Kesava Kasmiri: Kramadipika 4

चतुर्थ-पटलम् अथ मन्त्र-जपादौ दीक्षितस्यैवाधिकारः तद्-उक्तम् आगमान्तरे - द्विजानाम् अनुपेतानां स्व-कर्माध्ययनादिषु । यथाधिकारो नास्तीह स्याच् चोपनयनाद् अनु ॥ तथात्रादीक्षितानां तु मन्त्रदेवार्चनादिषु । नाधिकारो ऽस्त्य् अतः कुर्याद् आत्मानं शिवसंस्तुतम् ॥ इति । अतो मन्त्र-जप-प्रधानाङ्ग-भूतां दीक्षां कथयामीत्य् आह- कथ्यते सपदि मन्त्र-वर्ययोः साधनं सकल-सिद्धि-साधनम् । यद् विधाय मुनयो महीयसां सिद्धिम् ईयुर् इह नारदादयः

caturtha-paṭalam atha mantra-japādau dīkṣitasyaivādhikāraḥ tad-uktam āgamāntare - dvijānām anupetānāṃ sva-karmādhyayanādiṣu | yathādhikāro nāstīha syāc copanayanād anu || tathātrādīkṣitānāṃ tu mantradevārcanādiṣu | nādhikāro 'sty ataḥ kuryād ātmānaṃ śivasaṃstutam || iti | ato mantra-japa-pradhānāṅga-bhūtāṃ dīkṣāṃ kathayāmīty āha- kathyate sapadi mantra-varyayoḥ sādhanaṃ sakala-siddhi-sādhanam | yad vidhāya munayo mahīyasāṃ siddhim īyur iha nāradādayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

-ओ)ओ(ओ- दीक्षाया गुरु-साध्यत्वादौ गुरु-लक्षणम् आह- विप्रं प्रध्वस्त-काम-प्रभृति-रिपु-घटं निर्मलाङ्गं गरिष्ठां भक्तिं कृष्णाङ्घ्रि-पङ्केरुह-युगल-रजोरागिणीम् उद्वहन्तम् । वेत्तारं वेद-शास्तागम-विमल-पथां सम्मतं सत्सु दान्तं विद्यां यः संविवित्सुः प्रवण-तनु-मना देशिकं संश्रयेत

-o)O(o- dīkṣāyā guru-sādhyatvādau guru-lakṣaṇam āha- vipraṃ pradhvasta-kāma-prabhṛti-ripu-ghaṭaṃ nirmalāṅgaṃ gariṣṭhāṃ bhaktiṃ kṛṣṇāṅghri-paṅkeruha-yugala-rajorāgiṇīm udvahantam | vettāraṃ veda-śāstāgama-vimala-pathāṃ sammataṃ satsu dāntaṃ vidyāṃ yaḥ saṃvivitsuḥ pravaṇa-tanu-manā deśikaṃ saṃśrayeta

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

-ओ)ओ(ओ- गुरु-सेवा-प्रकारम् आह- सन्तोषयेद् अकुटिलाद्रेतरान्तरात्मा तं स्वैर् धनैश् च वपुषाप्य् अनुकूलवाण्या । अब्द-त्रयङ्कमलनाभधियाऽतिधीरस् तुष्टे विवक्षतु गुराव् अथ मन्त्र-दीक्षाम्

-o)O(o- guru-sevā-prakāram āha- santoṣayed akuṭilādretarāntarātmā taṃ svair dhanaiś ca vapuṣāpy anukūlavāṇyā | abda-trayaṅkamalanābhadhiyā'tidhīras tuṣṭe vivakṣatu gurāv atha mantra-dīkṣām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

-ओ)ओ(ओ- कलावत्य्-आदि-भेदेन दीक्षाया बहु-विधत्वात् मया पुनर् अत्र प्रपञ्च-सारोक्ता क्रियावती दीक्षैव सङ्क्षेपेण प्रदर्श्यते इत्य् आह- प्रपञ्च-सार-प्रथिता तु दीक्षा संस्मार्यते सम्प्रति-सर्व-सिद्ध्यै । ऋते यया सन्तत-जापिनो ऽपि सिद्धिं न वै दास्यति मन्त्र-पूगः

-o)O(o- kalāvaty-ādi-bhedena dīkṣāyā bahu-vidhatvāt mayā punar atra prapañca-sāroktā kriyāvatī dīkṣaiva saṅkṣepeṇa pradarśyate ity āha- prapañca-sāra-prathitā tu dīkṣā saṃsmāryate samprati-sarva-siddhyai | ṛte yayā santata-jāpino 'pi siddhiṃ na vai dāsyati mantra-pūgaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सम्प्रति दीक्षा क्रियावती संस्मार्यते तस्याः स्मरण-मात्रं क्रियते न तु सम्यग् अभिधीयते । अत्र हेतुः यतः प्रपञ्च-सारे विविच्योक्ता । किम् अर्थम् अभिधीयते ? सर्वेषां फलानां प्राप्त्यै यया दीक्षया विना सर्वदा जप-कर्तुः पुरुषस्य मन्त्र-समूहः फलं यस्मान् न ददाति । यद् आहुः - मन्त्र-वर्गानुसारेण साक्षात्-कृत्येष्ट-देवताम् । गुरुश् चेद् बोधयेच् छिष्यं मन्त्र-दीक्षेति सोच्यते ॥ इति । -ओ)ओ(ओ- अथ शोधित-शालादि-स्थाने मण्डप-पूर्व-कृत्यं वास्तु-बलिम् आह- अथ पुरो विदधीत भुवः स्थलीम् अधि यथाविधि वास्तु-बलिं बुधः । अचल-दोर्-मितम् अत्र तु मण्डपं मसृण-वेदिकम् आरचयेत् ततः

samprati dīkṣā kriyāvatī saṃsmāryate tasyāḥ smaraṇa-mātraṃ kriyate na tu samyag abhidhīyate | atra hetuḥ yataḥ prapañca-sāre vivicyoktā | kim artham abhidhīyate ? sarveṣāṃ phalānāṃ prāptyai yayā dīkṣayā vinā sarvadā japa-kartuḥ puruṣasya mantra-samūhaḥ phalaṃ yasmān na dadāti | yad āhuḥ - mantra-vargānusāreṇa sākṣāt-kṛtyeṣṭa-devatām | guruś ced bodhayec chiṣyaṃ mantra-dīkṣeti socyate || iti | -o)O(o- atha śodhita-śālādi-sthāne maṇḍapa-pūrva-kṛtyaṃ vāstu-balim āha- atha puro vidadhīta bhuvaḥ sthalīm adhi yathāvidhi vāstu-baliṃ budhaḥ | acala-dor-mitam atra tu maṇḍapaṃ masṛṇa-vedikam āracayet tataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रिगुण-तन्तु-युजा कुश-मालया परिवृतं प्रकृति-ध्वज-भूषितम् । मुख-चतुष्क-पयस्-तरु-तोरणं सित-वितान-विराजितम् उज्ज्वलम्

triguṇa-tantu-yujā kuśa-mālayā parivṛtaṃ prakṛti-dhvaja-bhūṣitam | mukha-catuṣka-payas-taru-toraṇaṃ sita-vitāna-virājitam ujjvalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुण्ड-विधिम् आह- वसु-त्रिगुणिताङ्गुल-प्रमित-खात-तारायातं वसोर् वसुपतेर् अथो ककुभि-धिष्ण्यम् अस्मिन् बुधः । करोतु वसु-मेखलं वसु-गणार्ध-कोणं प्रतीच्य्- अवस्थित-गजा-धर-प्रतिम-योनि-संलक्षितम्

kuṇḍa-vidhim āha- vasu-triguṇitāṅgula-pramita-khāta-tārāyātaṃ vasor vasupater atho kakubhi-dhiṣṇyam asmin budhaḥ | karotu vasu-mekhalaṃ vasu-gaṇārdha-koṇaṃ pratīcy- avasthita-gajā-dhara-pratima-yoni-saṃlakṣitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अधुना राशि-मण्डल-विधिं- ततो मण्डपे गव्य-गन्धाम्बु-सिक्ते लिखेन् मण्डलं सम्यग् अष्ट-च्छदाब्जम् । स-वृत्त-त्रयं राशि-पीठाङ्घ्रि-वीथि- चतुर्धार-शोभोपशोभास्र-युक्तम्

adhunā rāśi-maṇḍala-vidhiṃ- tato maṇḍape gavya-gandhāmbu-sikte likhen maṇḍalaṃ samyag aṣṭa-cchadābjam | sa-vṛtta-trayaṃ rāśi-pīṭhāṅghri-vīthi- caturdhāra-śobhopaśobhāsra-yuktam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो देशिकः स्नान-पूर्वं विधानं विधायात्म-पूजावसानं विधिज्ञः । स्व-वामाग्रतः शङ्खम् अप्य् अर्घ्य-पाद्या- चमाद्यानि पात्राणि सम्पूरितानि

tato deśikaḥ snāna-pūrvaṃ vidhānaṃ vidhāyātma-pūjāvasānaṃ vidhijñaḥ | sva-vāmāgrataḥ śaṅkham apy arghya-pādyā- camādyāni pātrāṇi sampūritāni

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विधायान्यतः पुष्प-गन्धाक्षताद्यं कर-क्षालनं पृष्ठतश् चापि पात्रम् । प्रदीपावली-दीपिते सर्वम् अन्यत् स्व-दृग्-गोचरे साधनं चाददीत

vidhāyānyataḥ puṣpa-gandhākṣatādyaṃ kara-kṣālanaṃ pṛṣṭhataś cāpi pātram | pradīpāvalī-dīpite sarvam anyat sva-dṛg-gocare sādhanaṃ cādadīta

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वायव्याशादीश-पर्यन्तम् अर्च्य- पीठस्योदग्-गौरवी पङ्क्तिर् आदौ । पूज्यो ऽन्यत्राप्य् आम्बिकेयः कराब्जैः पाशं दन्तं शृण्य-भीती दधानः

vāyavyāśādīśa-paryantam arcya- pīṭhasyodag-gauravī paṅktir ādau | pūjyo 'nyatrāpy āmbikeyaḥ karābjaiḥ pāśaṃ dantaṃ śṛṇya-bhītī dadhānaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अधुना कलश-स्थापन-प्रकारं दर्शयति यतो देशिक इत्य् आदिना- आराध्याधार-शक्त्य्-आद्य्-अमर-चरण-पावध्यथो मध्य-भागे धर्मादीन् वह्निर् अक्षः-पवन-शिव-गतान् दिक्ष्व् अधर्मादिकांश् च । मध्ये शेषाब्ज-बिम्ब-त्रितय-गुण-गणात्मादिकं केशराणां वह्नेर् मध्ये च शक्तीर् नव-समभियजेत् पीठ-मन्त्रेण भूयः

adhunā kalaśa-sthāpana-prakāraṃ darśayati yato deśika ity ādinā- ārādhyādhāra-śakty-ādy-amara-caraṇa-pāvadhyatho madhya-bhāge dharmādīn vahnir akṣaḥ-pavana-śiva-gatān dikṣv adharmādikāṃś ca | madhye śeṣābja-bimba-tritaya-guṇa-gaṇātmādikaṃ keśarāṇāṃ vahner madhye ca śaktīr nava-samabhiyajet pīṭha-mantreṇa bhūyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः शालीन् मध्येकमलम् अमलांस् तण्डुल-वरान् अपि न्यस्येद् दर्भांस् तद् उपरि च कूर्चाक्षत-युतान् । न्यसेत् प्रादक्षिण्यात् तद्-उपरि कृशानोर् दश कला- य-काराद्य्-अर्णाद्या यजतु च सुगन्धादिभिर् इमाः

tataḥ śālīn madhyekamalam amalāṃs taṇḍula-varān api nyasyed darbhāṃs tad upari ca kūrcākṣata-yutān | nyaset prādakṣiṇyāt tad-upari kṛśānor daśa kalā- ya-kārādy-arṇādyā yajatu ca sugandhādibhir imāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न्यसेत् कुम्भं तत्र त्रिगुणित-लसत्-तन्तु-कलितं जपंस् तारं धूपैः सुपरिमलितं जोङ्कटमयैः । कभाद्यैः कुम्भे ऽस्मिन् ठ-ड-वसितिभिर् वर्ण-युगलैः तथान्यस्याभ्यर्च्यास् तद्-अनु ख-मणेर् द्वादश कलाः

nyaset kumbhaṃ tatra triguṇita-lasat-tantu-kalitaṃ japaṃs tāraṃ dhūpaiḥ suparimalitaṃ joṅkaṭamayaiḥ | kabhādyaiḥ kumbhe 'smin ṭha-ḍa-vasitibhir varṇa-yugalaiḥ tathānyasyābhyarcyās tad-anu kha-maṇer dvādaśa kalāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र दश-कला-मये कूर्चे ती᳡अरम् ओङ्कारम् उच्चरन् कुम्भं न्यसेत् । कुम्भस् तु सुवर्णादि-निर्मितः । तद् उक्तम्- सौवर्णं राजतं वापि मृण्मयं वा यथोदितम् । क्षाणयेद् अस्त्र-मन्त्रेण कुम्भं सम्यक् सुरेश्वरि ॥ इति । कीदृशम् ? ग्रीवायां त्रिगुणिता लसन्तः शोभमाना ये तन्तवः कन्या-कर्तित-कार्पास-सूत्राणि तैः कलितम् अस्त्र-मन्त्रेण वेष्टितम् । पुनः कीदृशम् ? जोङ्कट-मयैः कृष्णागुरु-प्रधानैर् धूपैः सुधूपितं तद्-अनन्तरं खमणेः सूर्यस्य द्वादश-कला अस्मिन् कुम्भे न्यस्य अनन्तरं पूज्याः । कैः ? वर्ण-युगलैः । कीदृशैः ? कभाद्यैः क-कार-भ-काराद्यैः । पुनः कीदृशैः ? ठ-ड-वसितिभिः ठ-कार-ड-कारावसानैः । अयम् अर्थः-अनुलोम-पठित-क-काराद्य्-एकैकम् अक्षरं प्रतिलोम-पठित-भ-काराद्य्-एकैकम् अक्षरेण सहितं तपिन्य्-आदिषु द्वादश-कलासु संयोज्य न्यासादिकं कार्यम् । ताश् च- तपनी तापनी धूम्रा भ्रामरी ज्वालिनी रुचिः । सुषुम्णा भोगदा विश्वा बोधिनी धारिणी क्षमा ॥ इति । प्रयोगस् तु-कं भं तपिन्यै नमः । खं वं ताइन्यै नमः इत्य् आदि कार्यम् ॥१४॥ एवं सङ्कल्प्याग्निम् आधार-रूपं भानुं तद्वत् कुम्भ-रूपं विधिज्ञैः । न्यस्येत् तस्मिन्न् अक्षताद्यैः समेतं कूर्चं स्वर्णै रत्न-वर्यैः प्रदीप्तम्

tatra daśa-kalā-maye kūrce tī̀aram oṅkāram uccaran kumbhaṃ nyaset | kumbhas tu suvarṇādi-nirmitaḥ | tad uktam- sauvarṇaṃ rājataṃ vāpi mṛṇmayaṃ vā yathoditam | kṣāṇayed astra-mantreṇa kumbhaṃ samyak sureśvari || iti | kīdṛśam ? grīvāyāṃ triguṇitā lasantaḥ śobhamānā ye tantavaḥ kanyā-kartita-kārpāsa-sūtrāṇi taiḥ kalitam astra-mantreṇa veṣṭitam | punaḥ kīdṛśam ? joṅkaṭa-mayaiḥ kṛṣṇāguru-pradhānair dhūpaiḥ sudhūpitaṃ tad-anantaraṃ khamaṇeḥ sūryasya dvādaśa-kalā asmin kumbhe nyasya anantaraṃ pūjyāḥ | kaiḥ ? varṇa-yugalaiḥ | kīdṛśaiḥ ? kabhādyaiḥ ka-kāra-bha-kārādyaiḥ | punaḥ kīdṛśaiḥ ? ṭha-ḍa-vasitibhiḥ ṭha-kāra-ḍa-kārāvasānaiḥ | ayam arthaḥ-anuloma-paṭhita-ka-kārādy-ekaikam akṣaraṃ pratiloma-paṭhita-bha-kārādy-ekaikam akṣareṇa sahitaṃ tapiny-ādiṣu dvādaśa-kalāsu saṃyojya nyāsādikaṃ kāryam | tāś ca- tapanī tāpanī dhūmrā bhrāmarī jvālinī ruciḥ | suṣumṇā bhogadā viśvā bodhinī dhāriṇī kṣamā || iti | prayogas tu-kaṃ bhaṃ tapinyai namaḥ | khaṃ vaṃ tāinyai namaḥ ity ādi kāryam ||14|| evaṃ saṅkalpyāgnim ādhāra-rūpaṃ bhānuṃ tadvat kumbha-rūpaṃ vidhijñaiḥ | nyasyet tasminn akṣatādyaiḥ sametaṃ kūrcaṃ svarṇai ratna-varyaiḥ pradīptam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ क्वाथ-तोयैः क्षकारादि-वर्णैर् अकारावसानैः समापूरयेत् तम् । स्वमन्त्र-त्रिजापावसानं पयोभिर् गवां पञ्च-गव्यैर् जलैः केवलैर् वा

atha kvātha-toyaiḥ kṣakārādi-varṇair akārāvasānaiḥ samāpūrayet tam | svamantra-trijāpāvasānaṃ payobhir gavāṃ pañca-gavyair jalaiḥ kevalair vā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कलश-जले ऽस्मिन् वसु-युग-सङ्ख्याः स्वर-गण-पूर्वा न्यसतु तथैव । उडुप-कलास् ताः सलिल-सुगन्धा- क्षत-सुमनोभिस् तद्-अनु यजेत

kalaśa-jale 'smin vasu-yuga-saṅkhyāḥ svara-gaṇa-pūrvā nyasatu tathaiva | uḍupa-kalās tāḥ salila-sugandhā- kṣata-sumanobhis tad-anu yajeta

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मिन् कलश-जले उडुप-कलाश् चन्द्र-कलाः वसु-युग-सङ्ख्याः षोडश-सङ्ख्याः स्वर-गण-पूर्वा अ-कारादि-वर्ण-पूर्वा न्यसतु । तद्-अनु तद्-अनन्तरं ताश् चन्द्र-कलास् तथैव तेनैव क्रमेण पुष्पाञ्जलिभिः पूजयेत् । ताश् चोक्ताः- अमृता मानदा पूषा तुष्टिः पुष्टी रतिर् धृतिः । शशिनी चन्द्रिका कान्तिर् ज्योत्स्ना श्रीः प्रीतिर् अङ्गदा । पूर्णा पूर्णामृता च ॥ इति । अधुना वैष्णव-गन्धाष्टकम् आह- उदीच्य-कुष्ट-कुङ्कुमाम्बु-लोह-सज्जटामुरैः । सशीतम् इत्य् उदीरितं हरेः प्रियाष्ट-गन्धकम्

tasmin kalaśa-jale uḍupa-kalāś candra-kalāḥ vasu-yuga-saṅkhyāḥ ṣoḍaśa-saṅkhyāḥ svara-gaṇa-pūrvā a-kārādi-varṇa-pūrvā nyasatu | tad-anu tad-anantaraṃ tāś candra-kalās tathaiva tenaiva krameṇa puṣpāñjalibhiḥ pūjayet | tāś coktāḥ- amṛtā mānadā pūṣā tuṣṭiḥ puṣṭī ratir dhṛtiḥ | śaśinī candrikā kāntir jyotsnā śrīḥ prītir aṅgadā | pūrṇā pūrṇāmṛtā ca || iti | adhunā vaiṣṇava-gandhāṣṭakam āha- udīcya-kuṣṭa-kuṅkumāmbu-loha-sajjaṭāmuraiḥ | saśītam ity udīritaṃ hareḥ priyāṣṭa-gandhakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शङ्ख-पूरणम् आह- क्वाथ-तोय-परिपूरितोदरे संविलोड्य विधिनाष्ट-गन्धकम् । सोम-सूर्य-शिखिनां पृथक्-कलाः सेच-कर्म विनियोजयेत् क्रमात्

śaṅkha-pūraṇam āha- kvātha-toya-paripūritodare saṃviloḍya vidhināṣṭa-gandhakam | soma-sūrya-śikhināṃ pṛthak-kalāḥ seca-karma viniyojayet kramāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्वद् आक्षर-भवास् तु कादिभिष् टादिभिः पुनर् उकारजाः कलाः । पादिभिर् मलिपिजास् तु बिन्दुजाः षादिभिः स्वर-गणेन नाद-जाः

tadvad ākṣara-bhavās tu kādibhiṣ ṭādibhiḥ punar ukārajāḥ kalāḥ | pādibhir malipijās tu bindujāḥ ṣādibhiḥ svara-gaṇena nāda-jāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समावाहनान्ते ऽसुसंस्थापनात् प्राक् ऋचस् तत्र तत्राभिजप्या बुधेन । समभ्यर्च्य तास् ताः पृथक् तच् च पाथो ऽर्पयेन् मूल-मन्त्रेण कुम्भे यथावत्

samāvāhanānte 'susaṃsthāpanāt prāk ṛcas tatra tatrābhijapyā budhena | samabhyarcya tās tāḥ pṛthak tac ca pātho 'rpayen mūla-mantreṇa kumbhe yathāvat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

॥ सहकार-बोधि-पनस-स्तवकैः शतमन्यु-वल्लिक्-कलितैः कलशम् । पिदधातु पुष्प-फल-तण्डुलकैर् अभिपूर्णयापि शुभ-चक्रिकया

|| sahakāra-bodhi-panasa-stavakaiḥ śatamanyu-vallik-kalitaiḥ kalaśam | pidadhātu puṣpa-phala-taṇḍulakair abhipūrṇayāpi śubha-cakrikayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अभिवेष्टयेत् तद्-अनु कुम्भ-मुखं नव-निर्मलांशुक-युगेन बुधः । समलङ्कृते ऽत्र कुसुमादिभिर् अप्य् अभिवाहयेत् परतरं च महः

abhiveṣṭayet tad-anu kumbha-mukhaṃ nava-nirmalāṃśuka-yugena budhaḥ | samalaṅkṛte 'tra kusumādibhir apy abhivāhayet parataraṃ ca mahaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सकली-विधाय कलश-स्थम् अमुं हरिम् अर्ण-तत्त्व-मनु-विन्यसनैः । परिपूजयेद् गुरुर् अथावहितः परिवार-युक्तम् उपचार-गणैः

sakalī-vidhāya kalaśa-stham amuṃ harim arṇa-tattva-manu-vinyasanaiḥ | paripūjayed gurur athāvahitaḥ parivāra-yuktam upacāra-gaṇaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूजा-क्रमम् आह- दत्त्वासनं स्वागतम् इत्य् उदीयः तथाध्यपाद्याचमनीयकानि । देयानि पूर्वं मधुपर्क-यूञ्जि नन्दात्मजायाचमनान्तकानि

pūjā-kramam āha- dattvāsanaṃ svāgatam ity udīyaḥ tathādhyapādyācamanīyakāni | deyāni pūrvaṃ madhuparka-yūñji nandātmajāyācamanāntakāni

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्थानं च वासश् च विभूषणानि साङ्गाय तस्मै विनियोज्य मन्त्री । गात्रे पवित्रैर् अथ गन्ध-पुष्पैः पूर्वं यजेन् न्यास-विधानतो ऽस्य

sthānaṃ ca vāsaś ca vibhūṣaṇāni sāṅgāya tasmai viniyojya mantrī | gātre pavitrair atha gandha-puṣpaiḥ pūrvaṃ yajen nyāsa-vidhānato 'sya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूजा-प्रकारम् एवाह- सृष्टि-स्थिती स्वाङ्ग-युगं च वेणुं मालाम् अभिज्ञान-वराश्म-मुख्यौ । मूलेन चात्मार्चनवत् प्रपूज्य समर्चयेद् आवरणानि भूयः

pūjā-prakāram evāha- sṛṣṭi-sthitī svāṅga-yugaṃ ca veṇuṃ mālām abhijñāna-varāśma-mukhyau | mūlena cātmārcanavat prapūjya samarcayed āvaraṇāni bhūyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आवरण-पूजा-क्रमम् आह- दिक्ष्व् अथ दाम-सुदामौ वसुदामः किङ्किणी च सम्पूज्याः । तेजो-रूपास् तद्-बहिरङ्गानि च केशरेषु समभियजेत्

āvaraṇa-pūjā-kramam āha- dikṣv atha dāma-sudāmau vasudāmaḥ kiṅkiṇī ca sampūjyāḥ | tejo-rūpās tad-bahiraṅgāni ca keśareṣu samabhiyajet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूजा-विधानम् आह- हुतवह-निरृति-समीर-शिव-दिक्षु हृदादि-वर्म-पर्यन्तम् । पूर्वादि-दिक्ष्व् अथास्त्रं क्रमेण गन्धादिभिः सुशुद्ध-मनाः

pūjā-vidhānam āha- hutavaha-nirṛti-samīra-śiva-dikṣu hṛdādi-varma-paryantam | pūrvādi-dikṣv athāstraṃ krameṇa gandhādibhiḥ suśuddha-manāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अङ्ग-देवता-ध्यानम् आह- मुक्तेन्दु-कान्त-कुवलय- हरि-नील-हुताश-सभाः प्रमदाः । अभय-वर-स्फुरित-कराः प्रसन्न-मुख्यो ऽङ्गदेवताः स्मर्याः

aṅga-devatā-dhyānam āha- muktendu-kānta-kuvalaya- hari-nīla-hutāśa-sabhāḥ pramadāḥ | abhaya-vara-sphurita-karāḥ prasanna-mukhyo 'ṅgadevatāḥ smaryāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तृतीयम् आवरणम् आह- रुक्मिण्य्-आद्या महिषीर् अष्टौ सम्पूजयेद् दलेषु ततः । दक्षिण-कर-धृत-कमला वसु-भरित-सुपात्र-मुद्रितान्य-कराः

tṛtīyam āvaraṇam āha- rukmiṇy-ādyā mahiṣīr aṣṭau sampūjayed daleṣu tataḥ | dakṣiṇa-kara-dhṛta-kamalā vasu-bharita-supātra-mudritānya-karāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अष्टौ वर्णयति- रुक्मिण्य्-आख्या सत्या स-नाग्निजित्य्-आह्वया सुनन्दा च । भूयश् च मित्रविन्दा सुलक्ष्मणा ऋक्षजा सुशीला च

aṣṭau varṇayati- rukmiṇy-ākhyā satyā sa-nāgnijity-āhvayā sunandā ca | bhūyaś ca mitravindā sulakṣmaṇā ṛkṣajā suśīlā ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तासां रूपाणि दर्शयति- तपनीय-मरकताभाः सुसित- विचित्राम्बरा द्विशस् त्व् एताः । पृथु-कुच-भरालसाङ्ग्या विविध- मणि-प्रकर-विलसिताभरणाः

tāsāṃ rūpāṇi darśayati- tapanīya-marakatābhāḥ susita- vicitrāmbarā dviśas tv etāḥ | pṛthu-kuca-bharālasāṅgyā vividha- maṇi-prakara-vilasitābharaṇāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतुर्थावरणम् आह- ततो यजेद् दलाग्रेषु वसुदेवं च देवकीम् । नन्द-गोपं यशोदां च बलभद्रं सुभद्रिकाम् । गोपान् गोपीश् च गोविन्द-विलीन-मति-लोचनान्

caturthāvaraṇam āha- tato yajed dalāgreṣu vasudevaṃ ca devakīm | nanda-gopaṃ yaśodāṃ ca balabhadraṃ subhadrikām | gopān gopīś ca govinda-vilīna-mati-locanān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतेषाम् आयुधा निदर्शयति- ज्ञान-मुद्राभय-करौ पितरौ पीत-पाण्डरौ । दिव्य-माल्याम्बरालेप-भूषणे मातरौ पुनः

eteṣām āyudhā nidarśayati- jñāna-mudrābhaya-karau pitarau pīta-pāṇḍarau | divya-mālyāmbarālepa-bhūṣaṇe mātarau punaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धारयन्त्यौ च वरदं पायसापूर्ण-पात्रकम् । अरुणाश्यामले हार-मणि-कुण्डल-मण्डिते

dhārayantyau ca varadaṃ pāyasāpūrṇa-pātrakam | aruṇāśyāmale hāra-maṇi-kuṇḍala-maṇḍite

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बलः शङ्खेन्दु-धवलो मुसलं लाङ्गलं दधत् । हालालोलो नील-वासा हेलावान् एक-कुण्डलः

balaḥ śaṅkhendu-dhavalo musalaṃ lāṅgalaṃ dadhat | hālālolo nīla-vāsā helāvān eka-kuṇḍalaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कलाय-श्यामला भद्रा सुभद्रा भद्र-भूषणा । वराभय-युता पीत-वसना रूढ-यौवना

kalāya-śyāmalā bhadrā subhadrā bhadra-bhūṣaṇā | varābhaya-yutā pīta-vasanā rūḍha-yauvanā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वेणु-वीणा-वेत्र-यष्टि-शङ्ख-शृङ्गादि-पाणयः । गोपा गोप्यश् च विविध-प्रभृतात्त-कराम्बुजाः । मन्दारादींश् च तद्-बाह्ये पूजयेत् कल्प-पादपान्

veṇu-vīṇā-vetra-yaṣṭi-śaṅkha-śṛṅgādi-pāṇayaḥ | gopā gopyaś ca vividha-prabhṛtātta-karāmbujāḥ | mandārādīṃś ca tad-bāhye pūjayet kalpa-pādapān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मन्दार-सन्तानक-पारिजात- कल्प-द्रुमाख्यान् करिचन्दनं च । मध्ये चतुर्दिक्ष्व् अपि वाञ्छितार्थ- दानैक-दक्षान् फल-नम्र-शाखान्

mandāra-santānaka-pārijāta- kalpa-drumākhyān karicandanaṃ ca | madhye caturdikṣv api vāñchitārtha- dānaika-dakṣān phala-namra-śākhān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

षष्ठावरणम् आह- हरि-हव्य-वाट्-तरणिज-क्षपाचराप्य् अतिवायुसोम-शिव-शेष-पद्मजान् । प्रयजेत् स्वदिक्ष्व् अमल-धीः स्वजात्य् अधी- श्वरहेति-पत्र-परिवार-संयुतान्

ṣaṣṭhāvaraṇam āha- hari-havya-vāṭ-taraṇija-kṣapācarāpy ativāyusoma-śiva-śeṣa-padmajān | prayajet svadikṣv amala-dhīḥ svajāty adhī- śvaraheti-patra-parivāra-saṃyutān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इदानीं वर्णम् आह- कपिश-कपिल-नील-श्यामल-श्वेत-धूम्रा- मल-सित-शुचि-रक्ता वर्णतो वासवाद्याः । कर-कमल-विराजत्-स्वायुधा दिव्य-वेशा विविध-मणि-गणो ऽस्र-प्रस्फुरद्-भूषणाढ्याः

idānīṃ varṇam āha- kapiśa-kapila-nīla-śyāmala-śveta-dhūmrā- mala-sita-śuci-raktā varṇato vāsavādyāḥ | kara-kamala-virājat-svāyudhā divya-veśā vividha-maṇi-gaṇo 'sra-prasphurad-bhūṣaṇāḍhyāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सप्तमावरणम् आह- दम्भोलि-शक्त्य्-अभिध-दण्ड-कृपाण-पाश- चण्डाङ्कुशाह्वय-गदा-त्रिशिखारि-पद्माः । अर्च्या बहिर् निज-सुलक्षित-मौलि-युक्ताः स्व-स्वायुध-भय-समुद्यत-पाणि-पद्मः

saptamāvaraṇam āha- dambholi-śakty-abhidha-daṇḍa-kṛpāṇa-pāśa- caṇḍāṅkuśāhvaya-gadā-triśikhāri-padmāḥ | arcyā bahir nija-sulakṣita-mauli-yuktāḥ sva-svāyudha-bhaya-samudyata-pāṇi-padmaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वज्रादीनां वर्णम् आह- कनक-रजत-तोयदाभ्र-चम्पा- रुणहिम-नील-जवा-प्रवाल-भासः क्रमतः । क्रमत इति रुचा तु वज्र-पूर्वा- रुचिर-विलेपन-वस्त्र-माल्य-भूषाः

vajrādīnāṃ varṇam āha- kanaka-rajata-toyadābhra-campā- ruṇahima-nīla-javā-pravāla-bhāsaḥ kramataḥ | kramata iti rucā tu vajra-pūrvā- rucira-vilepana-vastra-mālya-bhūṣāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूर्वोक्तम् उपसंहरति- कथितम् आवृति-सप्तकम् अच्युता- र्चन-विधाव् इति सर्व-सुखावहम् । प्रयताद् अथवाङ्ग-पुरन्दरा- शनि-मुखैस् त्रितयावरणं त्व् इदम्

pūrvoktam upasaṃharati- kathitam āvṛti-saptakam acyutā- rcana-vidhāv iti sarva-sukhāvaham | prayatād athavāṅga-purandarā- śani-mukhais tritayāvaraṇaṃ tv idam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रकृतम् उपसंहरन् पूजान्तरम् आह- इत्य् अर्चयित्वा जल-गन्ध-पुष्पैः कृष्णाष्टकेनाप्य् अथ कृष्ण-पूजाम् । कुर्याद् बुधस् तानि समाह्वयानि वक्ष्यामि तादादि-नमो ऽन्तिकानि

prakṛtam upasaṃharan pūjāntaram āha- ity arcayitvā jala-gandha-puṣpaiḥ kṛṣṇāṣṭakenāpy atha kṛṣṇa-pūjām | kuryād budhas tāni samāhvayāni vakṣyāmi tādādi-namo 'ntikāni

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तान्य् एव दर्शयति- श्री-कृष्णो वासुदेवश् च नारायण-समाह्वयः । देवकी-नन्दनो यदु-श्रेष्ठो वार्ष्णेय इत्य् अपि

tāny eva darśayati- śrī-kṛṣṇo vāsudevaś ca nārāyaṇa-samāhvayaḥ | devakī-nandano yadu-śreṣṭho vārṣṇeya ity api

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

असुरान्तक-शब्दान्ते भारहारीति सप्तमः । धर्म-संस्थापकश् चाष्टौ चतुर्थ्य्-अन्ताः क्रमाद् इमे

asurāntaka-śabdānte bhārahārīti saptamaḥ | dharma-saṃsthāpakaś cāṣṭau caturthy-antāḥ kramād ime

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अत्यन्ताशक्तं प्रत्याह- एभिर् एवाथवा पूजा कर्तव्या कंस-वैरिणः । संसार-सागरोत्तीर्त्यै सर्व-कामाप्तये बुधैः

atyantāśaktaṃ pratyāha- ebhir evāthavā pūjā kartavyā kaṃsa-vairiṇaḥ | saṃsāra-sāgarottīrtyai sarva-kāmāptaye budhaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धूप-दान-विधिं दर्शयति- साराङ्गारे घृत-विलुलितैर् जर्जरै संविकीर्णैर् गुग्गुल्वाद्यैर् घन-परिमलैर् धूपम् आपाद्य मन्त्री । दद्यान् नीचैर् दनुज-मथनायापरेणाथ दोष्णा घण्टां गन्धाक्षत-कुसुमकैर् अर्चितां वादयानः

dhūpa-dāna-vidhiṃ darśayati- sārāṅgāre ghṛta-vilulitair jarjarai saṃvikīrṇair guggulvādyair ghana-parimalair dhūpam āpādya mantrī | dadyān nīcair danuja-mathanāyāpareṇātha doṣṇā ghaṇṭāṃ gandhākṣata-kusumakair arcitāṃ vādayānaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दीप-दाने विधिं दर्शयति- तद्वद् दीपं सुरभि-घृत-संसिक्त-कर्पूर-वर्त्या दीप्तं दृष्ट्याद्य्-अतिविशदधीः पद्म-पर्यन्तम् उच्चैः । दत्त्वा पुष्पाञ्जलिम् अपि च विधायार्पयित्वा च पाद्यं साचामं कल्पयतु विपुल-स्वर्ण-पात्रे निवेद्य

dīpa-dāne vidhiṃ darśayati- tadvad dīpaṃ surabhi-ghṛta-saṃsikta-karpūra-vartyā dīptaṃ dṛṣṭyādy-ativiśadadhīḥ padma-paryantam uccaiḥ | dattvā puṣpāñjalim api ca vidhāyārpayitvā ca pādyaṃ sācāmaṃ kalpayatu vipula-svarṇa-pātre nivedya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नैवेद्य-स्वरूपं दर्शयति- सुरभितरेण दुग्ध-हविषा सुशृतेन सिता- समुपदेशकै रुचिर-हृद्य्-अविचित्र-रसैः । दधि-नव-नीत-नूतन-सितोपल-पूप-पुलि- घृत-गुड-नारिकेल-कदली-फल-पुष्प-रसैः

naivedya-svarūpaṃ darśayati- surabhitareṇa dugdha-haviṣā suśṛtena sitā- samupadeśakai rucira-hṛdy-avicitra-rasaiḥ | dadhi-nava-nīta-nūtana-sitopala-pūpa-puli- ghṛta-guḍa-nārikela-kadalī-phala-puṣpa-rasaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किं विशिष्टं नैवेद्यं कल्पयतु, तत्राह- अस्त्रोक्षितं तद्-अरि-मुद्रिकयाभिरक्ष्य वायव्यतीयपरिशोषितमग्निदोष्णा । सन्दह्य वाम-कर-सौधरसाभिपूर्णं मन्त्रामृतीकृतम् अथाभिमृषन् प्रजप्यात्

kiṃ viśiṣṭaṃ naivedyaṃ kalpayatu, tatrāha- astrokṣitaṃ tad-ari-mudrikayābhirakṣya vāyavyatīyapariśoṣitamagnidoṣṇā | sandahya vāma-kara-saudharasābhipūrṇaṃ mantrāmṛtīkṛtam athābhimṛṣan prajapyāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मनुम् अष्टशः सुरभि-मुद्रिकया परिपूर्णम् अर्चयतु गन्ध-मुखैः । हरिम् अर्चयेद् अथ कृत-प्रसवाञ्जलिर् आस्यतो ऽस्य प्रसरेच् च महः

manum aṣṭaśaḥ surabhi-mudrikayā paripūrṇam arcayatu gandha-mukhaiḥ | harim arcayed atha kṛta-prasavāñjalir āsyato 'sya prasarec ca mahaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वीतिहोत्रदयितान्तम् उच्चरन् मूल-मन्त्रम् अथ निक्षिपेज् जलम् । अर्पयेत् तद् अमृतात्मकं हविर् दोर्-युजा सुकुसुमं समुद्धरन्

vītihotradayitāntam uccaran mūla-mantram atha nikṣipej jalam | arpayet tad amṛtātmakaṃ havir dor-yujā sukusumaṃ samuddharan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नैवेद्यार्पण-मन्त्रम् आह- निवेदयामि भगवते जुषाणेदं हविर् हरे । निवेद्यार्पणमन्त्रो ऽयं सर्वार्चासु निजाख्यया

naivedyārpaṇa-mantram āha- nivedayāmi bhagavate juṣāṇedaṃ havir hare | nivedyārpaṇamantro 'yaṃ sarvārcāsu nijākhyayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भोजनोपयोगि-मुद्रा-विशेषं दर्शयति- ग्रास-मुद्रां वाम-दोष्णा विकचोत्पल-सन्निभाम् । प्रदर्शयेद् दक्षिणेन प्राणादीनां च दर्शयेत्

bhojanopayogi-mudrā-viśeṣaṃ darśayati- grāsa-mudrāṃ vāma-doṣṇā vikacotpala-sannibhām | pradarśayed dakṣiṇena prāṇādīnāṃ ca darśayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्पृशेत् कनिष्ठोपकनिष्ठे द्वे अङ्गुष्ठ-मूर्ध्ना प्रथमेह मुद्रा । तथापरा तर्जनी-मध्यमे स्याद् अनामिक-मध्यमिके च मध्या

spṛśet kaniṣṭhopakaniṣṭhe dve aṅguṣṭha-mūrdhnā prathameha mudrā | tathāparā tarjanī-madhyame syād anāmika-madhyamike ca madhyā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनामिक-तर्जनी-मध्यमाः स्यात् तद्वच् चतुर्थी-स-कनिष्ठिकास् तः । स्यात् पञ्चमी तद्वद् इति प्रदिष्टा प्राणादि-मुद्रा निज-मन्त्र-युक्ताः

anāmika-tarjanī-madhyamāḥ syāt tadvac caturthī-sa-kaniṣṭhikās taḥ | syāt pañcamī tadvad iti pradiṣṭā prāṇādi-mudrā nija-mantra-yuktāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

के ते मन्त्रा इत्य् आकाङ्क्षायां प्राणादीनां मन्त्रान् आह- प्राणापान-व्यानोदान-समानाः क्रमाच् चतुर्थ्य्-अन्ताः । ताराधारा वध्वा चेद्धाः कृष्णाध्वनस् त्व् इमे मनवः

ke te mantrā ity ākāṅkṣāyāṃ prāṇādīnāṃ mantrān āha- prāṇāpāna-vyānodāna-samānāḥ kramāc caturthy-antāḥ | tārādhārā vadhvā ceddhāḥ kṛṣṇādhvanas tv ime manavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निवेद्य-मुद्रां प्रदर्शयन् मन्त्रं च दर्शयति- ततो निवेद्य मुद्रिकां प्रधानया कर-द्वये । स्पृशन्न् अनामिकां निजं मनुं जपन् प्रदर्शयेत्

nivedya-mudrāṃ pradarśayan mantraṃ ca darśayati- tato nivedya mudrikāṃ pradhānayā kara-dvaye | spṛśann anāmikāṃ nijaṃ manuṃ japan pradarśayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मन्त्रम् उद्धरति- नन्दजो ऽम्बु-मनु-बिन्दु-युङ् नतिः पार्श्व-रा-मरुद्-अवात्मने नि च । रुद्ध-ङे-युत-निवेद्यम् आत्म-भूर् मास-पार्श्वम् अनिलस् तथाऽमि-युक्

mantram uddharati- nandajo 'mbu-manu-bindu-yuṅ natiḥ pārśva-rā-marud-avātmane ni ca | ruddha-ṅe-yuta-nivedyam ātma-bhūr māsa-pārśvam anilas tathā'mi-yuk

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मण्डलम् अभितो मन्त्री बीजाङ्कुर-भाजनानि विन्यस्य । पिष्टमयान् अपि दीपान् घृत-पूर्णान् विन्यसेत् सुदीप्त-शिखान्

maṇḍalam abhito mantrī bījāṅkura-bhājanāni vinyasya | piṣṭamayān api dīpān ghṛta-pūrṇān vinyaset sudīpta-śikhān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दीक्षाङ्ग-होम-विधिं दर्शयति- अथ संस्कृते हुतवहे ऽमल-धीर् अभिवाह्य सम्यग् अभिपूज्य हरिम् । जुहुयात् सिताघृत-युतेन पयः परिसाधितेन सित-दीधितिना

dīkṣāṅga-homa-vidhiṃ darśayati- atha saṃskṛte hutavahe 'mala-dhīr abhivāhya samyag abhipūjya harim | juhuyāt sitāghṛta-yutena payaḥ parisādhitena sita-dīdhitinā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अष्टोत्तरं सहस्रं समाप्य होमं पुनर् बलिं दद्यात् । राशिष्व् अधिनाथेभ्यो नक्षत्रेभ्यस् ततश् च करणेभ्यः

aṣṭottaraṃ sahasraṃ samāpya homaṃ punar baliṃ dadyāt | rāśiṣv adhināthebhyo nakṣatrebhyas tataś ca karaṇebhyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूजानन्तरं प्रकारम् आह- सम्पाद्य पानीय-सुधां समर्प्य दत्त्वाम्भ उदास्य मुखार्चिर् आस्ये नैवेद्यम् उद्धृत्य निवेद्य विष्वक् सेनाय पृथ्वीम् उपलिप्य भूयः

pūjānantaraṃ prakāram āha- sampādya pānīya-sudhāṃ samarpya dattvāmbha udāsya mukhārcir āsye naivedyam uddhṛtya nivedya viṣvak senāya pṛthvīm upalipya bhūyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गण्डूष-दन्त-धवनाचमनास्य-हस्त- मृज्यानुलेपमुखवासकमाल्य-भूषाः । ताम्बूलम् अप्य् अभिसमर्प्य सुवाद्य-नृत्य- गीतैः सुतृप्तम् अभिपूजयतात् पुनर् एव

gaṇḍūṣa-danta-dhavanācamanāsya-hasta- mṛjyānulepamukhavāsakamālya-bhūṣāḥ | tāmbūlam apy abhisamarpya suvādya-nṛtya- gītaiḥ sutṛptam abhipūjayatāt punar eva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गन्धादिभिः सपरिवारम् अथार्घम् अस्मै दत्त्वा विधाय कुसुमाञ्जलिम् आदरेण । स्तुत्वा प्रणम्य शिरसा चुलुकोदकेन स्वात्मानम् अर्पयतु तच् चरणाब्ज-मूले

gandhādibhiḥ saparivāram athārgham asmai dattvā vidhāya kusumāñjalim ādareṇa | stutvā praṇamya śirasā culukodakena svātmānam arpayatu tac caraṇābja-mūle

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आत्मनः समर्पण-मन्त्रम् आह इत इत्य् आदिना स्वात्म-समर्पणे इत्य् अन्तेन ग्रन्थेन- इतः पूर्वं प्राण-बुद्धि-देह-धर्माधिकारतो जाग्रत्-स्वप्न-सुषुप्त्य्-अवस्थासु मनसा वाचा कर्मणा हस्ताभ्यां पद्भ्याम् उदरेण शिश्ना यत् स्मृतं यद् उक्तं यत् कृतं तत् सर्वं ब्रह्मार्पणं भवतु स्वाहा मां मदीयं च सकलं हरये सम्यग् अर्पये ॐ तत् सद् इति च प्रोक्त-मन्त्रः स्वात्म-समर्पणे ॥ एतच् च मन्त्र-त्रयं स्पष्टत्वान् न लिख्यते- अनुस्मरन् कलशगम् अच्युतं जपेत् सहस्रकं मनुम् अथ साष्टकं बुधः । वपुष्य् अथो दितिजाजितः समावृतीर् विलाप्य तास् तद् अपि नयेत् सुधात्मताम्

ātmanaḥ samarpaṇa-mantram āha ita ity ādinā svātma-samarpaṇe ity antena granthena- itaḥ pūrvaṃ prāṇa-buddhi-deha-dharmādhikārato jāgrat-svapna-suṣupty-avasthāsu manasā vācā karmaṇā hastābhyāṃ padbhyām udareṇa śiśnā yat smṛtaṃ yad uktaṃ yat kṛtaṃ tat sarvaṃ brahmārpaṇaṃ bhavatu svāhā māṃ madīyaṃ ca sakalaṃ haraye samyag arpaye oṃ tat sad iti ca prokta-mantraḥ svātma-samarpaṇe || etac ca mantra-trayaṃ spaṣṭatvān na likhyate- anusmaran kalaśagam acyutaṃ japet sahasrakaṃ manum atha sāṣṭakaṃ budhaḥ | vapuṣy atho ditijājitaḥ samāvṛtīr vilāpya tās tad api nayet sudhātmatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ध्वज-तोरण-दिक्-कलशादि-गताम् अपि मण्डप-मण्डल-कुण्ड-गताम् । अभियोज्य चितिं कलशे कुसुमैः परिपूज्य जपेत् पुनर् अष्टशतम्

dhvaja-toraṇa-dik-kalaśādi-gatām api maṇḍapa-maṇḍala-kuṇḍa-gatām | abhiyojya citiṃ kalaśe kusumaiḥ paripūjya japet punar aṣṭaśatam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ शिष्य उपोषितः प्रभाते कृत-नैत्यः सुसिताम्बरः सुवेशः । धरणी-धन-धान्य-गोकुलैर् धिनुयाद् विप्र-वरान् हरेः प्रसत्त्यैः

atha śiṣya upoṣitaḥ prabhāte kṛta-naityaḥ susitāmbaraḥ suveśaḥ | dharaṇī-dhana-dhānya-gokulair dhinuyād vipra-varān hareḥ prasattyaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भूयः प्रतर्प्य प्रणिपत्य देशिकं तस्मै परस्मै पुरुषाय देहिने । तां वित्त-शाठ्यं परिहृत्य दक्षिणां दत्त्वा तनुं स्वां च समर्पयेत् सुधीः

bhūyaḥ pratarpya praṇipatya deśikaṃ tasmai parasmai puruṣāya dehine | tāṃ vitta-śāṭhyaṃ parihṛtya dakṣiṇāṃ dattvā tanuṃ svāṃ ca samarpayet sudhīḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथाभिषेक-मण्डपे सुखोपविष्टम् आसने । गुरुर् विशोधयेद् अमुं पुरेव शोषणादिभिः

athābhiṣeka-maṇḍape sukhopaviṣṭam āsane | gurur viśodhayed amuṃ pureva śoṣaṇādibhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पीठ-न्यासावसानं वपुषि विमल-धीर् न्यस्य तस्यासिकाया मन्त्रेणाभ्यर्च्य दूर्वाक्षत-कुसुम-युतां रोचनां के निधाय । आशीर्वादैर् द्विजानां विशद-पटु-रवैर् गीत-वादित्र-घोषैर् माङ्गल्यैर् आनयत्तं कलशम् अभिवृतस् तत्-समीपं प्रतीतः

pīṭha-nyāsāvasānaṃ vapuṣi vimala-dhīr nyasya tasyāsikāyā mantreṇābhyarcya dūrvākṣata-kusuma-yutāṃ rocanāṃ ke nidhāya | āśīrvādair dvijānāṃ viśada-paṭu-ravair gīta-vāditra-ghoṣair māṅgalyair ānayattaṃ kalaśam abhivṛtas tat-samīpaṃ pratītaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेनाभिलीन-मणि-मन्त्र-महौषधेन धाम्ना पेरण परमामृत-रूप-भाजा । सम्पूरयन् वपुर् अमुष्य ततो वितन्वन् तत्-सामरस्यमभिषेचयताद् यथावत्

tenābhilīna-maṇi-mantra-mahauṣadhena dhāmnā peraṇa paramāmṛta-rūpa-bhājā | sampūrayan vapur amuṣya tato vitanvan tat-sāmarasyamabhiṣecayatād yathāvat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अभिषेकम् आह- क्षाद्यैर् आन्तैर् वर्णैर् अभिपूर्ण-तनुस् त्रिर् उक्त-मन्त्रान्तैः । परिहित-सिततर-वमन-द्वितीयो वाचंयमः समाचान्तः

abhiṣekam āha- kṣādyair āntair varṇair abhipūrṇa-tanus trir ukta-mantrāntaiḥ | parihita-sitatara-vamana-dvitīyo vācaṃyamaḥ samācāntaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बहुशः प्रणम्य देशिक-नामानं हरिम् अथोपसङ्गम्य । तद्-दक्षिणत उपास्ताम् अभिमुखम् एकाग्र-मानसः शिष्यः

bahuśaḥ praṇamya deśika-nāmānaṃ harim athopasaṅgamya | tad-dakṣiṇata upāstām abhimukham ekāgra-mānasaḥ śiṣyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न्यासैर् यथाविधि तम् अच्युत-साद्विधाय गद्न्हाक्षतादिभिर् अलङ्कृत-वर्ष्मणो ऽस्य । ऋष्य्-आदि-युक्तम् अथ मन्त्र-वरं यथावद् ब्रूयात् त्रिशो गुरुर् अनर्घ्यम् अवाम-करेण

nyāsair yathāvidhi tam acyuta-sādvidhāya gadnhākṣatādibhir alaṅkṛta-varṣmaṇo 'sya | ṛṣy-ādi-yuktam atha mantra-varaṃ yathāvad brūyāt triśo gurur anarghyam avāma-kareṇa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मन्त्र-ग्रहणानन्तरं शिष्य-कृत्यं दर्शयति- गुरुणा विधिवत् प्रसादितं मनुम् अष्टोर्ध्व-शतं प्रजप्य भूयः । अभिवाद्य ततः शृणोतु सम्यक् समयान् भक्ति-भरेण नम्र-मूर्तिः

mantra-grahaṇānantaraṃ śiṣya-kṛtyaṃ darśayati- guruṇā vidhivat prasāditaṃ manum aṣṭordhva-śataṃ prajapya bhūyaḥ | abhivādya tataḥ śṛṇotu samyak samayān bhakti-bhareṇa namra-mūrtiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मन्त्र-दानानन्तरं गुरु-कृत्यम् आह- दत्त्वा शिष्याय मनुं न्यस्याथ गुरुः कृतात्म-यजन-विधिः । अष्टोत्तरं सहस्रं स्व-शक्तिहान्य-नवाप्तये जप्यात्

mantra-dānānantaraṃ guru-kṛtyam āha- dattvā śiṣyāya manuṃ nyasyātha guruḥ kṛtātma-yajana-vidhiḥ | aṣṭottaraṃ sahasraṃ sva-śaktihānya-navāptaye japyāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शिष्य-कृत्यम् आह- कुम्भादिकं च सकलं गुरवे समर्प्य सम्भोजयेद् द्विज-वरान् अपि भोज्य-जातैः । कुर्वन्त्य्ह् अनेन विधिना य इहाभिषेकं ते सम्पदां निलयनं हि त एव धन्याः

śiṣya-kṛtyam āha- kumbhādikaṃ ca sakalaṃ gurave samarpya sambhojayed dvija-varān api bhojya-jātaiḥ | kurvantyh anena vidhinā ya ihābhiṣekaṃ te sampadāṃ nilayanaṃ hi ta eva dhanyāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उक्तम् अर्थम् उपसंहरति- सङ्क्षिप्य किंचिद् उदिता दीक्षा संस्मरणाय हि विशद-धियाम् । एतां प्रविश्य मन्त्री सर्वान् जपेज् जुहोतु यजेच् च मनून्

uktam artham upasaṃharati- saṅkṣipya kiṃcid uditā dīkṣā saṃsmaraṇāya hi viśada-dhiyām | etāṃ praviśya mantrī sarvān japej juhotu yajec ca manūn

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.