभत्से ऽन्तर्भावः शङ्क्यते । सा त्वस्य व्यभिचारिणी भवति न तु स्थायितामेति, पर्यन्तनिर्वाहे तस्या मूलत एव विच्छेदात् । आधिकारिकत्वेन तु शान्तो रसो न निबद्धव्यैति चन्द्रिकाकारः । तच्चेहास्माभिर्न पर्यालोचितं, प्रसङ्गान्तरात् । मोक्षफलत्वेन चायं परमपुरुषार्थनिष्ठत्वात्सर्वरसेभ्यः प्रधानतमः । स चायमस्मदुपाध्यायभट्टतौतेन काव्यकौतुके, अस्माभिश्च तद्विवरणे बहुतरकृतनिर्णयपूर्वपक्षसिद्धान्त इत्यलं बहुना ॥ २६ ॥ बालप्रिया आगमपुरस्सरमिति । ब्रह्मा प्राहेत्यक्तेरिति भावः । त्रैविध्यमेवेत्येवकारेण दयावीरव्यवच्छेदः । तदाहेति । उक्ताभिप्रायेणाहेत्यर्थः । ऽदयावीरादीनां चेऽ तीत्यस्यानन्तरं विषयेत्यादेः पूर्वमादिग्रहणेनेति पाठः सर्वेषु दृष्टग्रन्थेषु दृश्यते, तस्य च विषयेत्यादिना सम्बन्धो न घटते चातो ऽत्र धर्मवीरदानवीरयोर्ग्रहणमिति पूरणीयम् । यदि वा तथा ग्रन्थे पठनीयमिति बोध्यम् । वृत्तौ ऽचित्तवृत्तिवशेषाणाऽमिति । चर्व्यमाणानामिति शेषः । दयावीरो नाम परोपचिकीर्षाप्रयत्नरूप उत्साहः । ऽसर्वाकारम्ऽ इति क्रियाविशेषणम् । सर्वथेत्यर्थः । ऽअहङ्काररहितत्वेनेऽति हेतौ तृतीया, रहितत्वे इति च पाठः । नायकस्येति शेषः । ऽइतरथाऽ अहङ्कारसहितत्वे । शान्तस्थायिनो विषयजुगुप्सारूपत्वाच्छान्तस्य बीभत्से ऽन्तर्भाव इति केचित् । तन्मतं प्रसङ्गान्निराकरोति लोचने---विषयेत्यादि । विषयजुगुप्सारूपत्वादिति । शान्तस्येति शेषः । अस्येत्यपकर्षो वा । शङ्क्यत इति । कैश्चिदिति शेषः । वस्तुतो नैवमित्याह--सा त्वित्यादि । सा जुगुप्सा । अस्य शान्तस्य । तस्याः जुगुप्सायाः । शान्तस्य सर्वरसापेक्षयोत्कर्ष इत्याह--मोक्षेत्यादि । स चेति । शान्तश्चेत्यर्थः । बह्वित्यादि । वहुतरं यथा तथा कृतनिर्णयौ कृतविचारौ पूर्वपक्षसिद्धान्तौ यस्य सः ॥ २६ ॥ एतदेव स्थिरीकर्तुमिदमुच्यते-- रसान्तरान्तरितयोर् एक-वाक्य-स्थयोर् अपि । निवर्तते हि रसयोः समावेशे विरोधिता
tadāha--dayāvīrādīnāñcetyādigrahaṇena / viṣayajugupsārūpatvādbībhatse 'ntarbhāvaḥ śaṅkyate / sā tvasya vyabhicāriṇī bhavati na tu sthāyitāmeti, paryantanirvāhe tasyā mūlata eva vicchedāt / ādhikārikatvena tu śānto raso na nibaddhavyaiti candrikākāraḥ / taccehāsmābhirna paryālocitaṃ, prasaṅgāntarāt / mokṣaphalatvena cāyaṃ paramapuruṣārthaniṣṭhatvātsarvarasebhyaḥ pradhānatamaḥ / sa cāyamasmadupādhyāyabhaṭṭatautena kāvyakautuke, asmābhiśca tadvivaraṇe bahutarakṛtanirṇayapūrvapakṣasiddhānta ityalaṃ bahunā // 26 // bālapriyā āgamapurassaramiti / brahmā prāhetyakteriti bhāvaḥ / traividhyamevetyevakāreṇa dayāvīravyavacchedaḥ / tadāheti / uktābhiprāyeṇāhetyarthaḥ / 'dayāvīrādīnāṃ ce' tītyasyānantaraṃ viṣayetyādeḥ pūrvamādigrahaṇeneti pāṭhaḥ sarveṣu dṛṣṭagrantheṣu dṛśyate, tasya ca viṣayetyādinā sambandho na ghaṭate cāto 'tra dharmavīradānavīrayorgrahaṇamiti pūraṇīyam / yadi vā tathā granthe paṭhanīyamiti bodhyam / vṛttau 'cittavṛttivaśeṣāṇā'miti / carvyamāṇānāmiti śeṣaḥ / dayāvīro nāma paropacikīrṣāprayatnarūpa utsāhaḥ / 'sarvākāram' iti kriyāviśeṣaṇam / sarvathetyarthaḥ / 'ahaṅkārarahitatvene'ti hetau tṛtīyā, rahitatve iti ca pāṭhaḥ / nāyakasyeti śeṣaḥ / 'itarathā' ahaṅkārasahitatve / śāntasthāyino viṣayajugupsārūpatvācchāntasya bībhatse 'ntarbhāva iti kecit / tanmataṃ prasaṅgānnirākaroti locane---viṣayetyādi / viṣayajugupsārūpatvāditi / śāntasyeti śeṣaḥ / asyetyapakarṣo vā / śaṅkyata iti / kaiściditi śeṣaḥ / vastuto naivamityāha--sā tvityādi / sā jugupsā / asya śāntasya / tasyāḥ jugupsāyāḥ / śāntasya sarvarasāpekṣayotkarṣa ityāha--mokṣetyādi / sa ceti / śāntaścetyarthaḥ / bahvityādi / vahutaraṃ yathā tathā kṛtanirṇayau kṛtavicārau pūrvapakṣasiddhāntau yasya saḥ // 26 // etadeva sthirīkartumidamucyate-- rasāntarāntaritayor eka-vākya-sthayor api / nivartate hi rasayoḥ samāveśe virodhitā
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.