गतिः इति वर्तते । तिङन्ते उदात्तवति परतो गतिरनुदात्तो भवति । यत् प्रपचति । यत् प्रकरोति । तिङ्ग्रहणम् उदात्तवतः परिमाणार्थम् । अन्यथा हि यं प्रति गतिः, तत्रानुदात्तो भवति इति धातौ एव उदात्तवति स्यात्, प्रत्यये न स्यात् यत् प्रकरोति इति । यत्क्रियाप्रयुक्ताः प्रादयस् तेषाम् तं प्रति गत्युपसर्गसञ्ज्ञे भवतः इति तिङन्ते धातुम् एव प्रति गतिसञ्ज्ञा । आमन्ते तर्हि न प्राप्नोति, प्रपचतितराम्, प्रपचतितमाम् इति ? अत्र केचिदामन्तेन गतः समासं कुर्वन्ति । तेषाम् अव्ययपूर्वपदप्रकृतिस्वरत्वे सत्यक्रियमाणे ऽपि तिङ्ग्रहणे परमनुदात्तवद् भवति इति गतिनिघातो नैव सिध्यति । अथ तरबन्तस्य् गतिसमासः ? एवम् अपि सतिशिष्टत्वादाम एव स्वरे सति गतेः अनुदात्तं पदम् एकवर्जम् (*६,१।१५८) इत्य् एवानुदात्तत्वं सिद्धम् । येषां गतिकारकोपपदानां कृद्भिः समासवचनम् प्राक् सुबुत्पत्तेः इत्य् अनेन वचनेन कृदन्तेन+एव प्राक् सुबुत्पत्तेः समासो भवति, न अन्येन, इति दर्शनम्, तेषाम् एवंविधे विषयेसमासेन न+एव भवितव्यम् इति । पृथक् स्वरप्रवृत्तौ सत्यामनेन निघातेन प्रयोजनम् अस्ति । तदर्थं यत्नः कर्तव्यः । उदात्तवति इति किम् ? प्रपचति । प्रकरोति ॥ आमन्त्रितं पूर्वम् अविद्यमानवत्
gatiḥ iti vartate / tiṅante udāttavati parato gatiranudātto bhavati / yat prapacati / yat prakaroti / tiṅgrahaṇam udāttavataḥ parimāṇārtham / anyathā hi yaṃ prati gatiḥ, tatrānudātto bhavati iti dhātau eva udāttavati syāt, pratyaye na syāt yat prakaroti iti / yatkriyāprayuktāḥ prādayas teṣām taṃ prati gatyupasargasañjñe bhavataḥ iti tiṅante dhātum eva prati gatisañjñā / āmante tarhi na prāpnoti, prapacatitarām, prapacatitamām iti ? atra kecidāmantena gataḥ samāsaṃ kurvanti / teṣām avyayapūrvapadaprakṛtisvaratve satyakriyamāṇe 'pi tiṅgrahaṇe paramanudāttavad bhavati iti gatinighāto naiva sidhyati / atha tarabantasy gatisamāsaḥ ? evam api satiśiṣṭatvādāma eva svare sati gateḥ anudāttaṃ padam ekavarjam (*6,1.158) ity evānudāttatvaṃ siddham / yeṣāṃ gatikārakopapadānāṃ kṛdbhiḥ samāsavacanam prāk subutpatteḥ ity anena vacanena kṛdantena+eva prāk subutpatteḥ samāso bhavati, na anyena, iti darśanam, teṣām evaṃvidhe viṣayesamāsena na+eva bhavitavyam iti / pṛthak svarapravṛttau satyāmanena nighātena prayojanam asti / tadarthaṃ yatnaḥ kartavyaḥ / udāttavati iti kim ? prapacati / prakaroti // āmantritaṃ pūrvam avidyamānavat
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.