Library·Jayaditya & Vamana: Kasikavrtti·2·2.4·2.4.3

Jayaditya & Vamana: Kasikavrtti 2.4.3

JV 2.4.3

एकवचनम् इति वर्तते । अङ्ग-शब्दस्य प्रत्येकं वाक्य-परिसमाप्त्या त्रीणि वाक्यानि सम्पद्यन्ते । प्राण्य्-अङ्गानां द्वन्द्व एकवद् भवति, तथा तूर्य-अङ्गानां सेना-अङ्गानां च । प्राण्य्-अङ्गानां तावत् - पाणि-पादम् । शिरोग्रीवम् । तूर्य-अङ्गानाम् - मार्दङ्गिकपाणविकम् । वीणावदकपरिवादकम् । सेना-अङ्गानाम् - रथिक-अश्वारोहम् । रथिक-पादातम् । हस्त्य्-अश्व-आदिषु परत्वात् पशुद्-वन्द्वे विभाषया एअक्वद् भवति । इतरेतर-योगे समहारे च द्वन्द्वो विहितः । तत्र समाहारस्य+एकत्वात् सिद्धम् एव+एकवचनम् । इदं तु प्रकरणं विषय-विभाग-अर्थम्, प्राण्य्-अङ्ग-आदीनां समाहार एव द्वन्द्वः, दधिपय-आदीनाम् इतरेतर-योग एव, वृक्ष-मृग-आदीनाम् उभयत्र इति ॥ अनुवादे चरणानाम्

ekavacanam iti vartate / aṅga-śabdasya pratyekaṃ vākya-parisamāptyā trīṇi vākyāni sampadyante / prāṇy-aṅgānāṃ dvandva ekavad bhavati, tathā tūrya-aṅgānāṃ senā-aṅgānāṃ ca / prāṇy-aṅgānāṃ tāvat - pāṇi-pādam / śirogrīvam / tūrya-aṅgānām - mārdaṅgikapāṇavikam / vīṇāvadakaparivādakam / senā-aṅgānām - rathika-aśvāroham / rathika-pādātam / hasty-aśva-ādiṣu paratvāt paśud-vandve vibhāṣayā eakvad bhavati / itaretara-yoge samahāre ca dvandvo vihitaḥ / tatra samāhārasya+ekatvāt siddham eva+ekavacanam / idaṃ tu prakaraṇaṃ viṣaya-vibhāga-artham, prāṇy-aṅga-ādīnāṃ samāhāra eva dvandvaḥ, dadhipaya-ādīnām itaretara-yoga eva, vṛkṣa-mṛga-ādīnām ubhayatra iti // anuvāde caraṇānām

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/JV/2.4.3

Cite as: Jayaditya & Vamana: Kasikavrtti 2.4.3, in HREEM (hreem.cc/library/JV/2.4.3), after GRETIL, Jayaditya & Vamana: Kasikavrtti Based on the ed.

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/1_gram/jvkasipu.htm — Jayaditya & Vamana: Kasikavrtti Based on the ed. by Aryendra Sharma: Kasika - a commentary on Panini's grammar by Vamana and Jayaditya. Hyderabad : Osmania University, Sanskrit Academy 1969-1985 (Samskrtaparisadgranthavali, 17-) Input by Ms. Mari Minamino, Kyo

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text