Library·Samkara (attrib.): Kathopanisadbhasya·1·1.2·1.2.21

Samkara (attrib.): Kathopanisadbhasya 1.2.21

KaUBh 1.2.21

आसीनो दूरं व्रजति शयानो याति सर्वतः । कस् तं मदामदं देवं मद् अन्यो ज्ञातुम् अर्हति ॥ आसीनो ऽवस्थितो ऽचल एव सन् दूरं व्रजति शयानो याति सर्वतः, एवम् असाव् आत्मा देवो मदामदः समदो ऽमदश् च सहर्षो ऽहर्षश् च विरुद्धधर्मवान् अतो ऽशक्यत्वाज् ज्ञातुं कस् तं मदामदं देवं मदन्यो ज्ञातुम् अर्हति । अस्मदादेर् एव सूक्ष्मबुद्धेः पण्डितस्य विज्ञेयो ऽयम् आत्मा स्थितिगतिनित्यानित्यादिविरुद्धानेकधर्मोपाधित्वाद् विरुद्धधर्मवान् विश्वरूप इव चिन्तामणिवत् कस्यचिद् अवभासते । अतो दुर्विज्ञेयत्वं दर्शयति कस् तं मदन्यो ज्ञातुम् अर्हतीति । करणानाम् उपशमः शयनं करणजनितस्यैकदेशविज्ञानस्योपशमः शयानस्य भवति । यदा चैवं केवलसामान्यविज्ञानत्वात् सर्वतो यातीव यदा विशेषविज्ञानस्थः स्वेन रूपेण स्थित एव सन् मन आदिगतिषु तदुपाधिकत्वाद् दूरं व्रजतीव स चेहैव वर्तते ॥ कउभ्_२।२१।१,२।२१ ॥

āsīno dūraṃ vrajati śayāno yāti sarvataḥ / kas taṃ madāmadaṃ devaṃ mad anyo jñātum arhati // āsīno 'vasthito 'cala eva san dūraṃ vrajati śayāno yāti sarvataḥ, evam asāv ātmā devo madāmadaḥ samado 'madaś ca saharṣo 'harṣaś ca viruddhadharmavān ato 'śakyatvāj jñātuṃ kas taṃ madāmadaṃ devaṃ madanyo jñātum arhati / asmadāder eva sūkṣmabuddheḥ paṇḍitasya vijñeyo 'yam ātmā sthitigatinityānityādiviruddhānekadharmopādhitvād viruddhadharmavān viśvarūpa iva cintāmaṇivat kasyacid avabhāsate / ato durvijñeyatvaṃ darśayati kas taṃ madanyo jñātum arhatīti / karaṇānām upaśamaḥ śayanaṃ karaṇajanitasyaikadeśavijñānasyopaśamaḥ śayānasya bhavati / yadā caivaṃ kevalasāmānyavijñānatvāt sarvato yātīva yadā viśeṣavijñānasthaḥ svena rūpeṇa sthita eva san mana ādigatiṣu tadupādhikatvād dūraṃ vrajatīva sa cehaiva vartate // KaUBh_2.21/1,2.21 //

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/KaUBh/1.2.21

Cite as: Samkara (attrib.): Kathopanisadbhasya 1.2.21, in HREEM (hreem.cc/library/KaUBh/1.2.21), after GRETIL, Each unit is one Upaniṣad verse followed by the commentary on it; ref = adhyāya.vallī.verse, as the….

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/3_phil/vedanta/samkaubh_u.htm — Each unit is one Upaniṣad verse followed by the commentary on it; ref = adhyāya.vallī.verse, as the Kaṭha is cited here.

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text