ब्राह्मणभोजनादौ प्रवृत्तो द्रव्यहस्तः पूर्वमनुच्छिष्टः केनचित्कारणेनोच्छिष्टस्पर्शादप्रयतो भवति, तदा तद्द्रव्यं भूमौ निधाय स्थापयित्वाऽचामेत् । तथा च वसिष्ठः- प्रचरन्नभ्यवहार्येषु उच्छिष्टं यदि संस्पृशेत् । भूमौ निधाय तद्द्रव्यमाचम्य प्रचरेत्पुनः ॥ इति ॥ पुरुषशौचविवक्षायां द्रव्यहस्तग्रहणमनर्थकम् । अतो द्रव्यस्य निधानमात्रादेव शुद्धिः, पुरुषस्याचमनात् । यत्तु द्रव्यस्य स्मृत्यन्तरे प्रोक्षणमुक्त-ऽभूमौ निक्षिप्य प्रोक्षणाद्द्रव्यं शुद्ध्यतिऽ; इति तदभ्यवहार्यपक्वद्रव्यविषयमेव द्रष्टव्यम् । कथं पुनस्तुल्यसंहिते सूत्रे विशेषो ऽवगम्यते-निधायाचचमनं न पुनरनिधायेति । उच्यते-यद्यनिधायाचमनमिष्टं स्यात्ततो ऽद्रव्यहस्त उच्छिष्ट आचामेत्ऽ; इत्येतावदेव वक्तव्यं स्यात्, किं निधानेन क्रियत इति, ततः सूत्रातिरेकान्निधानपक्ष एवाभीष्ट इत्यवगम्यते । यत्तु मनुनोक्तं- उच्छिष्टेन तु संस्पृष्टो द्रव्यहस्तः कथंचन । अनिधायैव तद्द्रव्यमाचान्तःशुचितामियात् ॥ इति ॥ तदनभ्यवहार्यद्रव्यविषयं द्रष्टव्यम् । एवंचाभ्यवहार्यद्रव्यस्यापक्वस्य कदलीफलादेः निधानमात्रादेव शुद्धिः । पक्वस्य भूमौ निक्षिप्य प्रोक्षणाच्छुद्धिः । अनभ्यवहार्यद्रव्यस्य वस्त्रादेरनिधायाचमनाच्छुद्धिः ॥ इदानीं द्रव्यशुद्धिमाह- द्रव्यशुद्धिः परिमार्जनप्रदाहतक्षणनिर्णेजनानि तैजसमार्त्तिकदारवतान्तवानाम्
brāhmaṇabhojanādau pravṛtto dravyahastaḥ pūrvamanucchiṣṭaḥ kenacitkāraṇenocchiṣṭasparśādaprayato bhavati, tadā taddravyaṃ bhūmau nidhāya sthāpayitvā'cāmet / tathā ca vasiṣṭhaḥ- pracarannabhyavahāryeṣu ucchiṣṭaṃ yadi saṃspṛśet / bhūmau nidhāya taddravyamācamya pracaretpunaḥ // iti // puruṣaśaucavivakṣāyāṃ dravyahastagrahaṇamanarthakam / ato dravyasya nidhānamātrādeva śuddhiḥ, puruṣasyācamanāt / yattu dravyasya smṛtyantare prokṣaṇamukta-'bhūmau nikṣipya prokṣaṇāddravyaṃ śuddhyati'; iti tadabhyavahāryapakvadravyaviṣayameva draṣṭavyam / kathaṃ punastulyasaṃhite sūtre viśeṣo 'vagamyate-nidhāyācacamanaṃ na punaranidhāyeti / ucyate-yadyanidhāyācamanamiṣṭaṃ syāttato 'dravyahasta ucchiṣṭa ācāmet'; ityetāvadeva vaktavyaṃ syāt, kiṃ nidhānena kriyata iti, tataḥ sūtrātirekānnidhānapakṣa evābhīṣṭa ityavagamyate / yattu manunoktaṃ- ucchiṣṭena tu saṃspṛṣṭo dravyahastaḥ kathaṃcana / anidhāyaiva taddravyamācāntaḥśucitāmiyāt // iti // tadanabhyavahāryadravyaviṣayaṃ draṣṭavyam / evaṃcābhyavahāryadravyasyāpakvasya kadalīphalādeḥ nidhānamātrādeva śuddhiḥ / pakvasya bhūmau nikṣipya prokṣaṇācchuddhiḥ / anabhyavahāryadravyasya vastrāderanidhāyācamanācchuddhiḥ // idānīṃ dravyaśuddhimāha- dravyaśuddhiḥ parimārjanapradāhatakṣaṇanirṇejanāni taijasamārttikadāravatāntavānām
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.