धन-हीनस् तु गुण-युक्तो ऽपि मध्यस्थ-गुणो हीनापदेशो वा सधनो वा प्रातिवेश्यः मातृ-पितृ-भ्रातृषु च परतन्त्रः बाल-वृत्तिर् उचित-प्रवेशो वा कन्याम् अलभ्यत्वान् न वरयेत्।
dhana-hīnas tu guṇa-yukto 'pi madhyastha-guṇo hīnāpadeśo vā sadhano vā prātiveśyaḥ mātṛ-pitṛ-bhrātṛṣu ca paratantraḥ bāla-vṛttir ucita-praveśo vā kanyām alabhyatvān na varayet.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बाल्यात् प्रभृति चैनां स्वयम् एवानुरञ्जयेत्।
bālyāt prabhṛti caināṃ svayam evānurañjayet.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा-युक्तश् च मातुल-कुलानुवर्ती दक्षिणपथे बाल एव मात्रा पित्रा च वियुक्तः परिभूत-कल्पो धनोत्कर्षाद् अ:लभ्यां मातुल-दुहितरम् अन्यस्मै वा पूर्व-दत्तां साधयेत्।
tathā-yuktaś ca mātula-kulānuvartī dakṣiṇapathe bāla eva mātrā pitrā ca viyuktaḥ paribhūta-kalpo dhanotkarṣād a:labhyāṃ mātula-duhitaram anyasmai vā pūrva-dattāṃ sādhayet.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्याम् अपि बाह्यां स्पृहयेत्।
anyām api bāhyāṃ spṛhayet.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बालायाम् एवं सति धर्माधिगमे संवननं श्लाघ्यम् इति घोटकमुखः।
bālāyām evaṃ sati dharmādhigame saṃvananaṃ ślāghyam iti ghoṭakamukhaḥ.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तया सह पुष्पावचयं ग्रथनं गृहकं दुहितृका-क्रीडायोजनं भक्त-पान-करणम् इति कुर्वीत। परिचयस्य वयसश् चानुरूप्यात्।
tayā saha puṣpāvacayaṃ grathanaṃ gṛhakaṃ duhitṛkā-krīḍāyojanaṃ bhakta-pāna-karaṇam iti kurvīta. paricayasya vayasaś cānurūpyāt.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आकर्ष-क्रीडा पट्टिका-क्रीडा मुष्टि-द्यूत-क्षुल्लकादि-द्यूतानि मध्यमाङ्गुलि-ग्रहणं षट्-पाषाणकादीनि च देश्यानि तत्:सात्म्यात् तद्-अप्त-दास-चेटिभिस् तया च सहानुक्रीडेत।
ākarṣa-krīḍā paṭṭikā-krīḍā muṣṭi-dyūta-kṣullakādi-dyūtāni madhyamāṅguli-grahaṇaṃ ṣaṭ-pāṣāṇakādīni ca deśyāni tat:sātmyāt tad-apta-dāsa-ceṭibhis tayā ca sahānukrīḍeta.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्ष्वेदितकानि सु:निमिलित-काम् आरब्धिकां लवण-वीथिकाम् अनिल-ताडितकां गोधूम-पञ्जिकाम् अङ्गुलि-ताडिकां सखीभिर् अन्यानि च देश्यानि।
kṣveditakāni su:nimilita-kām ārabdhikāṃ lavaṇa-vīthikām anila-tāḍitakāṃ godhūma-pañjikām aṅguli-tāḍikāṃ sakhībhir anyāni ca deśyāni.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यां च विश्वास्याम् अस्यां मन्येत तया सह निर्:अन्तरां प्रीतिं कुर्यात्। परिचयांश् च बुध्येत।
yāṃ ca viśvāsyām asyāṃ manyeta tayā saha nir:antarāṃ prītiṃ kuryāt. paricayāṃś ca budhyeta.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धात्रेयिकां चास्याः प्रिय-हिताभ्याम् अधिकम् उपगृह्णीयात्। सा हि प्रीयमाणा विदिताकाराप्य् अ:प्रत्यादिशन्ती तं तां च योजयितुं शक्नुत्यात्। अन्:अभिहितापि प्रत्याचार्यकम्।
dhātreyikāṃ cāsyāḥ priya-hitābhyām adhikam upagṛhṇīyāt. sā hi prīyamāṇā viditākārāpy a:pratyādiśantī taṃ tāṃ ca yojayituṃ śaknutyāt. an:abhihitāpi pratyācāryakam.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अ:विदिताकारापि हि गुणान् एवानुरागात् प्रकाशयेत्। यथा प्रयोज्यानुरज्येत।
a:viditākārāpi hi guṇān evānurāgāt prakāśayet. yathā prayojyānurajyeta.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्र यत्र च कौतुकं प्रयोज्यायास् तद् अनु प्रविश्य साधयेत्।
yatra yatra ca kautukaṃ prayojyāyās tad anu praviśya sādhayet.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्रीडनक-द्रव्याणि यान्य् अ:पूर्वाणि यान्य् अन्यासां विरलशो विद्येरंस् तान्य् अस्या अ:यत्नेन संपादयेत्।
krīḍanaka-dravyāṇi yāny a:pūrvāṇi yāny anyāsāṃ viralaśo vidyeraṃs tāny asyā a:yatnena saṃpādayet.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र कन्दुकम् अन्:एक-भक्ति-चित्रम् अल्प-कालान्तरितम् अन्यद् अन्यच् च संदर्शयेत्। तथा सूत्र-दारु-गवल-गज-दन्तमयीर् दुहितृका मधूच्छिष्ट-पिष्ट-मृन्मयीश् च।
tatra kandukam an:eka-bhakti-citram alpa-kālāntaritam anyad anyac ca saṃdarśayet. tathā sūtra-dāru-gavala-gaja-dantamayīr duhitṛkā madhūcchiṣṭa-piṣṭa-mṛnmayīś ca.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भक्त-पाकार्थम् अस्या महानसिकस्य च दर्शनम्।
bhakta-pākārtham asyā mahānasikasya ca darśanam.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
काष्ठ-मेढ्रकयोश् च संयुक्तयोश् च स्त्री-पुंसयोर् अजैडकानां देव-कुल-गृहकाणां च शुक-परभृत-मदन-सारिका-लाव-कुक्कुट-तिरि-पिञ्जरकाणां च विचित्राकृति-संयुक्तानां जल-भाजनानां च यन्त्रिकाणां वीणिकानां पटोलिकानाम् अलक्तक-मनःशिला-हरिताल-हिङ्गुलक-श्यामवर्णकादीनां तथा चन्दन-कुङ्कुमयोः पूग-फलानां पत्त्राणां काल-युक्तानां च सक्ति-विषये प्रच्छन्नं दानं प्रकाश-द्रव्याणां च प्रकाशम्। यथा च सर्वाभिप्राय-संवर्धकम् एनं मन्येत तथा प्रयतितव्यम्।
kāṣṭha-meḍhrakayoś ca saṃyuktayoś ca strī-puṃsayor ajaiḍakānāṃ deva-kula-gṛhakāṇāṃ ca śuka-parabhṛta-madana-sārikā-lāva-kukkuṭa-tiri-piñjarakāṇāṃ ca vicitrākṛti-saṃyuktānāṃ jala-bhājanānāṃ ca yantrikāṇāṃ vīṇikānāṃ paṭolikānām alaktaka-manaḥśilā-haritāla-hiṅgulaka-śyāmavarṇakādīnāṃ tathā candana-kuṅkumayoḥ pūga-phalānāṃ pattrāṇāṃ kāla-yuktānāṃ ca sakti-viṣaye pracchannaṃ dānaṃ prakāśa-dravyāṇāṃ ca prakāśam. yathā ca sarvābhiprāya-saṃvardhakam enaṃ manyeta tathā prayatitavyam.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रछन्न-दानस्य तु कारणम् आत्मनो गुरु-जनाद् भयं ख्यापयेत्। देयस्य चान्येन स्पृहणीयत्वम् इति।
prachanna-dānasya tu kāraṇam ātmano guru-janād bhayaṃ khyāpayet. deyasya cānyena spṛhaṇīyatvam iti.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वर्धमानानुरागं चाख्यानके मनः कुर्वतीम् अन्वर्थाभिः कथाभिश् चित्त-हारिणीभिश् च रञ्जयेत्।
vardhamānānurāgaṃ cākhyānake manaḥ kurvatīm anvarthābhiḥ kathābhiś citta-hāriṇībhiś ca rañjayet.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विस्मयेषु प्रसह्यमानाम् इन्द्र-जालैः प्रयोगैर् विस्मापयेत्। कलासु कौतुकिनीं तत्-कौशलेन गीत-प्रियां श्रुति-हरैर् गीतैः। आश्व-युज्याम् अष्टमी-चन्द्रके कौमुद्याम् उतसवेषु यात्रायां ग्रहणे गृहाचारे वा विचित्रैर् आपीडैः कर्ण-पत्त्र-भङ्गैः सिक्थक-प्रधानैर् वस्त्राङ्गुलीयक-भूषण-दानैश् च। नो चेद् दोष-कराणि मन्येत।
vismayeṣu prasahyamānām indra-jālaiḥ prayogair vismāpayet. kalāsu kautukinīṃ tat-kauśalena gīta-priyāṃ śruti-harair gītaiḥ. āśva-yujyām aṣṭamī-candrake kaumudyām utasaveṣu yātrāyāṃ grahaṇe gṛhācāre vā vicitrair āpīḍaiḥ karṇa-pattra-bhaṅgaiḥ sikthaka-pradhānair vastrāṅgulīyaka-bhūṣaṇa-dānaiś ca. no ced doṣa-karāṇi manyeta.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्य-पुरुष-विशेषाभिज्ञतया धात्रेयिकास्याः पुरुष-प्रवृत्तौ चातुः-षष्टिकान् योगान् ग्राहयेत्।
anya-puruṣa-viśeṣābhijñatayā dhātreyikāsyāḥ puruṣa-pravṛttau cātuḥ-ṣaṣṭikān yogān grāhayet.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्-ग्रहणोपदेशेन च प्रयोज्यायां रति-कौशलम् आत्मनः प्रकाशयेत्।
tad-grahaṇopadeśena ca prayojyāyāṃ rati-kauśalam ātmanaḥ prakāśayet.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उदार-वेषश् च स्वयम् अन्:उपहत-दर्शनश् च स्यात्। भावं च कुर्वतीम् इङ्गिताकारैः सूचयेत्।
udāra-veṣaś ca svayam an:upahata-darśanaś ca syāt. bhāvaṃ ca kurvatīm iṅgitākāraiḥ sūcayet.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यवतयो हि संसृष्टम् अभीक्ष्ण-दर्शनं च पुरुषं प्रथमं कामयन्ते। कामयमाना अपि तु नाभियुञ्जत इति प्रायो:वादः।
yavatayo hi saṃsṛṣṭam abhīkṣṇa-darśanaṃ ca puruṣaṃ prathamaṃ kāmayante. kāmayamānā api tu nābhiyuñjata iti prāyo:vādaḥ.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तान् इङ्गिताकारान् वक्ष्यामः ॥३।३।२६ संमुखं तं तु न वीक्षते। वीक्षिता व्रीडां दर्शयति। रुच्यम् आत्मनो ऽङ्गम् अपदेशेन प्रकाशयति। प्रमत्तं प्रच्छन्नं नायकम् अतिक्रान्तं च वीक्षते।
tān iṅgitākārān vakṣyāmaḥ ..3.3.26 saṃmukhaṃ taṃ tu na vīkṣate. vīkṣitā vrīḍāṃ darśayati. rucyam ātmano 'ṅgam apadeśena prakāśayati. pramattaṃ pracchannaṃ nāyakam atikrāntaṃ ca vīkṣate.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पृष्टा च किं चित् स:स्मितम् अ:व्यक्ताक्षरम् अन्:अवसितार्तं च मन्दं मन्दम् अधो-मुखी कथयति। तत्-समीपे चिरं स्थानम् अभिनन्दति। दूरे स्थिता पश्यतु माम् इति मन्यमाना परिजनं स:वदन-विकारम् आभाषते। तं देशं न मुञ्चति।
pṛṣṭā ca kiṃ cit sa:smitam a:vyaktākṣaram an:avasitārtaṃ ca mandaṃ mandam adho-mukhī kathayati. tat-samīpe ciraṃ sthānam abhinandati. dūre sthitā paśyatu mām iti manyamānā parijanaṃ sa:vadana-vikāram ābhāṣate. taṃ deśaṃ na muñcati.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत् किं चिद् दृष्ट्वा विहसितं करोति। तत्र कथाम् अवस्थानार्थम् अनुबध्नाति। बालस्याङ्क-गतस्यालिङ्गनं चुम्बनं च करोति। परिचारिकायास् तिलकं च रचयति। परिजनान् अवष्टभ्य तास् ताश् च लीला दर्शयति।
yat kiṃ cid dṛṣṭvā vihasitaṃ karoti. tatra kathām avasthānārtham anubadhnāti. bālasyāṅka-gatasyāliṅganaṃ cumbanaṃ ca karoti. paricārikāyās tilakaṃ ca racayati. parijanān avaṣṭabhya tās tāś ca līlā darśayati.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तन्-मित्रेषु विश्वासिति। वचनं चैषां बहु मन्यते करोति च। तत्-परिचारकैः सह प्रीतिं संकथां द्यूतम् इति च करोति। स्व-कर्मसु च प्रभविष्णुर् इवैतान् नियुङ्क्ते। तेषु च नायक-संकथाम् अन्यस्य कथयत्स्व् अवहितातां शृणोति।
tan-mitreṣu viśvāsiti. vacanaṃ caiṣāṃ bahu manyate karoti ca. tat-paricārakaiḥ saha prītiṃ saṃkathāṃ dyūtam iti ca karoti. sva-karmasu ca prabhaviṣṇur ivaitān niyuṅkte. teṣu ca nāyaka-saṃkathām anyasya kathayatsv avahitātāṃ śṛṇoti.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धात्रेयिका चोदिता नायकयोदवसितं प्रविशति। ताम् अन्तरा कृत्वा तेन सह द्यूतं क्रीडाम् आलापं चायोजयितुम् इच्छति। अन्:अलंकृता दर्शन-पथं परिहरति। कर्ण-पत्त्रम् अङ्गुलीयकं स्रजं वा तेन याचिता स:धीरम् एव गात्राद् अवतार्य सख्या हस्ते ददाति। तेन च दत्तं नित्यं धारयति। अन्य-वर-संकथासु विषण्णा भवति। तत्-पक्षकैश् च सह न संसृज्यत इति।
dhātreyikā coditā nāyakayodavasitaṃ praviśati. tām antarā kṛtvā tena saha dyūtaṃ krīḍām ālāpaṃ cāyojayitum icchati. an:alaṃkṛtā darśana-pathaṃ pariharati. karṇa-pattram aṅgulīyakaṃ srajaṃ vā tena yācitā sa:dhīram eva gātrād avatārya sakhyā haste dadāti. tena ca dattaṃ nityaṃ dhārayati. anya-vara-saṃkathāsu viṣaṇṇā bhavati. tat-pakṣakaiś ca saha na saṃsṛjyata iti.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भवतश् चात्र श्लोकौ।
bhavataś cātra ślokau.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.