तैजसादीनां द्रव्याणां परिमार्जनादिना क्रमेण शुद्धिः । द्रव्यत्वे सिद्धे तेषां द्रव्यवचनं स्वकार्यनिष्पादनसार्मथ्यार्थम् । ततश्च भिन्नभाण्डादीनां न शौचम् । तेजसा हेतुभूतेन यानि क्रियन्ते तानि तैजसानि सौवर्णादीनि । तेषां तैजसानामुच्छिष्टलिप्तानाम् । कुत एतत् ? मूत्राद्युपहतानां स्मृत्यन्तरे शुद्ध्यन्तरविधानात् । तथा चौशनसं-ऽतैजसानां मूत्रपुरीषरेतः कुणपोपहतानां आवर्तनमुल्लेखनं भस्मना त्रिः सप्तकृत्वः परिमार्जनम् । अतैजसानामेवंभूतानामुत्सर्गःऽ; इति । तथा अन्यशरीरमलदूषिते कण्ववचनमारब्धम्- ऽश्लेष्माद्युपहतानामेकविंशतिपरिमार्जनच्छुद्धिःऽ; इति । तथाचास्पृश्योछिष्टानामौशनसं वचनं संगतमारब्धम्- ऽअनुलोमशूद्रश्वकाकोपहतानामुल्लेखनं प्रतिलोमेषु स्पृश्योपहतानोमकविंशतिपरिमर्जनमस्पृश्योपहतानामावर्तनम्ऽ; इति । तथा मांसरुधिरोपहतानां शङ्खवचनमारब्धं-ऽमृदरिष्टकेङ्गुदबिल्वसर्षपकल्कगोमूत्रगोमयादीनि शौचद्रव्याणिऽ; इति । तथा ऽरजस्वलादुष्टानामेकदिनं पञ्चगव्ये निक्षिप्य एकविंशतिपरिमार्जनाच्छुद्धिःऽ; इति पैठीनसिवचनम् । एवमन्येष्वपि स्मृत्यन्तरेषु मलान्तरदूषितेषु तैजसेषु शुद्ध्यन्तराण्याम्नातानि । अतोत्रोच्छिष्टलिप्तानामेव कल्पयितुं न्याय्यमिति । तेषामुच्छिष्टलिप्तानां परिमार्जनं भस्मना परितः सर्वतः । मार्त्तिकानां मृन्मयानामस्पृश्योपहतानाम् । कुतः? स्मृत्यन्तरे विशेषदर्शनात् । तथोशनसो वचनं-ऽमृन्मयानामुच्छिष्टलिप्तानामपमार्जनमुच्छष्टस्पृष्टानां प्रोक्षणम्ऽ; इति । तथा वसिष्ठवचनम्- मद्यमूत्रपुरीषैश्च श्लेष्मपूयाश्रुशोणितैः । संस्पृष्टं नैव शुद्ध्येत पुनःपाकेन मृन्मयम् ॥ इति मद्यादिदूषितानां त्याग उक्तः । अतोत्र चण्डालाद्युपहतानामेव कल्पयितुं न्याय्यमिति । प्रदाहः प्रकर्षेण दाहः पूर्वस्वभावोत्पादनमित्यर्थः । दारवाणां आसनशयनादीनां अणेध्याद्युपहतानां तक्षणं तनूकरणं यावन्मात्रमुपहतम् । अस्पृश्यस्पृष्टानां प्रोक्षणम् । कुतः ? ऽप्रोक्षणं संहतानाम्ऽ; इति मनुवचनात् । प्रक्षालनशक्यानां प्रक्षालनम् । तान्तवानां तन्तुमयानां कार्पासादिविकाराणां अस्पृश्यदूषितानाम् । मलदूषिते स्मृत्यन्तरं द्रष्टव्यम्-ऽधावनं तन्मात्रच्छेदनमुत्सर्गःऽ; इति । ऽचेलादीनां मलादिदूषितानाम्ऽ; इति पैठीनसिवचनम् । तथा ऽश्रीफलैरंशुपट्टानाम्ऽ; इत्येवमादीनि मनुनोक्तानि द्रष्टव्यानि,अस्पृश्यदूषितानां बहूनां वस्त्राणां प्रोक्षणम् ऽबहूनां धान्यवाससामऽ; इति मनुना प्रोक्षणेनैव शुद्धिविधानात् । अतोल्पानामस्पृश्यदूषितानां निर्णेजनम् ॥ तैजसवदुपलमणिशङ्खशुक्तीनाम्
taijasādīnāṃ dravyāṇāṃ parimārjanādinā krameṇa śuddhiḥ / dravyatve siddhe teṣāṃ dravyavacanaṃ svakāryaniṣpādanasārmathyārtham / tataśca bhinnabhāṇḍādīnāṃ na śaucam / tejasā hetubhūtena yāni kriyante tāni taijasāni sauvarṇādīni / teṣāṃ taijasānāmucchiṣṭaliptānām / kuta etat ? mūtrādyupahatānāṃ smṛtyantare śuddhyantaravidhānāt / tathā cauśanasaṃ-'taijasānāṃ mūtrapurīṣaretaḥ kuṇapopahatānāṃ āvartanamullekhanaṃ bhasmanā triḥ saptakṛtvaḥ parimārjanam / ataijasānāmevaṃbhūtānāmutsargaḥ'; iti / tathā anyaśarīramaladūṣite kaṇvavacanamārabdham- 'śleṣmādyupahatānāmekaviṃśatiparimārjanacchuddhiḥ'; iti / tathācāspṛśyochiṣṭānāmauśanasaṃ vacanaṃ saṃgatamārabdham- 'anulomaśūdraśvakākopahatānāmullekhanaṃ pratilomeṣu spṛśyopahatānomakaviṃśatiparimarjanamaspṛśyopahatānāmāvartanam'; iti / tathā māṃsarudhiropahatānāṃ śaṅkhavacanamārabdhaṃ-'mṛdariṣṭakeṅgudabilvasarṣapakalkagomūtragomayādīni śaucadravyāṇi'; iti / tathā 'rajasvalāduṣṭānāmekadinaṃ pañcagavye nikṣipya ekaviṃśatiparimārjanācchuddhiḥ'; iti paiṭhīnasivacanam / evamanyeṣvapi smṛtyantareṣu malāntaradūṣiteṣu taijaseṣu śuddhyantarāṇyāmnātāni / atotrocchiṣṭaliptānāmeva kalpayituṃ nyāyyamiti / teṣāmucchiṣṭaliptānāṃ parimārjanaṃ bhasmanā paritaḥ sarvataḥ / mārttikānāṃ mṛnmayānāmaspṛśyopahatānām / kutaḥ? smṛtyantare viśeṣadarśanāt / tathośanaso vacanaṃ-'mṛnmayānāmucchiṣṭaliptānāmapamārjanamucchaṣṭaspṛṣṭānāṃ prokṣaṇam'; iti / tathā vasiṣṭhavacanam- madyamūtrapurīṣaiśca śleṣmapūyāśruśoṇitaiḥ / saṃspṛṣṭaṃ naiva śuddhyeta punaḥpākena mṛnmayam // iti madyādidūṣitānāṃ tyāga uktaḥ / atotra caṇḍālādyupahatānāmeva kalpayituṃ nyāyyamiti / pradāhaḥ prakarṣeṇa dāhaḥ pūrvasvabhāvotpādanamityarthaḥ / dāravāṇāṃ āsanaśayanādīnāṃ aṇedhyādyupahatānāṃ takṣaṇaṃ tanūkaraṇaṃ yāvanmātramupahatam / aspṛśyaspṛṣṭānāṃ prokṣaṇam / kutaḥ ? 'prokṣaṇaṃ saṃhatānām'; iti manuvacanāt / prakṣālanaśakyānāṃ prakṣālanam / tāntavānāṃ tantumayānāṃ kārpāsādivikārāṇāṃ aspṛśyadūṣitānām / maladūṣite smṛtyantaraṃ draṣṭavyam-'dhāvanaṃ tanmātracchedanamutsargaḥ'; iti / 'celādīnāṃ malādidūṣitānām'; iti paiṭhīnasivacanam / tathā 'śrīphalairaṃśupaṭṭānām'; ityevamādīni manunoktāni draṣṭavyāni,aspṛśyadūṣitānāṃ bahūnāṃ vastrāṇāṃ prokṣaṇam 'bahūnāṃ dhānyavāsasāma'; iti manunā prokṣaṇenaiva śuddhividhānāt / atolpānāmaspṛśyadūṣitānāṃ nirṇejanam // taijasavadupalamaṇiśaṅkhaśuktīnām
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.