णेः इति वर्तते । कर्त्र्-अभिप्राय-क्रियाफल-विवक्षायाम् आत्मनेपदापवादः परस्मैपदं विधीयते । अण्यन्तो यो धतुर् अकर्मकश् चित्तवत्-कर्तृकश् च तस्माद् ण्यन्तात् परस्मैपदं भवति । आस्ते देवदत्तः, आसयति देवदत्तम् । शेते देवदत्तः, शाययति देवदत्तम् । अणौ इति किम् ? चेतयमानं प्रयोजयति चेतयते, इति केचित् प्रत्युदाहरन्ति तद्-युक्तम् । हेतुमण्णिचो विधिः । प्रतिषेधो ऽपि प्रत्यासत्तेस् तस्य+एव न्याय्यः । तस्माद् इह चेतयति इति परस्मैपदेन+एव भवितव्यम् । इदं तु प्रत्युदहरणम् -- आरोहयमाणं प्रयुड्क्ते आरोहयते । अकर्मकात् इति किम् ? कठं कुर्वाणं प्रयुङ्क्ते कारयते । चितवत्कर्तृकात् इति किम् ? शुष्यन्ति व्रीहयः, शोषयते व्रीहीनातपः ॥ न पादम्य्-आङ्यम-आङ्यस-परिमुह-रुचि-नृति-वद-वसः
ṇeḥ iti vartate / kartr-abhiprāya-kriyāphala-vivakṣāyām ātmanepadāpavādaḥ parasmaipadaṃ vidhīyate / aṇyanto yo dhatur akarmakaś cittavat-kartṛkaś ca tasmād ṇyantāt parasmaipadaṃ bhavati / āste devadattaḥ, āsayati devadattam / śete devadattaḥ, śāyayati devadattam / aṇau iti kim ? cetayamānaṃ prayojayati cetayate, iti kecit pratyudāharanti tad-yuktam / hetumaṇṇico vidhiḥ / pratiṣedho 'pi pratyāsattes tasya+eva nyāyyaḥ / tasmād iha cetayati iti parasmaipadena+eva bhavitavyam / idaṃ tu pratyudaharaṇam -- ārohayamāṇaṃ prayuḍkte ārohayate / akarmakāt iti kim ? kaṭhaṃ kurvāṇaṃ prayuṅkte kārayate / citavatkartṛkāt iti kim ? śuṣyanti vrīhayaḥ, śoṣayate vrīhīnātapaḥ // na pādamy-āṅyama-āṅyasa-parimuha-ruci-nṛti-vada-vasaḥ
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.