अच् इत्य् अनुवर्तते । दर्शनाद् अन्यत्र यो ऽक्षिशब्दः तदन्तात् अच् प्रत्ययो भवति । लबणाक्षं । पुष्कराक्षम् । उपमितं व्याघ्रादिभिः इति समासः । अदर्शनात् इति किम् ? ब्राह्मणाक्षि । कथं कबराक्षम्, गवाक्षम् इति ? अश्वादीनां मुखप्रच्छादनार्थं बहुच्छिद्रं कबराक्षम्, तेन अपि हि दृश्यते, गवाक्षेण च ? न+एष दोषः । चक्षुःपर्यायवचनो दर्शनशब्दः प्राण्यङ्गवचन इह अश्रीयते ॥ अचतुर-विचतुर-सुचतुर-स्त्रीपुंस-धेन्वनडुह-र्क्षाम-वाङ्मनस-अक्षिभ्रुव-दारगव-ऊर्वष्ठीव-पदष्ठीव-नक्तंदिव-रात्रिंदिव-अहर्दिव-सरजस-निःश्रेयस-पुरुषायुष-द्व्यायुष-त्र्यायुष-र्ग्यजुष-जातोक्ष-महोक्ष-वृद्धोक्ष-उपशुन-गोष्ठश्वाः
ac ity anuvartate / darśanād anyatra yo 'kṣiśabdaḥ tadantāt ac pratyayo bhavati / labaṇākṣaṃ / puṣkarākṣam / upamitaṃ vyāghrādibhiḥ iti samāsaḥ / adarśanāt iti kim ? brāhmaṇākṣi / kathaṃ kabarākṣam, gavākṣam iti ? aśvādīnāṃ mukhapracchādanārthaṃ bahucchidraṃ kabarākṣam, tena api hi dṛśyate, gavākṣeṇa ca ? na+eṣa doṣaḥ / cakṣuḥparyāyavacano darśanaśabdaḥ prāṇyaṅgavacana iha aśrīyate // acatura-vicatura-sucatura-strīpuṃsa-dhenvanaḍuha-rkṣāma-vāṅmanasa-akṣibhruva-dāragava-ūrvaṣṭhīva-padaṣṭhīva-naktaṃdiva-rātriṃdiva-ahardiva-sarajasa-niḥśreyasa-puruṣāyuṣa-dvyāyuṣa-tryāyuṣa-rgyajuṣa-jātokṣa-mahokṣa-vṛddhokṣa-upaśuna-goṣṭhaśvāḥ
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.