उत्तर-अधर-दक्षिण-शब्देभ्यः एनप् प्रत्ययो भवत्यनतरस्याम् अस्तातेरर्थे अदूरे चेद् अवधिमानवधेर् भवति । विभक्तित्रये प्रकृते ऽपञ्चग्या इति पञ्चमी पर्युदस्यते । तेन अयं सप्तमी-प्रथमान्ताद् विज्ञायते प्रत्ययः । उत्तरेण वसति, उत्तराद् वसति, उत्तरतो वसति । उत्तरेण रमणीयम्, उत्तराद् रमणीयम्, उत्तरतो रमणीयम् । अध्रेण वसति अधराद् वसति, अघस्ताद् वसति । अधरेण रमणीयम्, अधराद् रमणीयम्, अधस्ताद् रमणीयम् । दक्षिणेन वसति, दक्षिणाद् वसति, दक्षिणातो वसति । दक्षिणेन रमणीयम्, दक्षिणाद् रमणीयम्, दक्षिणतो रमणीयम् । अदूरे इति किम् ? उत्ताराद् वसति । अपञ्चम्याः इति किम् ? उअत्तरादागतः । अपज्चम्याः इति प्रागसेः । असिप्रतयस् तु पञ्चम्यन्ताद् अपि भवति । केचिद् इह+उत्तरादिग्रहणं न अनुवर्तयन्ति । दिक्शब्दमात्रात् प्रत्ययं मन्यन्ते । पूर्वेण ग्रामम् । अपरेण ग्रामम् ॥ दक्षिणाद् आच्
uttara-adhara-dakṣiṇa-śabdebhyaḥ enap pratyayo bhavatyanatarasyām astāterarthe adūre ced avadhimānavadher bhavati / vibhaktitraye prakṛte 'pañcagyā iti pañcamī paryudasyate / tena ayaṃ saptamī-prathamāntād vijñāyate pratyayaḥ / uttareṇa vasati, uttarād vasati, uttarato vasati / uttareṇa ramaṇīyam, uttarād ramaṇīyam, uttarato ramaṇīyam / adhreṇa vasati adharād vasati, aghastād vasati / adhareṇa ramaṇīyam, adharād ramaṇīyam, adhastād ramaṇīyam / dakṣiṇena vasati, dakṣiṇād vasati, dakṣiṇāto vasati / dakṣiṇena ramaṇīyam, dakṣiṇād ramaṇīyam, dakṣiṇato ramaṇīyam / adūre iti kim ? uttārād vasati / apañcamyāḥ iti kim ? uattarādāgataḥ / apajcamyāḥ iti prāgaseḥ / asipratayas tu pañcamyantād api bhavati / kecid iha+uttarādigrahaṇaṃ na anuvartayanti / dikśabdamātrāt pratyayaṃ manyante / pūrveṇa grāmam / apareṇa grāmam // dakṣiṇād āc
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.