Haribhatta: Jatakamala, Jatakas 1-8, 11-12, 19-20, 22, 24, 26, 32, 35. 6

स्त्रीत्वे ऽपि बोधिसत्त्वश् छित्त्वा मांसं ददौ निजाद् देहात् । किम् उताधिकसत्त्वबले परार्थकुशले मनुष्यत्वे

strītve 'pi bodhisattvaś chittvā māṃsaṃ dadau nijād dehāt / kim utādhikasattvabale parārthakuśale manuṣyatve

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्यथानुश्रूयते विविधोपवनश्यामपर्यन्ता धनदायमानवणिग्जनपरिपूर्णविपणिमार्गा गान्धारविषयतिलकभूता विभूषणम् इव क्षितेर् उत्पलावती नाम राजधानी येयं पुष्कलावतीत्य् अधुना ख्याता । तस्यां च बोधिसत्त्वः प्रथमयौवनोपचीयमानकान्तिलावण्यशोभा देवतेव स्वभवनस्य रूप्यावती नाम स्त्री बभूव । उपशान्ततया परोपकारप्रतिपत्त्या मनसश् च पाटवेन । अतिविस्मयकारिणी जनानां करुणा मूर्तिमतीव सा बभासे

tadyathānuśrūyate vividhopavanaśyāmaparyantā dhanadāyamānavaṇigjanaparipūrṇavipaṇimārgā gāndhāraviṣayatilakabhūtā vibhūṣaṇam iva kṣiter utpalāvatī nāma rājadhānī yeyaṃ puṣkalāvatīty adhunā khyātā | tasyāṃ ca bodhisattvaḥ prathamayauvanopacīyamānakāntilāvaṇyaśobhā devateva svabhavanasya rūpyāvatī nāma strī babhūva | upaśāntatayā paropakārapratipattyā manasaś ca pāṭavena / ativismayakāriṇī janānāṃ karuṇā mūrtimatīva sā babhāse

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ कदाचित् तत्र देशे कुशलमूलक्षयात् परिक्षीणकोशकोष्ठागारावलोकनपरिदीनजनम् अरुणसारथिकिरणसंतापविलीनसावशेषहिमगिरितुहिनम् अतुहिनतया परिशुष्यत्सरित्सलिलम् असलिलतया च परिम्लानकेदारं तदवलोकनविषण्णकृषीवलजनम् अपरिपूर्णातिथिमनोरथम् अतिदुर्बलगोपालानुगम्यमानपरेतावशेषविरलगोगणम् आहारपरायणदरिद्रजनम् असज्जनसंगतम् इव पीडाकरम् अतिमहद् दुर्भिक्षम् अभवत् । विनिमग्नमनोज्ञचूचुकाः शुचिचामीकरकुम्भसंनिभाः । कठिनत्वम् अनन्धसां जहुः प्रमदानां गुरवः पयोधराः

atha kadācit tatra deśe kuśalamūlakṣayāt parikṣīṇakośakoṣṭhāgārāvalokanaparidīnajanam aruṇasārathikiraṇasaṃtāpavilīnasāvaśeṣahimagirituhinam atuhinatayā pariśuṣyatsaritsalilam asalilatayā ca parimlānakedāraṃ tadavalokanaviṣaṇṇakṛṣīvalajanam aparipūrṇātithimanoratham atidurbalagopālānugamyamānaparetāvaśeṣaviralagogaṇam āhāraparāyaṇadaridrajanam asajjanasaṃgatam iva pīḍākaram atimahad durbhikṣam abhavat | vinimagnamanojñacūcukāḥ śucicāmīkarakumbhasaṃnibhāḥ / kaṭhinatvam anandhasāṃ jahuḥ pramadānāṃ guravaḥ payodharāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परिहीनमृजासु बिभ्रतीष्व् अधिकं बाहुलतासु तानवम् । अगमन् परिदीनचक्षुषां शिथिलत्वं वलयानि योषिताम्

parihīnamṛjāsu bibhratīṣv adhikaṃ bāhulatāsu tānavam / agaman paridīnacakṣuṣāṃ śithilatvaṃ valayāni yoṣitām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परिरूक्षशिरोरुहाकुलानि क्षणदाभङ्गशशाङ्कधूसराणि । वदनानि बभूवुर् अङ्गनानां विगतभ्रूललितस्मितोदयानि

parirūkṣaśiroruhākulāni kṣaṇadābhaṅgaśaśāṅkadhūsarāṇi / vadanāni babhūvur aṅganānāṃ vigatabhrūlalitasmitodayāni

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उपलिप्य मृदा गृहान्तरालं शिशवे पर्युषितं प्रदाय भोज्यम् । गृहिणी न तथात्मनानुतेपे गृहिणं वीक्ष्य यथा क्षुधावसन्नम्

upalipya mṛdā gṛhāntarālaṃ śiśave paryuṣitaṃ pradāya bhojyam / gṛhiṇī na tathātmanānutepe gṛhiṇaṃ vīkṣya yathā kṣudhāvasannam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मृतवत्सतया निरस्तचारी कवलव्याहृतिकम्पमानसास्ना । गृहिणीं गृहम् आगता वनाद् गौर् अधिकं साश्रुविलोचनां चकार

mṛtavatsatayā nirastacārī kavalavyāhṛtikampamānasāsnā / gṛhiṇīṃ gṛham āgatā vanād gaur adhikaṃ sāśruvilocanāṃ cakāra

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परिदुर्बलतां क्रमाद् गतानाम् अतृणाहारतया शनैर्गतीनाम् । अधिकं शिथिलत्वम् आगतेषु क्षयम् ऊधःसु गवां पयो जगाम

paridurbalatāṃ kramād gatānām atṛṇāhāratayā śanairgatīnām / adhikaṃ śithilatvam āgateṣu kṣayam ūdhaḥsu gavāṃ payo jagāma

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आदश्य किंचिद् अधरं परिदुर्बलेन लाङ्गूलमूलम् अवलम्ब्य समाकुलेन । उच्चिक्षिपे कथम् अपि प्रकटास्थिसंधिर् गोपालकेन जरती सुरभिः कृशाङ्गी

ādaśya kiṃcid adharaṃ paridurbalena lāṅgūlamūlam avalambya samākulena / uccikṣipe katham api prakaṭāsthisaṃdhir gopālakena jaratī surabhiḥ kṛśāṅgī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षीणान्नपानो मृतगोधनो ऽपि पटच्चरप्रावृतपाण्डुगात्रः । जनो न तस्मिन् विषये विमोक्तुं गृहान् निवासोपहतः शशाक

kṣīṇānnapāno mṛtagodhano 'pi paṭaccaraprāvṛtapāṇḍugātraḥ / jano na tasmin viṣaye vimoktuṃ gṛhān nivāsopahataḥ śaśāka

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ रूप्यावती क्वचिद् अवचरके प्रसूतिवशाद् अधिकतरप्रज्वलितक्षुदग्निसंतापितशरीरां निम्नतरकपोलनयनकुक्षिरन्ध्राम् अभिव्यक्तपर्शुकापङ्क्तिम् अतिमलिनजर्जरवसनसंवृताङ्गीम् आत्मस्नेहगौरवाद् अपेततनयस्नेहां तद् एवापत्यं जिघांसन्तीं कांचित् सैरन्ध्रीम् अपश्यत् । आलोक्य च ताम् उक्तवती । भगिनि किम् इदम् अतिनृशंसं कर्म कर्तुकामासीति । सा योषिद् एवम् अचिन्तयत् । इयं खलु रूप्यावती दानशीला करुणावती च । ततो यद्य् अहम् अस्याः कथयेयम् इमं वृत्तान्तं नियतम् एषा मम क्षुत्प्रतीकारं कुर्याद् इति विचिन्त्योवाच । भगिनि बाढम् अस्मि प्रसवाभिवृद्धेन क्षुदग्निना परिगतशरीरा । तद् इच्छामि पुत्रकम् इमं भक्षयितुम् इति । सुतम् अप्य् औरसं नाम द्विषन्तम् इव पश्यताम् । आत्मस्नेहो हि सत्त्वानां धर्माधर्मौ न पश्यति

atha rūpyāvatī kvacid avacarake prasūtivaśād adhikataraprajvalitakṣudagnisaṃtāpitaśarīrāṃ nimnatarakapolanayanakukṣirandhrām abhivyaktaparśukāpaṅktim atimalinajarjaravasanasaṃvṛtāṅgīm ātmasnehagauravād apetatanayasnehāṃ tad evāpatyaṃ jighāṃsantīṃ kāṃcit sairandhrīm apaśyat | ālokya ca tām uktavatī | bhagini kim idam atinṛśaṃsaṃ karma kartukāmāsīti | sā yoṣid evam acintayat | iyaṃ khalu rūpyāvatī dānaśīlā karuṇāvatī ca | tato yady aham asyāḥ kathayeyam imaṃ vṛttāntaṃ niyatam eṣā mama kṣutpratīkāraṃ kuryād iti vicintyovāca | bhagini bāḍham asmi prasavābhivṛddhena kṣudagninā parigataśarīrā | tad icchāmi putrakam imaṃ bhakṣayitum iti | sutam apy aurasaṃ nāma dviṣantam iva paśyatām / ātmasneho hi sattvānāṃ dharmādharmau na paśyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ रूप्यावती करुणाप्रवर्तितबाष्पाविललोचनोत्पला तां स्त्रियम् इति बभाषे । करुणरोदनमात्रविभावितव्यथम् इमं कुटिलाकुलकेशकम् । अकरुणे कथम् अत्स्यसि बालकं हरिणशावमनोहरनेत्रकम्

atha rūpyāvatī karuṇāpravartitabāṣpāvilalocanotpalā tāṃ striyam iti babhāṣe | karuṇarodanamātravibhāvitavyatham imaṃ kuṭilākulakeśakam / akaruṇe katham atsyasi bālakaṃ hariṇaśāvamanoharanetrakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्रुतगतिप्रचलोच्चशिखण्डके क्षितिरजःपरुषेक्षणपक्ष्मणि । परसुते ऽपि शिशौ मृदुचेतसां भवति वत्सलता खलु योषिताम्

drutagatipracaloccaśikhaṇḍake kṣitirajaḥparuṣekṣaṇapakṣmaṇi / parasute 'pi śiśau mṛducetasāṃ bhavati vatsalatā khalu yoṣitām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हसितविस्फुरिताधरपल्लवं कृतविशेषकम् आयतलोचनम् । कथम् इदं स्खलिताकुलसंकथं सुतमुखं न निरीक्षितुम् इच्छसि

hasitavisphuritādharapallavaṃ kṛtaviśeṣakam āyatalocanam / katham idaṃ skhalitākulasaṃkathaṃ sutamukhaṃ na nirīkṣitum icchasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुर्वन्तम् अश्वगमनाभिनयं शिशुत्वाद् दण्डाश्वकस्थमलिनाकुलकाकपक्षम् । हासस्फुरद्दशनकुड्मलपङ्क्तिशोभं का योषिद् इच्छति विलोकयितुं न पुत्रम्

kurvantam aśvagamanābhinayaṃ śiśutvād daṇḍāśvakasthamalinākulakākapakṣam / hāsasphuraddaśanakuḍmalapaṅktiśobhaṃ kā yoṣid icchati vilokayituṃ na putram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्याकोशतुण्डकम् उदाननवीक्षमाणम् आहारकाङ्क्षिणम् उदीरितरूक्षशब्दम् । पुष्णाति शावम् अनुगामिनम् आदरेण काकी क्षुधा परिगतापि सती किम् उ स्त्री

vyākośatuṇḍakam udānanavīkṣamāṇam āhārakāṅkṣiṇam udīritarūkṣaśabdam / puṣṇāti śāvam anugāminam ādareṇa kākī kṣudhā parigatāpi satī kim u strī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपि च । कदाचिद् अयं जनः श्रुत्वा कोपवशाद् इयं सा पुत्रघातिनीति पिशाचीम् इव भवतीम् अस्माद् देशान् निर्वासयेत् ततो विरम्यताम् अस्मात् साहसाद् इति । मृगशावम् इव व्याघ्री भक्षयित्वेमम् अर्भकम् । कथं प्रज्वलितान् पापे भक्षयिष्यस्य् अयोगुडान्

api ca | kadācid ayaṃ janaḥ śrutvā kopavaśād iyaṃ sā putraghātinīti piśācīm iva bhavatīm asmād deśān nirvāsayet tato viramyatām asmāt sāhasād iti | mṛgaśāvam iva vyāghrī bhakṣayitvemam arbhakam / kathaṃ prajvalitān pāpe bhakṣayiṣyasy ayoguḍān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सा प्रोवाच । किं करवाणि भगिनि यन् न शक्नोमि सोढुम् एनं सर्वाङ्गीणं क्षुदग्निम् इति । अथ रूप्यावतीत्थम् अचिन्तयत् । यदि नामाहम् एनं बालकम् आदाय यास्यामि नियतम् एषा प्राणवियोगम् एष्यति । अथास्याः क्षुत्प्रतीकारार्थम् अन्नम् अतिचिराद् आनेष्यामि तत एषा पुत्रकम् इमं प्राणैर् वियोजयिष्यति । कालातीतं निष्फलं कर्म कुर्वन् मोहाल् लोकः केवलं खेदम् एति । वोढुं युक्तं तावद् एवातपत्रं तिग्मज्योतिर् यावद् अस्तं न याति

sā provāca | kiṃ karavāṇi bhagini yan na śaknomi soḍhum enaṃ sarvāṅgīṇaṃ kṣudagnim iti | atha rūpyāvatīttham acintayat | yadi nāmāham enaṃ bālakam ādāya yāsyāmi niyatam eṣā prāṇaviyogam eṣyati | athāsyāḥ kṣutpratīkārārtham annam aticirād āneṣyāmi tata eṣā putrakam imaṃ prāṇair viyojayiṣyati | kālātītaṃ niṣphalaṃ karma kurvan mohāl lokaḥ kevalaṃ khedam eti / voḍhuṃ yuktaṃ tāvad evātapatraṃ tigmajyotir yāvad astaṃ na yāti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद् इदम् अत्र प्राप्तकालं स्वमांसेनैनां प्रीणयिष्यामीति ॥ असारात् सारम् आदेयं शरीरात् पातुकाद् इतः । स्रोतोभिन्नचलन्मूलात् फलं तटतरोर् इव

tad idam atra prāptakālaṃ svamāṃsenaināṃ prīṇayiṣyāmīti || asārāt sāram ādeyaṃ śarīrāt pātukād itaḥ / srotobhinnacalanmūlāt phalaṃ taṭataror iva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः सा योषित् पुनर् उवाच । भगिनि गम्यतां नाहं तव पुरस्ताद् इमं बालकं प्रमापयितुं शक्नोमि । अथ रूप्यावती ताम् अवोचत् । आनीयतां तावद् यदि ते किंचिद् अत्र शस्त्रम् अस्ति । सा च रूप्यावत्याः शस्त्रम् अर्पयामास । छित्त्वा ततः स्तनयुगं निशितेन तेन शस्त्रेण हेमकलशाकृति वान्तरक्तम् । तस्यै ददौ युवतये क्षुदुपप्लुतायै रूप्यावती स्वतनुदुःखम् अचिन्तयन्ती

tataḥ sā yoṣit punar uvāca | bhagini gamyatāṃ nāhaṃ tava purastād imaṃ bālakaṃ pramāpayituṃ śaknomi | atha rūpyāvatī tām avocat | ānīyatāṃ tāvad yadi te kiṃcid atra śastram asti | sā ca rūpyāvatyāḥ śastram arpayāmāsa | chittvā tataḥ stanayugaṃ niśitena tena śastreṇa hemakalaśākṛti vāntaraktam / tasyai dadau yuvataye kṣudupaplutāyai rūpyāvatī svatanuduḥkham acintayantī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हरन्ति प्राणिनां दुःखम् आत्मदुःखानपेक्षिणः । परदुःखेन बाध्यन्ते न स्वदुःखेन ते यतः

haranti prāṇināṃ duḥkham ātmaduḥkhānapekṣiṇaḥ / paraduḥkhena bādhyante na svaduḥkhena te yataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तच् च स्तनयुगं तस्यै योषिते प्रदाय रूप्यावती स्वभवनान्तरं प्रविवेश । स्तनद्वयच्छेदविसारिशोणितप्रदिग्धहाराम्बरमेखलागुणा । वपुष्मती लोहितचन्दनार्चिता बभूव हेमप्रतिमेव साङ्गना

tac ca stanayugaṃ tasyai yoṣite pradāya rūpyāvatī svabhavanāntaraṃ praviveśa | stanadvayacchedavisāriśoṇitapradigdhahārāmbaramekhalāguṇā / vapuṣmatī lohitacandanārcitā babhūva hemapratimeva sāṅganā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ रूप्यावतीं भर्ता ससंभ्रमम् उत्थायासनात् पप्रच्छ । केनेदं तव कल्याणम् अकल्याणेन सुन्दरि । शरीरं राक्षसेनेव कृतं कृत्तपयोधरम्

atha rūpyāvatīṃ bhartā sasaṃbhramam utthāyāsanāt papraccha | kenedaṃ tava kalyāṇam akalyāṇena sundari / śarīraṃ rākṣaseneva kṛtaṃ kṛttapayodharam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सा तं वृत्तान्तं पत्ये निवेद्य पुनर् उवाच । शीघ्रम् आर्यपुत्रस् तस्यै प्रसवाभिवर्धितक्षुदग्नये योषिते दातुम् अर्हत्य् अन्नपानम् इति । स च रूप्यावतीभर्ता विस्मितमनास् तथेत्य् अभिधाय । सुस्वादु सर्वपात्रीणं करुणापात्रभूतया । तयोक्तं प्राहिणोद् अन्नं तस्यै दुर्गतयोषिते

sā taṃ vṛttāntaṃ patye nivedya punar uvāca | śīghram āryaputras tasyai prasavābhivardhitakṣudagnaye yoṣite dātum arhaty annapānam iti | sa ca rūpyāvatībhartā vismitamanās tathety abhidhāya | susvādu sarvapātrīṇaṃ karuṇāpātrabhūtayā / tayoktaṃ prāhiṇod annaṃ tasyai durgatayoṣite

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ सा जनतालोक्य रूप्यावत्यास् तद् अद्भुतम् । विस्मयाच् चालयामास मुहुर् अङ्गुलिपल्लवान्

atha sā janatālokya rūpyāvatyās tad adbhutam / vismayāc cālayāmāsa muhur aṅgulipallavān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इदं चाभिदधौ लोकस् तां तवानेन कर्मणा । त्यागे प्रोत्साहितं नूनं चेतो मत्सरिणाम् अपि

idaṃ cābhidadhau lokas tāṃ tavānena karmaṇā / tyāge protsāhitaṃ nūnaṃ ceto matsariṇām api

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दानपारमिता यासौ श्रूयते बोधिम् इच्छताम् । सा त्वं लोकोपकाराय ध्रुवं मूर्तिमती स्थिता

dānapāramitā yāsau śrūyate bodhim icchatām / sā tvaṃ lokopakārāya dhruvaṃ mūrtimatī sthitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्त्रीत्वं क्वेदं बुद्धिर् एषा क्व तीक्ष्णा क्वायं त्यागः सौकुमार्यं क्व चेदम् । अस्याः साध्व्याः सर्वदानातिगेन त्यागेनान्ये ह्रेपितास् त्यागवन्तः

strītvaṃ kvedaṃ buddhir eṣā kva tīkṣṇā kvāyaṃ tyāgaḥ saukumāryaṃ kva cedam / asyāḥ sādhvyāḥ sarvadānātigena tyāgenānye hrepitās tyāgavantaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ रूप्यावत्या भर्ता सत्याधिष्ठानम् इति चकार । यथा नान्यस्य पुंसो ऽपि श्रूयते दानम् ईदृशम् । तथा तेनाशु सत्येन स्तां मे पत्न्याः पयोधरौ

atha rūpyāvatyā bhartā satyādhiṣṭhānam iti cakāra | yathā nānyasya puṃso 'pi śrūyate dānam īdṛśam / tathā tenāśu satyena stāṃ me patnyāḥ payodharau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्य् उक्ते गृहिणा तेन सत्याधिष्ठानकारिणा । स्तनभारालसं तस्या वक्षः पुनर् अजायत

ity ukte gṛhiṇā tena satyādhiṣṭhānakāriṇā / stanabhārālasaṃ tasyā vakṣaḥ punar ajāyata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लोकस्य दानसलिलेन तृषं हरन्ती दन्तांशुकेसरमनोहरवक्त्रपद्मा । तस्मिन् पुरे गुरुपयोधरचक्रवाका रूप्यावतीकमलिनी पुनर् आबभासे

lokasya dānasalilena tṛṣaṃ harantī dantāṃśukesaramanoharavaktrapadmā / tasmin pure gurupayodharacakravākā rūpyāvatīkamalinī punar ābabhāse

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ सुरपतिः किं पुनर् अनेन सर्वलोकत्यागातिशायिना त्यागेन रूप्यावती माम् अमरपुरात् प्रच्याव्य स्वयम् एव देवाधिपत्यं कर्तुकामा स्याद् इति विचिन्त्य साशङ्कमनास् तस्यास् तं भावं जिज्ञासमानः प्रसारितजलधरपटलाभिनीलम् अन्तरीक्षम् अवगाह्योत्पलावतीं राजधानीम् अवतीर्य मृणालसूत्रधवलयज्ञोपवीताभ्यलंकृतवक्षःस्थलं कण्ठेगुणीकृताक्षमालम् अबलानयनशबलकृष्णाजिनतिरस्कृतस्कन्धैकदेशं दक्षिणकरविन्यस्तपल्लवपुटकं द्विजातिरूपम् अभिनिर्माय भिक्षार्थी नाम रूप्यावत्या भवनम् आगमत् । अथ रूप्यावती विविधं भक्ष्यभोज्यम् आदाय शक्राय द्विजातिमूर्तये प्रायच्छत् । प्रस्तावपूर्वकं चैनां सुरपतिर् उवाच । तव स्तनपरित्यागसंभूतेन विसारिणा । शङ्खच्छेदावदातेन यशसालंकृतं जगत्

atha surapatiḥ kiṃ punar anena sarvalokatyāgātiśāyinā tyāgena rūpyāvatī mām amarapurāt pracyāvya svayam eva devādhipatyaṃ kartukāmā syād iti vicintya sāśaṅkamanās tasyās taṃ bhāvaṃ jijñāsamānaḥ prasāritajaladharapaṭalābhinīlam antarīkṣam avagāhyotpalāvatīṃ rājadhānīm avatīrya mṛṇālasūtradhavalayajñopavītābhyalaṃkṛtavakṣaḥsthalaṃ kaṇṭheguṇīkṛtākṣamālam abalānayanaśabalakṛṣṇājinatiraskṛtaskandhaikadeśaṃ dakṣiṇakaravinyastapallavapuṭakaṃ dvijātirūpam abhinirmāya bhikṣārthī nāma rūpyāvatyā bhavanam āgamat | atha rūpyāvatī vividhaṃ bhakṣyabhojyam ādāya śakrāya dvijātimūrtaye prāyacchat | prastāvapūrvakaṃ caināṃ surapatir uvāca | tava stanaparityāgasaṃbhūtena visāriṇā / śaṅkhacchedāvadātena yaśasālaṃkṛtaṃ jagat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किम् ऐन्द्रम् अमुना स्थानं तपसा विजिगीषसे । कुतूहलवशाद् भद्रे पृच्छामि भवतीम् अहम्

kim aindram amunā sthānaṃ tapasā vijigīṣase / kutūhalavaśād bhadre pṛcchāmi bhavatīm aham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आचख्ये सुरपतये ऽथ सा यथावद् वाञ्छामि त्रिभुवनशान्तये जिनत्वम् । एतेन द्विज मम सूनृतेन सद्यः पुंभावो जगति गुणाश्रयस् तथास्तु

ācakhye surapataye 'tha sā yathāvad vāñchāmi tribhuvanaśāntaye jinatvam / etena dvija mama sūnṛtena sadyaḥ puṃbhāvo jagati guṇāśrayas tathāstu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्य् उक्ते वचसि जगाम सा नरत्वं शक्रो ऽपि स्वपुरम् अगात् प्रतीतचेताः । निर्वृत्तं जगति तद् अद्भुतं विदित्वा लोकश् च स्थिरतरनिश्चयो बभूव

ity ukte vacasi jagāma sā naratvaṃ śakro 'pi svapuram agāt pratītacetāḥ / nirvṛttaṃ jagati tad adbhutaṃ viditvā lokaś ca sthirataraniścayo babhūva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्मश्रूद्गमं प्रविरलाञ्जनचूर्णनीलम् आविर्भवन्तम् अवलोक्य तदाननेन्दौ । सद्यः पयोधरयुगं गजकुम्भपीनम् अन्तर्दधे पृथुनि वक्षसि लज्जयेव

śmaśrūdgamaṃ praviralāñjanacūrṇanīlam āvirbhavantam avalokya tadānanendau / sadyaḥ payodharayugaṃ gajakumbhapīnam antardadhe pṛthuni vakṣasi lajjayeva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बोधिसत्त्वस्य च रूप्यावत इति लोके नाम प्रख्यातिम् अगात् । अथोत्पलावत्यां राजधान्यां कदाचिद् अपुत्रो राजा पञ्चत्वम् उपजगाम । कालगते च तस्मिन् राजनि राहुगृहीतरजनिकरेव निशीथिनी सा पुरी न रराज । राजविनाशाभिवृद्धशोकाश् चामात्याः केषुचिद् अहःस्व् अतीतेषु शुद्धान्तजनम् आश्वास्य पौरवर्गम् एवम् ऊचुः । अनायकत्वाद् अयं देशः कदाचिद् अरातिभिर् आगत्य निःस्वापतेयः क्रियेत । प्रदीप्तगृहनिर्वापणाय कूपखननम् इव चातीतकालम् आयासहेतुर् एव च नः समीहितं स्याद् इति । तद् इदम् अत्र प्राप्तकालम् अयं रूप्यावतः कुमारः सकलराजलक्षणोपेत आभिगामिकगुणसंपन्नश् च तद् इमम् एवाधिपत्यायाभिषेक्ष्याम इति । तस्याभिषेकम् अथ चक्रुर् उदीर्णहर्षाः पौराः परोपकृतितत्परमानसस्य । सार्धं च चामरयुगेन मनोऽभिरामम् उच्चिक्षिपे परिजनेन सितातपत्रम्

bodhisattvasya ca rūpyāvata iti loke nāma prakhyātim agāt | athotpalāvatyāṃ rājadhānyāṃ kadācid aputro rājā pañcatvam upajagāma | kālagate ca tasmin rājani rāhugṛhītarajanikareva niśīthinī sā purī na rarāja | rājavināśābhivṛddhaśokāś cāmātyāḥ keṣucid ahaḥsv atīteṣu śuddhāntajanam āśvāsya pauravargam evam ūcuḥ | anāyakatvād ayaṃ deśaḥ kadācid arātibhir āgatya niḥsvāpateyaḥ kriyeta | pradīptagṛhanirvāpaṇāya kūpakhananam iva cātītakālam āyāsahetur eva ca naḥ samīhitaṃ syād iti | tad idam atra prāptakālam ayaṃ rūpyāvataḥ kumāraḥ sakalarājalakṣaṇopeta ābhigāmikaguṇasaṃpannaś ca tad imam evādhipatyāyābhiṣekṣyāma iti | tasyābhiṣekam atha cakrur udīrṇaharṣāḥ paurāḥ paropakṛtitatparamānasasya / sārdhaṃ ca cāmarayugena mano'bhirāmam uccikṣipe parijanena sitātapatram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तच् चक्रिरे विपणितोरणबद्धमालं शैलालिनाम् अभिनयेन मनोऽभिरामम् । गन्धाम्बुसेकसुरभीकृतमार्गरथ्यं पौराः कुबेरभवनेन पुरं समानम्

tac cakrire vipaṇitoraṇabaddhamālaṃ śailālinām abhinayena mano'bhirāmam / gandhāmbusekasurabhīkṛtamārgarathyaṃ paurāḥ kuberabhavanena puraṃ samānam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

काले जलं जलधराः प्रददुः प्रकामम् ईतिः कदाचिद् अपि न व्यसनं चकार । तत्र प्रशासति नयेन महीं महीशे शुश्राव दुःखम् इति नैव जनः कदाचित्

kāle jalaṃ jaladharāḥ pradaduḥ prakāmam ītiḥ kadācid api na vyasanaṃ cakāra / tatra praśāsati nayena mahīṃ mahīśe śuśrāva duḥkham iti naiva janaḥ kadācit

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृष्या विना बहुफलः कलमो बभूव वृक्षाः सदा कुसुमभूरिफला बभूवुः । तस्मिन् सुराजनि पृथाव् इव पाति राज्यम् उस्राः स्वयं दुदुहिरे ऽतनुदुग्धधाराः

kṛṣyā vinā bahuphalaḥ kalamo babhūva vṛkṣāḥ sadā kusumabhūriphalā babhūvuḥ / tasmin surājani pṛthāv iva pāti rājyam usrāḥ svayaṃ duduhire 'tanudugdhadhārāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अच्छिन्नदानपरिपूर्णमनोरथेन शक्तित्रयोदयवता विजितेन्द्रियेण । नानागुणाभरणभूषितविग्रहेण राजन्वती क्षितिर् अभूत् क्षितिपेन तेन

acchinnadānaparipūrṇamanorathena śaktitrayodayavatā vijitendriyeṇa / nānāguṇābharaṇabhūṣitavigraheṇa rājanvatī kṣitir abhūt kṣitipena tena

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आरुह्य सो ‘थ मणिचारु नरेन्द्रसिंहः सिंहासनं नृपनमस्कृतपादपद्मः । पद्मानुकारिवदनः प्रविवेकधर्मो धर्मं दिदेश परमार्थफलं जनाय

āruhya so ‘tha maṇicāru narendrasiṃhaḥ siṃhāsanaṃ nṛpanamaskṛtapādapadmaḥ / padmānukārivadanaḥ pravivekadharmo dharmaṃ dideśa paramārthaphalaṃ janāya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दानस्य पश्यत विपाकमहत्त्वम् एतद् अत्रैव मे युवतिताम् अपनीय येन । उद्भावितं प्रथितजन्मफलं त्रिवर्गं लोकाधिपत्यरमणीयम् इदं नरत्वम्

dānasya paśyata vipākamahattvam etad atraiva me yuvatitām apanīya yena / udbhāvitaṃ prathitajanmaphalaṃ trivargaṃ lokādhipatyaramaṇīyam idaṃ naratvam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दानद्रुमात् कुसुममात्रम् इदं प्रसूतम् अन्यद् भविष्यति फलं विपुलं परत्र । एतद् विचार्य बहुधार्थिवसुन्धरायां शीलामलान् अखिलदाननिधीन् निधत्त

dānadrumāt kusumamātram idaṃ prasūtam anyad bhaviṣyati phalaṃ vipulaṃ paratra / etad vicārya bahudhārthivasundharāyāṃ śīlāmalān akhiladānanidhīn nidhatta

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न स्युर् गुणपयःसिक्ता यद्य् अर्थिक्षेत्रभूमयः । दाता दानफलाकाङ्क्षी दानबीजं क्व रोपयेत्

na syur guṇapayaḥsiktā yady arthikṣetrabhūmayaḥ / dātā dānaphalākāṅkṣī dānabījaṃ kva ropayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बन्धुभ्यो ये ऽतिरिच्यन्ते कीर्तिपुण्यप्रदायिनः । त्रासयेत् को ऽर्थिनः प्राज्ञो भ्रूभङ्गभुजगेन तान्

bandhubhyo ye 'tiricyante kīrtipuṇyapradāyinaḥ / trāsayet ko 'rthinaḥ prājño bhrūbhaṅgabhujagena tān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकः प्राह गिरं मुहुः स्तुतिमतीम् एकस् तु रूक्षाक्षराम् एकः सादरम् ईक्षते धनमदात् सावज्ञम् एवापरः । एकः साधु ददाति पुण्ययशसी वस्त्व् एकम् एवापरो दूरं मां प्रति याचिता विजयते दातारम् एभिर् गुणैः

ekaḥ prāha giraṃ muhuḥ stutimatīm ekas tu rūkṣākṣarām ekaḥ sādaram īkṣate dhanamadāt sāvajñam evāparaḥ / ekaḥ sādhu dadāti puṇyayaśasī vastv ekam evāparo dūraṃ māṃ prati yācitā vijayate dātāram ebhir guṇaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दिशः कर्तव्याश् चेद् गुणकुसुममालासुरभयः पुनर् भोक्तुं हृद्यं फलम् अतनु वाञ्छास्ति यदि वा । अतः संरोप्यन्तां प्रणयिजनभूमाव् उदयिनो महाकीर्तिच्छायाः प्रतिदिवसम् एवार्थतरवः

diśaḥ kartavyāś ced guṇakusumamālāsurabhayaḥ punar bhoktuṃ hṛdyaṃ phalam atanu vāñchāsti yadi vā / ataḥ saṃropyantāṃ praṇayijanabhūmāv udayino mahākīrticchāyāḥ pratidivasam evārthataravaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वर्षाणि षष्टिम् अथ लोकम् अनुप्रविश्य कृत्वार्थिनां गुणवतां च सुखान्य् अभीक्ष्णम् । कीर्त्या दिशः कुमुदपाण्डुरयावभास्य जन्मान्तरं गुरुबलः स नृपो जगाम

varṣāṇi ṣaṣṭim atha lokam anupraviśya kṛtvārthināṃ guṇavatāṃ ca sukhāny abhīkṣṇam / kīrtyā diśaḥ kumudapāṇḍurayāvabhāsya janmāntaraṃ gurubalaḥ sa nṛpo jagāma

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.