सनः पूर्वो यो धातुः आत्मनेपदी, तद्वत् सन्नन्ताद् आत्मनेपदम् भवति । येन निमित्तेन पूर्वस्माद् आत्मनेपदं विधीयते तेन+एव सन्नन्तादपि भवति । अनुदात्त-ङित आत्मनेपदम् (*१,३।१२) -- आस्ते, शेते । सन्नन्ताद् अपि तद् एव निमित्तम् - आसिसिषते, शिशयिषते । नेर् विशः (*१,३।१७) -- निविशते, निविविक्षते । आङ उद्गम्ने (*१,३।४०) -- आक्रमते, आचिक्रंसते । इह न भवति, शिशत्सति, मुमूर्षति । न हि शदिम्रियतिमात्रम् आत्मनेपदनिमित्तम् । किं तर्हि ? शिदाद्य् अपि, तच् च+इह न अस्ति । यस्य च पूर्वत्र+एव निमित्त-भावः प्रतिशिध्यते, तत् सन्नन्तेश्व् अप्य् अनिमित्तम् -- अनुचिकीर्षति । पराचिकीर्षति । इह जुगुप्सते, मीमांसते इति ? अनुदात्त-ङित इत्य् एव सिद्धम् आत्मनेप्दम् । अवयवे कृतं लिङ्गं समुदायस्य विशेषकं भवति इति ॥ आम्-प्रत्ययवत् कृञो ऽनुप्रयोगस्य
sanaḥ pūrvo yo dhātuḥ ātmanepadī, tadvat sannantād ātmanepadam bhavati / yena nimittena pūrvasmād ātmanepadaṃ vidhīyate tena+eva sannantādapi bhavati / anudātta-ṅita ātmanepadam (*1,3.12) -- āste, śete / sannantād api tad eva nimittam - āsisiṣate, śiśayiṣate / ner viśaḥ (*1,3.17) -- niviśate, nivivikṣate / āṅa udgamne (*1,3.40) -- ākramate, ācikraṃsate / iha na bhavati, śiśatsati, mumūrṣati / na hi śadimriyatimātram ātmanepadanimittam / kiṃ tarhi ? śidādy api, tac ca+iha na asti / yasya ca pūrvatra+eva nimitta-bhāvaḥ pratiśidhyate, tat sannanteśv apy animittam -- anucikīrṣati / parācikīrṣati / iha jugupsate, mīmāṃsate iti ? anudātta-ṅita ity eva siddham ātmanepdam / avayave kṛtaṃ liṅgaṃ samudāyasya viśeṣakaṃ bhavati iti // ām-pratyayavat kṛño 'nuprayogasya
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.