Library·Samkara (attrib.): Kathopanisadbhasya·2·2.3·2.3.2

Samkara (attrib.): Kathopanisadbhasya 2.3.2

KaUBh 2.3.2

यद् इदं किंच जगत् सर्वं प्राण एजति निःसृतम् । महद् भयं वज्रम् उद्यतं य एतद् विदुर् अमृतास् ते भवन्ति ॥ यद् विज्ञानाद् अमृता भवन्तीत्य् उच्यते, जगतो मूलं तद् एव नास्ति ब्रह्मासत एवेदं निःसृतम् इति तन् न । यद् इदं किञ् च यत् किं चेदं जगत्सर्वं प्राणे । परस्मिन् ब्रह्मणि सत्येजति कम्पते, तत एव निःसृतं निर्गतं सत्प्रचलति नियमेन चेष्टते । यद् एवं जगदुत्पत्त्यादिकारणं ब्रह्म तन्महद्भयम् । महच् च तद् भयं च बिभेत्य् अस्माद् इति महद्भयम् । वज्रम् उद्यतम् उद्यताम् इव वज्रम् । यथा वज्रोद्यतकरं स्वामिनम् अभिमुखीभूतं दृष्ट्वा भृत्या नियमेन तच् छासने वर्तन्ते, तथेदं चन्द्रादित्यग्रहनक्षत्रतारकादिलक्षणं जगत्सेश्वरं नियमेन क्षणम् अप्य् अविश्रान्तं वर्तत इत्य् उक्तं भवति । य एतद् विदुः स्वात्मप्रवृत्तिसाक्षिभूतम् एकं ब्रह्मामृता अमरणधर्माणास्ते भवन्ति ॥ कउभ्_६।२।२,३।२ ॥

yad idaṃ kiṃca jagat sarvaṃ prāṇa ejati niḥsṛtam / mahad bhayaṃ vajram udyataṃ ya etad vidur amṛtās te bhavanti // yad vijñānād amṛtā bhavantīty ucyate, jagato mūlaṃ tad eva nāsti brahmāsata evedaṃ niḥsṛtam iti tan na / yad idaṃ kiñ ca yat kiṃ cedaṃ jagatsarvaṃ prāṇe / parasmin brahmaṇi satyejati kampate, tata eva niḥsṛtaṃ nirgataṃ satpracalati niyamena ceṣṭate / yad evaṃ jagadutpattyādikāraṇaṃ brahma tanmahadbhayam / mahac ca tad bhayaṃ ca bibhety asmād iti mahadbhayam / vajram udyatam udyatām iva vajram / yathā vajrodyatakaraṃ svāminam abhimukhībhūtaṃ dṛṣṭvā bhṛtyā niyamena tac chāsane vartante, tathedaṃ candrādityagrahanakṣatratārakādilakṣaṇaṃ jagatseśvaraṃ niyamena kṣaṇam apy aviśrāntaṃ vartata ity uktaṃ bhavati / ya etad viduḥ svātmapravṛttisākṣibhūtam ekaṃ brahmāmṛtā amaraṇadharmāṇāste bhavanti // KaUBh_6.2/2,3.2 //

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/KaUBh/2.3.2

Cite as: Samkara (attrib.): Kathopanisadbhasya 2.3.2, in HREEM (hreem.cc/library/KaUBh/2.3.2), after GRETIL, Each unit is one Upaniṣad verse followed by the commentary on it; ref = adhyāya.vallī.verse, as the….

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/3_phil/vedanta/samkaubh_u.htm — Each unit is one Upaniṣad verse followed by the commentary on it; ref = adhyāya.vallī.verse, as the Kaṭha is cited here.

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text