Kesava Kasmiri: Kramadipika [KrdC] 7

श्रियः पतेर् गोपालस्य प्रतिपत्तिं ध्यानं मन्त्र-पूजा-ध्यानादि-प्रकारं वा वक्ष्ये । या प्रतिपत्तिर् धन-नाथाद्यैः कुबेर-प्रभृतिभिर् महाधनैः क्रियते । कस्यै ? अक्षयम् अविनाशि यद् धनं तत्-प्राप्त्यै । सुगुप्ता नात्यन्त-प्रकटितां द्विजैर् इत्य् अर्थः

śriyaḥ pater gopālasya pratipattiṃ dhyānaṃ mantra-pūjā-dhyānādi-prakāraṃ vā vakṣye | yā pratipattir dhana-nāthādyaiḥ kubera-prabhṛtibhir mahādhanaiḥ kriyate | kasyai ? akṣayam avināśi yad dhanaṃ tat-prāptyai | suguptā nātyanta-prakaṭitāṃ dvijair ity arthaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अच्युतो ध्येयः कुत्र ? द्वारवत्यां मणि-मण्डपे मणि-सिंहासनाम्बुजे आसीनो द्वारका-नगरी-गत-मणि-मण्डपावस्थित-मणि-मय-सिंहासनोपविष्टः मणि-मण्डपे । कीदृशे ? भवनोत्तमैः गृहोत्तमैः कल्प-वृक्षैश् च परीते वेष्टिते । किम्भूतैः ? सहस्र-सूर्याः तद्वद् भास्वरैर् दीप्तैर् अनल्पैर् विस्तरैः

acyuto dhyeyaḥ kutra ? dvāravatyāṃ maṇi-maṇḍape maṇi-siṃhāsanāmbuje āsīno dvārakā-nagarī-gata-maṇi-maṇḍapāvasthita-maṇi-maya-siṃhāsanopaviṣṭaḥ maṇi-maṇḍape | kīdṛśe ? bhavanottamaiḥ gṛhottamaiḥ kalpa-vṛkṣaiś ca parīte veṣṭite | kimbhūtaiḥ ? sahasra-sūryāḥ tadvad bhāsvarair dīptair analpair vistaraiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुनः कीदृशे ? ज्वलन्ति दीप्तानि यानि रत्नानि तन्-मयं तत्-प्रधानं स्तम्भः गृहाधार-भूतं द्वार-तोरणं कुड्यं भित्तिर् यत्र तस्मिन् प्रफुल्ला विकासनीया स्रक् पुष्प-माला उल्लसच्-छोबमानं पवित्रं नाना-प्रकारं वितानं तत्रालम्बि मौक्तिकं यत्र तत्र

punaḥ kīdṛśe ? jvalanti dīptāni yāni ratnāni tan-mayaṃ tat-pradhānaṃ stambhaḥ gṛhādhāra-bhūtaṃ dvāra-toraṇaṃ kuḍyaṃ bhittir yatra tasmin praphullā vikāsanīyā srak puṣpa-mālā ullasac-chobamānaṃ pavitraṃ nānā-prakāraṃ vitānaṃ tatrālambi mauktikaṃ yatra tatra

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पद्म-राग-मयी या स्थली राजद् देदीप्यमान-रत्न-मयी च या नदी तयोर् मध्ये स्वस्-तरोः पारिजातस्याधः । स्वस्-तरोर् किम्भूतस्य ? अनारतं सर्वदा गलन्ती रत्नमयी सुधा अमृतं यस्य तस्य

padma-rāga-mayī yā sthalī rājad dedīpyamāna-ratna-mayī ca yā nadī tayor madhye svas-taroḥ pārijātasyādhaḥ | svas-taror kimbhūtasya ? anārataṃ sarvadā galantī ratnamayī sudhā amṛtaṃ yasya tasya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रत्न-प्रदीपावलिभिर् ज्वलद्-रत्नैः प्रदीपितम् उद्भासितं दिशाम् अन्तरालम् अवकाशो यत्र मणि-सिंहासने । किम्भूते ? उद्यत् प्रादुर्भवन् य आदित्यस् तस्य सङ्काशे सदृशे

ratna-pradīpāvalibhir jvalad-ratnaiḥ pradīpitam udbhāsitaṃ diśām antarālam avakāśo yatra maṇi-siṃhāsane | kimbhūte ? udyat prādurbhavan ya ādityas tasya saṅkāśe sadṛśe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्रुत-हाटक-संनिभः द्रवी-भूत-स्वर्ण-तुल्यः समानोदिता एकदोद्गता या चन्द्रार्कानां कोटिः तडिताम् अपि कोटिः तत्-सम-द्युतिर् यस्य सः

druta-hāṭaka-saṃnibhaḥ dravī-bhūta-svarṇa-tulyaḥ samānoditā ekadodgatā yā candrārkānāṃ koṭiḥ taḍitām api koṭiḥ tat-sama-dyutir yasya saḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वाङ्गेन मुखादिना सुन्दरो रम्यः सौम्यो ऽनुद्धतः सर्वाभरणेनअ कुण्डलाद्य्-अलङ्कारेण भूषितः । पीत-वासाः पीत-वाससी यस्य सः । चक्र-शङ्ख-गदा-पद्मर् उज्ज्वला दीप्ता भुजा यस्य सः

sarvāṅgena mukhādinā sundaro ramyaḥ saumyo 'nuddhataḥ sarvābharaṇenaa kuṇḍalādy-alaṅkāreṇa bhūṣitaḥ | pīta-vāsāḥ pīta-vāsasī yasya saḥ | cakra-śaṅkha-gadā-padmar ujjvalā dīptā bhujā yasya saḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वाम-पादाम्बुजाग्रेण अनारतं सर्वदा उच्छलन्ती या रत्न-धारा तस्या ओघः प्रवाहो यत्र स चासौ कलसश् चेति कर्मधारयः । तं स्पृशन् वाम-पादाम्बुजाग्रेण । किम्भूतेन ? पल्लव-च्छविम् मुष्णता किशलय-कान्तिं चोरयता

vāma-pādāmbujāgreṇa anārataṃ sarvadā ucchalantī yā ratna-dhārā tasyā oghaḥ pravāho yatra sa cāsau kalasaś ceti karmadhārayaḥ | taṃ spṛśan vāma-pādāmbujāgreṇa | kimbhūtena ? pallava-cchavim muṣṇatā kiśalaya-kāntiṃ corayatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रुक्मिणी-सत्यभामे ध्येये । किम्भूते ? अस्य हरेर् मूर्ध्नि शिरसि रत्न-प्रवाह-धारया सिञ्चन्त्यौ । कीदृशे ? दक्ष-वाम-स्थे । अत्र रुक्मिणी दक्षिणे सत्या वामे । किम्भूतया धारया ? स्व-हस्त-स्थ-घटोद्भवया

rukmiṇī-satyabhāme dhyeye | kimbhūte ? asya harer mūrdhni śirasi ratna-pravāha-dhārayā siñcantyau | kīdṛśe ? dakṣa-vāma-sthe | atra rukmiṇī dakṣiṇe satyā vāme | kimbhūtayā dhārayā ? sva-hasta-stha-ghaṭodbhavayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तयो रुक्मिणी-सत्यभामयोः स्थाने रत्न-घटौ दिशन्त्यौ ददत्यौ । कीदृशे ? दक्ष-वाम-स्थे । तथा मित्रविन्दा-सुलक्षणे दक्षिण-वाम-स्थे ध्येये । किम्भूते ? ताभ्यां नाग्नजिती-सुनन्दाभ्यां कलशं दिशन्तीभ्यां कलशं ददत्यौ

tayo rukmiṇī-satyabhāmayoḥ sthāne ratna-ghaṭau diśantyau dadatyau | kīdṛśe ? dakṣa-vāma-sthe | tathā mitravindā-sulakṣaṇe dakṣiṇa-vāma-sthe dhyeye | kimbhūte ? tābhyāṃ nāgnajitī-sunandābhyāṃ kalaśaṃ diśantībhyāṃ kalaśaṃ dadatyau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथा दक्ष-वामे जाम्बवती-सुशीले च ध्येये । किम्भूते ? रत्न-नद्या रत्न-पूर्णौ घटौ समुद्धृत्य तयोर् सुलक्ष्मणा-मित्रविन्दयोर् दिशन्त्यौ

tathā dakṣa-vāme jāmbavatī-suśīle ca dhyeye | kimbhūte ? ratna-nadyā ratna-pūrṇau ghaṭau samuddhṛtya tayor sulakṣmaṇā-mitravindayor diśantyau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्-बहिः षोडश-साहस्र-सङ्ख्याताः प्रिया ध्येयाः । किम्भूताः ? कनकं सुवर्णं रत्नानि पद्मादीनि तेषाम् ओघः समूहः । तस्य धारां युनक्तीति तद्-युक् यः कलशः तेन दीप्ताः

tad-bahiḥ ṣoḍaśa-sāhasra-saṅkhyātāḥ priyā dhyeyāḥ | kimbhūtāḥ ? kanakaṃ suvarṇaṃ ratnāni padmādīni teṣām oghaḥ samūhaḥ | tasya dhārāṃ yunaktīti tad-yuk yaḥ kalaśaḥ tena dīptāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धरां पृथ्वीं धनैः पूरयन्तः तद्-बहिर् वृष्णयो यादवा ध्येयाः । अनन्तरं पुरोवत् दिक्षु स्थिताः सुरादयो देवर्षि-सिद्ध-विद्याधर-गन्धर्व-प्रभृतयो रत्नाभिषेकं कुर्वन्तो ध्येयाः

dharāṃ pṛthvīṃ dhanaiḥ pūrayantaḥ tad-bahir vṛṣṇayo yādavā dhyeyāḥ | anantaraṃ purovat dikṣu sthitāḥ surādayo devarṣi-siddha-vidyādhara-gandharva-prabhṛtayo ratnābhiṣekaṃ kurvanto dhyeyāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं परमात्म-रूपं अशरीरिणं ध्यात्वा विंसत्य्-अक्षरं मन्त्रं चतुर्-लक्षं जपेत् । आज्यैर् घृतैश् चत्वारिंशत्-सहस्रकम् हुनेत् जुहूयात्

evaṃ paramātma-rūpaṃ aśarīriṇaṃ dhyātvā viṃsaty-akṣaraṃ mantraṃ catur-lakṣaṃ japet | ājyair ghṛtaiś catvāriṃśat-sahasrakam hunet juhūyāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शक्तिर् भुवनेश्वरी-बीजं श्रीः श्री-बीजं एतद्-बीज-द्वय-पूर्वकः पूर्वोक्ताष्टादशाक्षर-मन्त्र एव विंशत्य्-अक्षरो भवतीत्य् अर्थः । अनेन मन्त्रेण सदृशो मन्त्र जगत्-त्रये नास्ति

śaktir bhuvaneśvarī-bījaṃ śrīḥ śrī-bījaṃ etad-bīja-dvaya-pūrvakaḥ pūrvoktāṣṭādaśākṣara-mantra eva viṃśaty-akṣaro bhavatīty arthaḥ | anena mantreṇa sadṛśo mantra jagat-traye nāsti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्य मन्त्रस्य बीज-शक्त्य्-आदि-कल्पना पूर्वोक्तवत् दशाक्षरवत् तथा च दशाक्षरस्य यद् बीजादिकं तद् अस्यापीत्य् अर्थः

asya mantrasya bīja-śakty-ādi-kalpanā pūrvoktavat daśākṣaravat tathā ca daśākṣarasya yad bījādikaṃ tad asyāpīty arthaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्य मन्त्रस्य सनत्-कुमार-कथितः पूजा-प्रकारः सम्प्रति मया कथ्यते । पूर्वोक्त-क्रमतः दशाक्षरोक्त-प्रकारेण पीठ-न्यास-प्राणायामादिकं कृत्वा

asya mantrasya sanat-kumāra-kathitaḥ pūjā-prakāraḥ samprati mayā kathyate | pūrvokta-kramataḥ daśākṣarokta-prakāreṇa pīṭha-nyāsa-prāṇāyāmādikaṃ kṛtvā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उभय-कराङ्गुलिषु उभय-कर-तलेषु च षड्-अङ्गानि क्रमान् न्यसेत् । मन्त्रेणेति विंशत्य् अक्षर-मन्त्रेण व्यापकं सर्वतनौ न्यासं कृत्वा मातृकां मातृका-न्यासं मनु-सम्पुटां विंशत्य्-अक्षर-पुटित-प्रत्यक्षरां पूर्वोक्त-मातृका-स्थानेषु विन्यसेत् । प्रयोगश् च-ह्रीं अं ह्रीं नम इत्य् आदिः । एवं भ-पर्यन्तं द्विर्-आवृत्तिः । ततो ह्रीं श्रीं ह्रीं श्रीं नमः । क्लीं क्रीं पं क्लीं क्रीं नम इत्य् आदिः । संहार-सृष्टि-मार्गेण दश-तत्त्वानि मही-सलिल-प्रभृतीनि विन्यसेत् । पुनर् अपि विंशत्य्-अक्षर-मन्त्रेण व्यापक-न्यासं कृत्वा विंशति-मन्त्राक्षराणि तनौ स्व-शरीरे न्यसेत्

ubhaya-karāṅguliṣu ubhaya-kara-taleṣu ca ṣaḍ-aṅgāni kramān nyaset | mantreṇeti viṃśaty akṣara-mantreṇa vyāpakaṃ sarvatanau nyāsaṃ kṛtvā mātṛkāṃ mātṛkā-nyāsaṃ manu-sampuṭāṃ viṃśaty-akṣara-puṭita-pratyakṣarāṃ pūrvokta-mātṛkā-sthāneṣu vinyaset | prayogaś ca-hrīṃ aṃ hrīṃ nama ity ādiḥ | evaṃ bha-paryantaṃ dvir-āvṛttiḥ | tato hrīṃ śrīṃ hrīṃ śrīṃ namaḥ | klīṃ krīṃ paṃ klīṃ krīṃ nama ity ādiḥ | saṃhāra-sṛṣṭi-mārgeṇa daśa-tattvāni mahī-salila-prabhṛtīni vinyaset | punar api viṃśaty-akṣara-mantreṇa vyāpaka-nyāsaṃ kṛtvā viṃśati-mantrākṣarāṇi tanau sva-śarīre nyaset

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मस्तके भाले ललाटे भ्रू-मध्ये इत्य् आदाव् एकैकम् अक्षरं न्यसेत् । आधारे लिङ्गाधस् त्रिकोण-स्थाने एष सृष्टि-न्यास-प्रकार उक्तः

mastake bhāle lalāṭe bhrū-madhye ity ādāv ekaikam akṣaraṃ nyaset | ādhāre liṅgādhas trikoṇa-sthāne eṣa sṛṣṭi-nyāsa-prakāra uktaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हृद्-आदिकांसां ता स्थितिः हृदयम् आरभ्यांस-पर्यन्त-न्यासः स्थितिः संहृतिश् चरणादिकापादावारभ्यमूर्धान्त-न्यासः विधायेति । एवं पञ्च-वारान् स्थित्य्-अन्तं न्यासं कृत्वा इति गृहस्थाभिप्रायेण तथा पूर्वोक्त-मुर्ति-पञ्जर-न्यासं कृत्वा पुनः सृष्टि-स्थिती विन्यस्य सृष्टि-स्थिति-प्रकारेण मन्त्र-वर्णान् विन्यस्य षड्-अङ्ग-न्यासम् आचरेत्

hṛd-ādikāṃsāṃ tā sthitiḥ hṛdayam ārabhyāṃsa-paryanta-nyāsaḥ sthitiḥ saṃhṛtiś caraṇādikāpādāvārabhyamūrdhānta-nyāsaḥ vidhāyeti | evaṃ pañca-vārān sthity-antaṃ nyāsaṃ kṛtvā iti gṛhasthābhiprāyeṇa tathā pūrvokta-murti-pañjara-nyāsaṃ kṛtvā punaḥ sṛṣṭi-sthitī vinyasya sṛṣṭi-sthiti-prakāreṇa mantra-varṇān vinyasya ṣaḍ-aṅga-nyāsam ācaret

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथात्म-पूजानन्तरं बाह्ये विष्णुं पूजयेत् । तत्-पूजार्थं पूजा-स्थानम् उच्यते । गोमय-जलेन पृथिवीम् उपलिप्य तत्र लिप्त-स्थाने पीठं पूजाधार-प्रियं पात्रं स्थापयेत्

athātma-pūjānantaraṃ bāhye viṣṇuṃ pūjayet | tat-pūjārthaṃ pūjā-sthānam ucyate | gomaya-jalena pṛthivīm upalipya tatra lipta-sthāne pīṭhaṃ pūjādhāra-priyaṃ pātraṃ sthāpayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनन्तरं तत्-पीठं चन्दन-पङ्केन विलिप्य तत्राष्ट-दल-पद्मं विलिख्य कर्णिकायां पद्मं विलिख्य मध्य-स्थाने षट्-कोण-पुटितं वह्नि-पुर-द्वयं लिखेत् । तत्र षट्-कोण-मध्ये स-साध्यं कर्म-सहितं साध्य-नाम-सहितं मन्मथं काम-बीजं लिखेत् । साध्य-ग्रहणात् धारणार्थम् अप्य् एतद् बोद्धव्यम् इति त्रिपाठिनः

anantaraṃ tat-pīṭhaṃ candana-paṅkena vilipya tatrāṣṭa-dala-padmaṃ vilikhya karṇikāyāṃ padmaṃ vilikhya madhya-sthāne ṣaṭ-koṇa-puṭitaṃ vahni-pura-dvayaṃ likhet | tatra ṣaṭ-koṇa-madhye sa-sādhyaṃ karma-sahitaṃ sādhya-nāma-sahitaṃ manmathaṃ kāma-bījaṃ likhet | sādhya-grahaṇāt dhāraṇārtham apy etad boddhavyam iti tripāṭhinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शिष्टैः सप्त सप्तदशभिर् अक्षरैस् तं काम-बीजं वेष्टयेत् । षट्-कोणस्य पूर्व-नैरृति-वायव्य-कोणेषु श्रियं श्री-बीज-त्रयं लिखेत् । शिष्टेषु त्रिषु कोणेषु पश्चिमेशानाग्नि-कोणेषु संविदम् भुवनेश्वरी-बीजं विलिखेत्

śiṣṭaiḥ sapta saptadaśabhir akṣarais taṃ kāma-bījaṃ veṣṭayet | ṣaṭ-koṇasya pūrva-nairṛti-vāyavya-koṇeṣu śriyaṃ śrī-bīja-trayaṃ likhet | śiṣṭeṣu triṣu koṇeṣu paścimeśānāgni-koṇeṣu saṃvidam bhuvaneśvarī-bījaṃ vilikhet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सन्धिषु षट्-कोण-सन्धिषु षड्-अक्षरं काम-बीज-पूर्वक-कृष्णाय नम इति षड्-अक्षरं लिखेत् । केशर-स्थाने काम-गायत्रीं वक्ष्यमाणां त्रिशो ऽक्षर-त्रयं कृत्वा विलिखेत् । पत्राष्टके वक्ष्यमाणां माला-मन्त्रं षड्शः षड्-अक्षराणि कृत्वा विलिख्य पद्म-बाह्ये मातृकाक्षरैर् वेष्टयेत् । मातृकावेष्टन-बाह्य एव वक्ष्यमाण-स्वरूपं भू-बिम्बं च लिखेत् । भू-बिम्ब-दिग्-विदिक्षु श्री-माये दिक्षु श्री-बीजं कोणेषु भुवनेश्वरी-बीजं लिखेद् इत्य् अर्थः

sandhiṣu ṣaṭ-koṇa-sandhiṣu ṣaḍ-akṣaraṃ kāma-bīja-pūrvaka-kṛṣṇāya nama iti ṣaḍ-akṣaraṃ likhet | keśara-sthāne kāma-gāyatrīṃ vakṣyamāṇāṃ triśo 'kṣara-trayaṃ kṛtvā vilikhet | patrāṣṭake vakṣyamāṇāṃ mālā-mantraṃ ṣaḍśaḥ ṣaḍ-akṣarāṇi kṛtvā vilikhya padma-bāhye mātṛkākṣarair veṣṭayet | mātṛkāveṣṭana-bāhya eva vakṣyamāṇa-svarūpaṃ bhū-bimbaṃ ca likhet | bhū-bimba-dig-vidikṣu śrī-māye dikṣu śrī-bījaṃ koṇeṣu bhuvaneśvarī-bījaṃ likhed ity arthaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतद् यन्त्रं पूजायाम् अप्य् उपयुक्तं यो धारयेत् स देवैर् अपि पूज्यते । किं कृत्वा ? सुवर्ण-रजत-ताम्रादि-पट्टेषु यथा-कथित-द्रव्येणालिख्य पूर्ववद् यः पूजासु । यद् वा, पूर्व-मन्त्रवत् कृत-प्राण-प्रतिष्ठादि-क्रियम् । कीदृशम् ? साधितं यथा-कथित-प्रकारेण सम्पादित-प्रजप्तं च

etad yantraṃ pūjāyām apy upayuktaṃ yo dhārayet sa devair api pūjyate | kiṃ kṛtvā ? suvarṇa-rajata-tāmrādi-paṭṭeṣu yathā-kathita-dravyeṇālikhya pūrvavad yaḥ pūjāsu | yad vā, pūrva-mantravat kṛta-prāṇa-pratiṣṭhādi-kriyam | kīdṛśam ? sādhitaṃ yathā-kathita-prakāreṇa sampādita-prajaptaṃ ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

काम-देव-पुष्प-बाण-शब्दौ क्रमेण चतुर्थ्य्-अन्तौ । किम्भूतौ ? विद्महे-धीमहि-शब्द-सहितौ । तद्-अनु तन् नो ऽनङ्गः प्रचोदयाद् इति स्वरूपम् । एवं सति काम-गायत्री स्याद् भवति । जप्याद् इति गोपाल-मन्त्राणां जपादौ जपोपक्रमे एतां काम-गायत्रीं जप्यात् । यत इयं जन-रञ्जनीं वश्यकरीम् इत्य् अर्थः

kāma-deva-puṣpa-bāṇa-śabdau krameṇa caturthy-antau | kimbhūtau ? vidmahe-dhīmahi-śabda-sahitau | tad-anu tan no 'naṅgaḥ pracodayād iti svarūpam | evaṃ sati kāma-gāyatrī syād bhavati | japyād iti gopāla-mantrāṇāṃ japādau japopakrame etāṃ kāma-gāyatrīṃ japyāt | yata iyaṃ jana-rañjanīṃ vaśyakarīm ity arthaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नमः-शब्दान्ते काम-देवायेति स्वरूपं तद्-अनु चतुर्थ्य्-अन्ते सर्व-जन-प्रिय-शब्दम् उच्चार्य तद्-अनु सर्व-जन-शब्दम् उक्त्वा संमोहन-पदं वदेत् । तद्-अनु ज्वल ज्वल प्रज्वलेति स्वरूपम् उक्त्वा सर्व-जनस्य हृदयं ममेति स्वरूपम् उक्त्वा वशम् इति स्वरूपम् उक्त्वा कुरु कुरु इति स्वरूपम् उक्त्वा शिरः स्वाहा इति वदेत् । एवं च सति अष्ट-चत्वारिंशद् अक्षरकैर् मदन-मन्त्रः

namaḥ-śabdānte kāma-devāyeti svarūpaṃ tad-anu caturthy-ante sarva-jana-priya-śabdam uccārya tad-anu sarva-jana-śabdam uktvā saṃmohana-padaṃ vadet | tad-anu jvala jvala prajvaleti svarūpam uktvā sarva-janasya hṛdayaṃ mameti svarūpam uktvā vaśam iti svarūpam uktvā kuru kuru iti svarūpam uktvā śiraḥ svāhā iti vadet | evaṃ ca sati aṣṭa-catvāriṃśad akṣarakair madana-mantraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत्र यथोद्भूत एव जप-पूजा-होमादौ तु यदि काम-बीजाद्यो भवति तदा जगत्-त्रय-वशीकरण-क्षमः यदाय मन्त्रः स्वतन्त्रेण जप्यते तदेति त्रिपाठिनः । भू-गृहम् उद्धरति-भू-गृहम् इति । कोण-संलग्नाष्ट-वज्रालङ्कृत-चतुरस्रं कोण-चतुष्टय-सहितं भू-विलम्बम् इति पाठो वा

yatra yathodbhūta eva japa-pūjā-homādau tu yadi kāma-bījādyo bhavati tadā jagat-traya-vaśīkaraṇa-kṣamaḥ yadāya mantraḥ svatantreṇa japyate tadeti tripāṭhinaḥ | bhū-gṛham uddharati-bhū-gṛham iti | koṇa-saṃlagnāṣṭa-vajrālaṅkṛta-caturasraṃ koṇa-catuṣṭaya-sahitaṃ bhū-vilambam iti pāṭho vā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूर्ववद् दशाक्षरवत् गुर्वापीठ-पूजान्तम् अभ्यर्च्य तत्र पौरुषीं पुरुषाकृतिं मूर्तिं पारमेश्वरीं विचिन्त्य तत्र मूर्ताव् अच्युतम् आवाह्य सकलीकृत्य भक्त्या पूजयेत् । सुषुम्णा प्रवाह-नाड्या पुष्प-युक्तम् उत्तान-पाणी-हृदय-स्थ-मूर्तेस् तेजः संयोज्य तेजो देवता ब्रह्म-रन्ध्रेण देव-शरीर-गतं विचिन्त्य स्व-स्व-मुद्रया बाह्ये संस्थाप्य सन्निधाप्य सण्निरुद्ध्यावगुण्ठ्य देवताङ्गे षड्-अङ्ग-न्यासं कृत्वा षोडशोपचारैः सम्पूजयेद् इत्य् अर्थः

pūrvavad daśākṣaravat gurvāpīṭha-pūjāntam abhyarcya tatra pauruṣīṃ puruṣākṛtiṃ mūrtiṃ pārameśvarīṃ vicintya tatra mūrtāv acyutam āvāhya sakalīkṛtya bhaktyā pūjayet | suṣumṇā pravāha-nāḍyā puṣpa-yuktam uttāna-pāṇī-hṛdaya-stha-mūrtes tejaḥ saṃyojya tejo devatā brahma-randhreṇa deva-śarīra-gataṃ vicintya sva-sva-mudrayā bāhye saṃsthāpya sannidhāpya saṇniruddhyāvaguṇṭhya devatāṅge ṣaḍ-aṅga-nyāsaṃ kṛtvā ṣoḍaśopacāraiḥ sampūjayed ity arthaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आसनादि विभूषान्तं यथा स्याद् एवं पूजयेत् आसनम् आरभ्य भूषान्तैर् उपचारैः पूजयेद् इत्य् अर्थः । पुनर् न्यास-क्रमात् सृष्ट्य्-आदीन् यजेत् । प्रथमं सृष्ट्य्-आदीनां न्यासं विधाय ततस् तान् पूजयेत् । अथवा न्यास-क्रमाद् यथा तेषां न्यासः कृतस् तेन क्रमेणेत्य् अर्थः । गन्धाक्षतेति । अक्षता यवा गन्धाक्षत-पुष्पैश् च पूर्ववत् मूल-मन्त्रेण कृष्णं पूजयित्वा सप्तावृतीः सम्पूजयेद् इत्य् अर्थः

āsanādi vibhūṣāntaṃ yathā syād evaṃ pūjayet āsanam ārabhya bhūṣāntair upacāraiḥ pūjayed ity arthaḥ | punar nyāsa-kramāt sṛṣṭy-ādīn yajet | prathamaṃ sṛṣṭy-ādīnāṃ nyāsaṃ vidhāya tatas tān pūjayet | athavā nyāsa-kramād yathā teṣāṃ nyāsaḥ kṛtas tena krameṇety arthaḥ | gandhākṣateti | akṣatā yavā gandhākṣata-puṣpaiś ca pūrvavat mūla-mantreṇa kṛṣṇaṃ pūjayitvā saptāvṛtīḥ sampūjayed ity arthaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रथमं वह्नि-पुर-युगल-सम्बन्धि-षट्-कोणेषु आग्नेय-कोणम् आरभ्य षड्-अङ्गानि पूजयेद् इत्य् अर्थः । अङ्गान्य् आह-सहृद् इति । सह-हृद् आवर्तत इति सहृत् हृदयं शिरः शिखा-वर्म-कवचं नेत्रम् अस्त्रं चेति प्रथमावरणम्

prathamaṃ vahni-pura-yugala-sambandhi-ṣaṭ-koṇeṣu āgneya-koṇam ārabhya ṣaḍ-aṅgāni pūjayed ity arthaḥ | aṅgāny āha-sahṛd iti | saha-hṛd āvartata iti sahṛt hṛdayaṃ śiraḥ śikhā-varma-kavacaṃ netram astraṃ ceti prathamāvaraṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अग्न्य्-आदि-कोण-दल-मूलेषु केशर-स्थानेषु वासुदेवादयः पूज्यास् तथैव पूर्वादि-चतुर्-दिक्षु दल-मूलेषु शान्त्य्-आदयः पूज्या इत्य् अर्थः । तृतीयावरणम् आह-ततो ऽष्टाव् इति । तद्-अनन्तरम् अष्टौ महिष्यः पूज्या इत्य् अर्थः । ता हि रुक्मिण्य्-आद्या इति । पूजा-स्थानम् आह-दक्ष-सव्ये इति । परमेश्वरस्य दक्षिण-भागे चतस्रः वाम-भागे चतस्रः क्रमेण पूज्या इत्य् अर्थः

agny-ādi-koṇa-dala-mūleṣu keśara-sthāneṣu vāsudevādayaḥ pūjyās tathaiva pūrvādi-catur-dikṣu dala-mūleṣu śānty-ādayaḥ pūjyā ity arthaḥ | tṛtīyāvaraṇam āha-tato 'ṣṭāv iti | tad-anantaram aṣṭau mahiṣyaḥ pūjyā ity arthaḥ | tā hi rukmiṇy-ādyā iti | pūjā-sthānam āha-dakṣa-savye iti | parameśvarasya dakṣiṇa-bhāge catasraḥ vāma-bhāge catasraḥ krameṇa pūjyā ity arthaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूर्वादि-दलाग्रेषु षोडश-सहस्रं प्रियाः देव-पत्नीः सकृद् एव एक-क्रमेणैवार्चयेत् । पञ्चमम् आवरणम् आह-इन्द्रनीलाद्यान् अष्टौ निधीन् पूर्वादि-क्रमेण पूजयेत् । अत्रेन्द्रादि-शब्दानन्तरं प्रत्येकं चतुर्थ्य्-अन्तं निधि-पदं देयम् । प्रयोगश् च-ॐ इन्द्र-निधये नमः इत्य् आदिः । षष्ठ-सप्तमावरण-द्वयम् आह-तद् बहिर् इति । तद्-बाह्ये इन्द्रादिकं वज्रादिकं च पूजयेत्

pūrvādi-dalāgreṣu ṣoḍaśa-sahasraṃ priyāḥ deva-patnīḥ sakṛd eva eka-krameṇaivārcayet | pañcamam āvaraṇam āha-indranīlādyān aṣṭau nidhīn pūrvādi-krameṇa pūjayet | atrendrādi-śabdānantaraṃ pratyekaṃ caturthy-antaṃ nidhi-padaṃ deyam | prayogaś ca-oṃ indra-nidhaye namaḥ ity ādiḥ | ṣaṣṭha-saptamāvaraṇa-dvayam āha-tad bahir iti | tad-bāhye indrādikaṃ vajrādikaṃ ca pūjayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्य् अनेन प्रकारेण सप्तावरण-वेष्टितं कृष्णम् आदर-पूर्वकं सम्पूज्य दधि-शर्करा-घृत-सहितेन पायसेन प्रीणयेद् इत्य् अर्थः

ity anena prakāreṇa saptāvaraṇa-veṣṭitaṃ kṛṣṇam ādara-pūrvakaṃ sampūjya dadhi-śarkarā-ghṛta-sahitena pāyasena prīṇayed ity arthaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

छत्र-चामरादीनि दत्त्वा अथानन्तरं स्तवं कृत्वा अष्टाङ्ग-पञ्चाङ्गान्यतरेण प्रणम्य परिवार-गणैः सह केशवं हृदये उद्वासयेत् उत्तोल्य स्थापयेत्

chatra-cāmarādīni dattvā athānantaraṃ stavaṃ kṛtvā aṣṭāṅga-pañcāṅgānyatareṇa praṇamya parivāra-gaṇaiḥ saha keśavaṃ hṛdaye udvāsayet uttolya sthāpayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न्यस्त्वा पूजा पूर्वोक्तं सृष्ट्य्-आदि-न्यासं कृत्वा आत्म-पूजां विधाय तन्-मयः पूज्य-देव-स्वरूपो भूत्वा पूजाङ्ग-मन्त्रं जपेत् । पर्कृतम् उपसंहरति-रत्नेति । ध्यानं च इज्या च पूजा च इत्य् अर्थः । तथा च यस्यां पूजायां कृष्णस्य रत्नाभिषेक-ध्यानं तत्र कृष्णस्य विंशत्य्-अक्षरोक्ता पूजेयम् उक्ता । फलं दर्शयति-जपेति । जपादिभिर् यो अमुं मन्त्रं सेवते तस्य गृहं पद्म-रागादिभिः रत्नैः काञ्चनैर् धान्यैश् चानारतम् अनवरतं पूर्यते

nyastvā pūjā pūrvoktaṃ sṛṣṭy-ādi-nyāsaṃ kṛtvā ātma-pūjāṃ vidhāya tan-mayaḥ pūjya-deva-svarūpo bhūtvā pūjāṅga-mantraṃ japet | parkṛtam upasaṃharati-ratneti | dhyānaṃ ca ijyā ca pūjā ca ity arthaḥ | tathā ca yasyāṃ pūjāyāṃ kṛṣṇasya ratnābhiṣeka-dhyānaṃ tatra kṛṣṇasya viṃśaty-akṣaroktā pūjeyam uktā | phalaṃ darśayati-japeti | japādibhir yo amuṃ mantraṃ sevate tasya gṛhaṃ padma-rāgādibhiḥ ratnaiḥ kāñcanair dhānyaiś cānāratam anavarataṃ pūryate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथोक्त-प्रकारेणाग्निम् आधाय तत्र यथोक्त-प्रकारेण गोविन्दं सम्पूज्य घृताक्तैस् तण्डुल-सहितैः शुक्ल-पुष्पैर् दश-सहस्राणि हुत्वा होमाग्नि-भस्म यः पुमान् मूर्धनि धारयेत् तस्य नाना-समृद्धिः सम्पत्तिर् भवति सर्वाश् च स्त्रियस् तद्-आयत्ता भवन्ति

yathokta-prakāreṇāgnim ādhāya tatra yathokta-prakāreṇa govindaṃ sampūjya ghṛtāktais taṇḍula-sahitaiḥ śukla-puṣpair daśa-sahasrāṇi hutvā homāgni-bhasma yaḥ pumān mūrdhani dhārayet tasya nānā-samṛddhiḥ sampattir bhavati sarvāś ca striyas tad-āyattā bhavanti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

घृतैः केवलैः घृत-मधु-शर्करायुतैः रक्त-पद्मैर् वा यो लक्षं जुहोति तस्य साधकस्य श्रिया लक्ष्म्या कृत्वा इन्द्र-सम्बन्धि ऐश्वर्यं तृण-समानं भवति ध्रुवम् उत्प्रेक्षायाम्

ghṛtaiḥ kevalaiḥ ghṛta-madhu-śarkarāyutaiḥ rakta-padmair vā yo lakṣaṃ juhoti tasya sādhakasya śriyā lakṣmyā kṛtvā indra-sambandhi aiśvaryaṃ tṛṇa-samānaṃ bhavati dhruvam utprekṣāyām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शुक्लादि-वस्त्र-प्राप्त्य्-अर्थं घृत-मधु-शर्करा-सहितैः शुक्ल-पुष्पैः घृआक्तैर् वा अष्टधिक-दश-शतं जुहुयात्

śuklādi-vastra-prāpty-arthaṃ ghṛta-madhu-śarkarā-sahitaiḥ śukla-puṣpaiḥ ghṛāktair vā aṣṭadhika-daśa-śataṃ juhuyāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मधु-मिश्रितैः शुक्ल-पुष्पैर् अष्टाधिक-सहस्रं प्रत्यहं यो जुहुयात् स षट्के अतीते राज्ञः पुरोहितो भवति

madhu-miśritaiḥ śukla-puṣpair aṣṭādhika-sahasraṃ pratyahaṃ yo juhuyāt sa ṣaṭke atīte rājñaḥ purohito bhavati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दशाष्टादशाक्षरयोर् उक्तं जप-ध्यान-होमादिकम् अनेन मन्त्रेण कुर्यात् । अत्र मन्त्रे कथितं प्रयोगादिकं ताभ्यां च कुर्यात्

daśāṣṭādaśākṣarayor uktaṃ japa-dhyāna-homādikam anena mantreṇa kuryāt | atra mantre kathitaṃ prayogādikaṃ tābhyāṃ ca kuryāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्री-बीजं शक्ति-बीजं स्मरः काम-बीजं कृष्णाय गोविन्दायेति स्वरूपं शिरः स्वाहेति स्वरूपं रव्यार्णो मन्त्रः ऋषिर् आदौ येषां ते ऋष्य्-आदयो ब्रह्म-गायत्री-कृष्णा ऋष्य्-आदय इत्य् अर्थः । अस्य ब्रह्मा ऋषिः गायत्री-च्छन्दः कृष्णो देवता इत्य् अर्थः । बीज-शक्त्यादि-पूर्ववत्

śrī-bījaṃ śakti-bījaṃ smaraḥ kāma-bījaṃ kṛṣṇāya govindāyeti svarūpaṃ śiraḥ svāheti svarūpaṃ ravyārṇo mantraḥ ṛṣir ādau yeṣāṃ te ṛṣy-ādayo brahma-gāyatrī-kṛṣṇā ṛṣy-ādaya ity arthaḥ | asya brahmā ṛṣiḥ gāyatrī-cchandaḥ kṛṣṇo devatā ity arthaḥ | bīja-śaktyādi-pūrvavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इह मन्त्रे अङ्ग-षट्कं षड्-अङ्गं कथितं कैस् त्रिभिर् बीजैर् अङ्ग-त्रयं तथा त्रिवेद-युग्मार्णैः त्रिभिश् चतुर्भिर् द्वाभ्यां चापराङ्ग-त्रयम् इति । विंशेति । अयं मन्त्रः विंशत्य्-अक्षर-मन्त्रोक्त-जप-ध्यान-होम-पूजा-सहितः सकलैश्वर्य-कामैः पण्डितैर् उपास्यताम्

iha mantre aṅga-ṣaṭkaṃ ṣaḍ-aṅgaṃ kathitaṃ kais tribhir bījair aṅga-trayaṃ tathā triveda-yugmārṇaiḥ tribhiś caturbhir dvābhyāṃ cāparāṅga-trayam iti | viṃśeti | ayaṃ mantraḥ viṃśaty-akṣara-mantrokta-japa-dhyāna-homa-pūjā-sahitaḥ sakalaiśvarya-kāmaiḥ paṇḍitair upāsyatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्री-बीजं भुवनेश्वरी-बीजं काम-बीजं च । एते पूर्वे यस्य दशाक्षरस्य तथाङ्ग-जन्म काम-बीजं शक्तिर् भुवनेश्वरी-बीजं रमा-श्री-बीजम्-एते अन्ते यस्य दशाक्षरस्य । एवं भूताद्य्-अन्त-विशिष्टो दशाक्षरो षोडशाक्षर-मन्तोर् भवति तथा स एव दशाक्षरो मन्त्रः आदौ शक्ति-रमा-युतः भुवनेश्वरी-श्री-बीज-सहितश् चेत् तदा द्वादशाक्षर-मन्त्रो भवति । एवं च सति इमौ विकृतिर् अव्यार्णौ षोडशाक्षर-द्वादशाक्षरौ मन्त्रौ आचक्राद्य्-अङ्गिनौ दशाक्षरोक्तानि आचक्राद्य्-अङ्गानि ययोस् तादृशौ ज्ञेयौ

śrī-bījaṃ bhuvaneśvarī-bījaṃ kāma-bījaṃ ca | ete pūrve yasya daśākṣarasya tathāṅga-janma kāma-bījaṃ śaktir bhuvaneśvarī-bījaṃ ramā-śrī-bījam-ete ante yasya daśākṣarasya | evaṃ bhūtādy-anta-viśiṣṭo daśākṣaro ṣoḍaśākṣara-mantor bhavati tathā sa eva daśākṣaro mantraḥ ādau śakti-ramā-yutaḥ bhuvaneśvarī-śrī-bīja-sahitaś cet tadā dvādaśākṣara-mantro bhavati | evaṃ ca sati imau vikṛtir avyārṇau ṣoḍaśākṣara-dvādaśākṣarau mantrau ācakrādy-aṅginau daśākṣaroktāni ācakrādy-aṅgāni yayos tādṛśau jñeyau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विंशत्य्-अक्षर-कथित-पूजा-प्रकाराव् एतौ अथानन्तरम् अच्युतं चिन्तयेत् । कीदृशं ? स्वाङ्कगे स्व-क्रोड-स्थिते प्रिये लक्ष्मी-सरस्वत्यौ । यद् वा, रुक्मिणी-सत्यभामे श्लिष्यन्तम् आलिङ्गन्तम् । काभ्याम् ? वरदाभय-हस्ताभ्यां वरं ददातीति वरदः । न विद्यते भयं यस्मात् स वरदाभयौ च तौ हस्तौ चेति वरदाभय-हस्तौ ताभ्याम् इत्य् अर्थः । प्रिये कीदृशे ? पद्मं सामान्य-पङ्कजम् उत्पलं नील-पद्मं ते करयोर् ययोस् ते तादृग्-विधे । पुनः कीदृशं ? ताभ्यां प्रियाभ्यां श्लिष्टम् आलिङ्गितम् । पुनः कीदृशं ? शङ्ख-चक्राभ्याम् उज्ज्वलम्

viṃśaty-akṣara-kathita-pūjā-prakārāv etau athānantaram acyutaṃ cintayet | kīdṛśaṃ ? svāṅkage sva-kroḍa-sthite priye lakṣmī-sarasvatyau | yad vā, rukmiṇī-satyabhāme śliṣyantam āliṅgantam | kābhyām ? varadābhaya-hastābhyāṃ varaṃ dadātīti varadaḥ | na vidyate bhayaṃ yasmāt sa varadābhayau ca tau hastau ceti varadābhaya-hastau tābhyām ity arthaḥ | priye kīdṛśe ? padmaṃ sāmānya-paṅkajam utpalaṃ nīla-padmaṃ te karayor yayos te tādṛg-vidhe | punaḥ kīdṛśaṃ ? tābhyāṃ priyābhyāṃ śliṣṭam āliṅgitam | punaḥ kīdṛśaṃ ? śaṅkha-cakrābhyām ujjvalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दश-लक्ष-सङ्ख्यं जपेद् आज्यैर् घृतैस् तावत्-सहस्र-होमतो दश-सहस्र-होमतः सिद्धौ इमौ मन्त्रौ मनुष्याणां सर्वैश्वर्य-सर्व-जन-प्रिय-प्रदौ भवतः

daśa-lakṣa-saṅkhyaṃ japed ājyair ghṛtais tāvat-sahasra-homato daśa-sahasra-homataḥ siddhau imau mantrau manuṣyāṇāṃ sarvaiśvarya-sarva-jana-priya-pradau bhavataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतेषाम् इत्य् आदि सुगमम् । दिवाकरे सूर्य-मण्डले

eteṣām ity ādi sugamam | divākare sūrya-maṇḍale

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

काम-बीजान्तः पूर्वोक्ताष्टादशाक्षर-मन्त्रः सुत-धन-प्रदः मारारूढैर् नपुंसक-रहित-काम-बीज-सहितैः दीर्घ-स्वर-षट्कैः क्रां क्रीम् इत्य् आदि षट्कैः क्रमाद् अस्य मनोः षड्-अङ्गानि

kāma-bījāntaḥ pūrvoktāṣṭādaśākṣara-mantraḥ suta-dhana-pradaḥ mārārūḍhair napuṃsaka-rahita-kāma-bīja-sahitaiḥ dīrgha-svara-ṣaṭkaiḥ krāṃ krīm ity ādi ṣaṭkaiḥ kramād asya manoḥ ṣaḍ-aṅgāni

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पाणौ पायस-पक्वं सुपक्वं पायसं सुस्वाद्व् इत्य् अर्थः । अत्युद्दाम-दीप्तिम् अत्युद्भट-कान्ति । दिव्य इति दिव्यश् चासौ दिगम्बरश् चेति समासः । दिव्य-देव-स्वरूप इति

pāṇau pāyasa-pakvaṃ supakvaṃ pāyasaṃ susvādv ity arthaḥ | atyuddāma-dīptim atyudbhaṭa-kānti | divya iti divyaś cāsau digambaraś ceti samāsaḥ | divya-deva-svarūpa iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सिताज्येन पयो ऽन्धसाशर्करा-घृत-सहितेन परमान्नेन

sitājyena payo 'ndhasāśarkarā-ghṛta-sahitena paramānnena

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षीरेणेत्य् आदिना तर्पणं यद् उक्तं तज्-जलेनैव क्षीरादि-द्रव्य-बुद्ध्या कार्यम्

kṣīreṇety ādinā tarpaṇaṃ yad uktaṃ taj-jalenaiva kṣīrādi-dravya-buddhyā kāryam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वाग्-भवम् ऐम् इति बीजं मार-बीजं क्लीं कृष्णायेति स्वरूपं भुवनेश्वरी-बीजं ह्रीं गोविन्दायेति स्वरूपं रमा-श्री-बीजं गोपी-जन-वल्लभ इति स्वरूपं ङे चतुर्थ्य्-एक-वचनं शिरः स्वाहा शुक्लः श-कारश् चतुर्दश-स्वरूपेणोपेत औ-कार-सहितः शुक्र इति पाठे दन्त्य-स-कारः सं शुक्रात्मने नम इति । न्यास-विधानात् सर्गी विसर्ग-सहितः । तद्-ऊर्ध्वत इति तस्य ऊर्ध्वं तस्य एकविंशत्य्-अक्षरस्य ऊर्ध्वतः प्रथम-बीजम् एतद् इति रुद्रधरः

vāg-bhavam aim iti bījaṃ māra-bījaṃ klīṃ kṛṣṇāyeti svarūpaṃ bhuvaneśvarī-bījaṃ hrīṃ govindāyeti svarūpaṃ ramā-śrī-bījaṃ gopī-jana-vallabha iti svarūpaṃ ṅe caturthy-eka-vacanaṃ śiraḥ svāhā śuklaḥ śa-kāraś caturdaśa-svarūpeṇopeta au-kāra-sahitaḥ śukra iti pāṭhe dantya-sa-kāraḥ saṃ śukrātmane nama iti | nyāsa-vidhānāt sargī visarga-sahitaḥ | tad-ūrdhvata iti tasya ūrdhvaṃ tasya ekaviṃśaty-akṣarasya ūrdhvataḥ prathama-bījam etad iti rudradharaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्य ऋषि-च्छन्दोधिष्टातृ-देवता-बीज-शक्त्य्-अङ्गानि सर्वाणि अष्टादशार्णवत् यथाष्टादशाक्षर-मन्त्रे तथात्रापीत्य् अर्थः । पूजा पुनः विंशत्य्-अक्षर-कथिता बोद्धव्या प्रतिपत्तिर् ध्यानं कथ्यते पुनः

asya ṛṣi-cchandodhiṣṭātṛ-devatā-bīja-śakty-aṅgāni sarvāṇi aṣṭādaśārṇavat yathāṣṭādaśākṣara-mantre tathātrāpīty arthaḥ | pūjā punaḥ viṃśaty-akṣara-kathitā boddhavyā pratipattir dhyānaṃ kathyate punaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्लोक-त्रयेणात्रादि-कुलकम् । हरिम् उपतिष्ठेत् ध्यायेत् । वामोर्ध्व-हस्ते विद्या-सर्वस्व-पुस्तकं वेदान्त-पुस्तकं धारयन्तं दक्षोर्ध्वे पञ्चाशत्-सङ्ख्य-मातृकाक्षर-समितां पञाशत्-स्फटिक-बद्धाम् अक्ष-मालां धारयन्तम् । पुनः कीदृशं ? अधः स्थित-कर-द्वयेन ईरितं वादितं शब्द-ब्रह्म-मयं शब्द-ब्रह्म-स्वरूपं वेणु-रन्ध्रं दधानम् । पुनः कीदृशं ? वेणुनैव गायन्तम् । पुनः कीदृशं ? पीत-वस्त्रे यस्य तं श्याम-वर्णं च । पुनः कीदृशं ? कोमला मनोहरा छविर् यस्य स तथा तम् । पुनः कीदृशं ? बर्ही मयूरस् तस्य बर्हं पिच्छं तेन कृत उत्तंसः शिरोभूषणं येन तम् । पुनः कीदृशं ? सर्व-साक्षिणं । पुनः कीदृशं ? सर्वदा उपासितं सेवितम् । कैः ? सर्व-वेदिभिः अतीतानागतज्ञैः मुनि-गणैः सनकादिभिः

śloka-trayeṇātrādi-kulakam | harim upatiṣṭhet dhyāyet | vāmordhva-haste vidyā-sarvasva-pustakaṃ vedānta-pustakaṃ dhārayantaṃ dakṣordhve pañcāśat-saṅkhya-mātṛkākṣara-samitāṃ pañāśat-sphaṭika-baddhām akṣa-mālāṃ dhārayantam | punaḥ kīdṛśaṃ ? adhaḥ sthita-kara-dvayena īritaṃ vāditaṃ śabda-brahma-mayaṃ śabda-brahma-svarūpaṃ veṇu-randhraṃ dadhānam | punaḥ kīdṛśaṃ ? veṇunaiva gāyantam | punaḥ kīdṛśaṃ ? pīta-vastre yasya taṃ śyāma-varṇaṃ ca | punaḥ kīdṛśaṃ ? komalā manoharā chavir yasya sa tathā tam | punaḥ kīdṛśaṃ ? barhī mayūras tasya barhaṃ picchaṃ tena kṛta uttaṃsaḥ śirobhūṣaṇaṃ yena tam | punaḥ kīdṛśaṃ ? sarva-sākṣiṇaṃ | punaḥ kīdṛśaṃ ? sarvadā upāsitaṃ sevitam | kaiḥ ? sarva-vedibhiḥ atītānāgatajñaiḥ muni-gaṇaiḥ sanakādibhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं पूर्वोक्तं भुवनेश्वरं श्री-कृष्णं प्रमदा स्त्री तस्या वेशः संस्थान-विशेषः । तस्य विलास आह्लादो यस्य तं प्रमदा-रूप-धारिणम् इत्य् अर्थः । यद् वा, स्त्री-रूप-धरं स्त्री-विलासं च ध्यात्वा इमं मन्त्रं लक्ष-चतुष्टयं जपेत् सुसंयतः सन् पूर्वोक्त-पुरश्चरणवान्

evaṃ pūrvoktaṃ bhuvaneśvaraṃ śrī-kṛṣṇaṃ pramadā strī tasyā veśaḥ saṃsthāna-viśeṣaḥ | tasya vilāsa āhlādo yasya taṃ pramadā-rūpa-dhāriṇam ity arthaḥ | yad vā, strī-rūpa-dharaṃ strī-vilāsaṃ ca dhyātvā imaṃ mantraṃ lakṣa-catuṣṭayaṃ japet susaṃyataḥ san pūrvokta-puraścaraṇavān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

घृत-मधु-शर्करान्वितैः पलाश-पुष्पैश् चत्वारिंशत्-सहस्रकं जुहुयात् । अनेन विधिना अवश्यं मन्त्रः सिध्यति

ghṛta-madhu-śarkarānvitaiḥ palāśa-puṣpaiś catvāriṃśat-sahasrakaṃ juhuyāt | anena vidhinā avaśyaṃ mantraḥ sidhyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यो मन्त्री अस्मिन् मन्त्रे निष्णात-धीर् दत्त-मतिर् वर्तते तस्य साधकस्य वक्त्र-गह्वरात् मुख-मध्यतो गद्य-पद्य-मयी वाणी प्रवर्तते गङ्गा-प्रवाहवत् विशुद्धानवर-तत्त्वेन गङ्गा-प्रवाहेणोपमा

yo mantrī asmin mantre niṣṇāta-dhīr datta-matir vartate tasya sādhakasya vaktra-gahvarāt mukha-madhyato gadya-padya-mayī vāṇī pravartate gaṅgā-pravāhavat viśuddhānavara-tattvena gaṅgā-pravāheṇopamā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वेषु ऋग्-वेदादिषु शास्त्रेषु वेदान्तेषु पण्डितो विवेक-बुद्धि-युक्तः सन् संवित्तिम् उत्कृष्ट-ज्ञानं प्राप्य अन्ते देहावसाने विष्णु-लोकं प्राप्नोति

sarveṣu ṛg-vedādiṣu śāstreṣu vedānteṣu paṇḍito viveka-buddhi-yuktaḥ san saṃvittim utkṛṣṭa-jñānaṃ prāpya ante dehāvasāne viṣṇu-lokaṃ prāpnoti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तारं प्रणवः हृत् नमः ङे ऽन्तश् चतुर्थ्य्-अन्तो भगवान् भगवत इति स्वरूपं नन्द-पुत्रं तथा ङे ऽन्तं चतुर्थ्य्-अन्तं नन्द-पुत्रायेति पदान्ते आनन्द इति शब्द-शेषे वपुषे इति स्वरूपम् । अस्थि श-कारः अग्नी रेफः माया दीर्घ-ई-कारः तथा च श्री-बीजम् अस्यान्ते दशार्णकः दशाक्षर-मन्त्रः एतेनायं मन्त्रः अष्टाविंशत्य्-अक्षरो भवति । अधुना द्वात्रिंश-मन्त्रम् उद्धरति-नन्देति । नन्द-पुत्र-पदं चतुर्थ्य्-अन्तं श्यामलाङ्गं पदम् अपि चतुर्थ्य्-अन्तं बाल-वपुः कृष्ण-गोविन्द-शब्दाश् च प्रत्येकं चतुर्थ्य्-अन्ताः । अनन्तरं पूर्वोक्त-दशाक्षर-मन्त्रः । एतेन द्वात्रिंशद्-अक्षरो मन्त्रो भवति विमर्शः-ॐ नमो भगवते नन्द-पुत्राय आनन्द-वपुषे श्रीं गोपी-जन-वल्लभाय स्वाहा

tāraṃ praṇavaḥ hṛt namaḥ ṅe 'ntaś caturthy-anto bhagavān bhagavata iti svarūpaṃ nanda-putraṃ tathā ṅe 'ntaṃ caturthy-antaṃ nanda-putrāyeti padānte ānanda iti śabda-śeṣe vapuṣe iti svarūpam | asthi śa-kāraḥ agnī rephaḥ māyā dīrgha-ī-kāraḥ tathā ca śrī-bījam asyānte daśārṇakaḥ daśākṣara-mantraḥ etenāyaṃ mantraḥ aṣṭāviṃśaty-akṣaro bhavati | adhunā dvātriṃśa-mantram uddharati-nandeti | nanda-putra-padaṃ caturthy-antaṃ śyāmalāṅgaṃ padam api caturthy-antaṃ bāla-vapuḥ kṛṣṇa-govinda-śabdāś ca pratyekaṃ caturthy-antāḥ | anantaraṃ pūrvokta-daśākṣara-mantraḥ | etena dvātriṃśad-akṣaro mantro bhavati vimarśaḥ-oṃ namo bhagavate nanda-putrāya ānanda-vapuṣe śrīṃ gopī-jana-vallabhāya svāhā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नन्द-पुत्राय श्यामलाङ्गाय बाल-वपुषे कृष्णाय गोविन्दाय गोपीजनवल्लभाय स्वाहा

nanda-putrāya śyāmalāṅgāya bāla-vapuṣe kṛṣṇāya govindāya gopījanavallabhāya svāhā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनयोर् नारद ऋषिः । यथा-क्रमं त्रिष्टुब्-अनुष्टुप्-छन्दसी आचक्राद्यैः पूर्वोक्तैर् अङ्ग-पञ्चकम् अङ्ग-दिक्-पाल-वज्राद्यैर् आवरण-पूजनं पीठ-पूजा तु पूर्ववत्

anayor nārada ṛṣiḥ | yathā-kramaṃ triṣṭub-anuṣṭup-chandasī ācakrādyaiḥ pūrvoktair aṅga-pañcakam aṅga-dik-pāla-vajrādyair āvaraṇa-pūjanaṃ pīṭha-pūjā tu pūrvavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हरिं चिन्तयेत् । कीदृशं ? दक्षिण-हस्ते रत्न-पात्रं वाम-हस्ते सुवर्ण-घटित-वेत्रं दधानम् । पुनः कीदृशं ? देवीभ्यां लक्ष्मी-सरस्वतीभ्यां रुक्मिणी-सत्यभामाभ्यां वा आलिङ्गितम्

hariṃ cintayet | kīdṛśaṃ ? dakṣiṇa-haste ratna-pātraṃ vāma-haste suvarṇa-ghaṭita-vetraṃ dadhānam | punaḥ kīdṛśaṃ ? devībhyāṃ lakṣmī-sarasvatībhyāṃ rukmiṇī-satyabhāmābhyāṃ vā āliṅgitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मन्त्र-श्रेष्ठौ प्रत्येकं लक्षं जपेत् । अनन्तरं परमान्नेन दश-सहस्रं जुहुयात् अनेन सिद्धौ मन्त्रो यस्य मन्त्री लोक-त्रयिश्वर्य-भाजनं भवति

mantra-śreṣṭhau pratyekaṃ lakṣaṃ japet | anantaraṃ paramānnena daśa-sahasraṃ juhuyāt anena siddhau mantro yasya mantrī loka-trayiśvarya-bhājanaṃ bhavati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तारं प्रणवः श्री-बीजं भुवनेश्वरी-बीजम् एतद्-बीज-त्रयाढ्य नमो भगवते इति स्वरूपं ततश् चतुर्थ्य्-अन्त-नन्द-पुत्र-पदं भूधरो ब-कारः मुख-वृत्तम् आ-कारः तद्-युक्तः मांसो ल-कारस् तद्-अन्ते वपुषे इति स्वरूपम् एतेन ऊनविंशति-वर्णको मन्त्र उद्धृतो भवति

tāraṃ praṇavaḥ śrī-bījaṃ bhuvaneśvarī-bījam etad-bīja-trayāḍhya namo bhagavate iti svarūpaṃ tataś caturthy-anta-nanda-putra-padaṃ bhūdharo ba-kāraḥ mukha-vṛttam ā-kāraḥ tad-yuktaḥ māṃso la-kāras tad-ante vapuṣe iti svarūpam etena ūnaviṃśati-varṇako mantra uddhṛto bhavati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्य मन्त्रस्य ब्रह्मा ऋषिश् छन्दो ऽनुष्टुब् अन्यद् उदितम् । अन्यत् सर्वं समानं पूर्वोक्तवद् वेदितव्यम् इत्य् अर्थः

asya mantrasya brahmā ṛṣiś chando 'nuṣṭub anyad uditam | anyat sarvaṃ samānaṃ pūrvoktavad veditavyam ity arthaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तारः प्रणवः हृन् नमः चतुर्थ्य्-अन्तो भगवान् तथा चतुर्थ्य्-अन्तो रुक्मिणी-वल्लभ-शब्दः शिरो ऽन्तः स्वाहा-शब्दान्तः एतेन रुक्मिणी-वल्लभाख्यः षोडशाक्षरो मन्त्रः कथितः

tāraḥ praṇavaḥ hṛn namaḥ caturthy-anto bhagavān tathā caturthy-anto rukmiṇī-vallabha-śabdaḥ śiro 'ntaḥ svāhā-śabdāntaḥ etena rukmiṇī-vallabhākhyaḥ ṣoḍaśākṣaro mantraḥ kathitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्य ऋषिर् नारदः अनुष्टुप्-छन्दः रुक्मिणी-वल्लभो हरिर् देवतेति । एकेति । अस्य मन्त्रस्य पञ्चाङ्गानि भवन्ति । कैः ? मन्त्रस्य एक-द्वि-चतुः-सप्त-द्वि-वर्णैः

asya ṛṣir nāradaḥ anuṣṭup-chandaḥ rukmiṇī-vallabho harir devateti | eketi | asya mantrasya pañcāṅgāni bhavanti | kaiḥ ? mantrasya eka-dvi-catuḥ-sapta-dvi-varṇaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तापिच्छ-च्छविस् तमाल-कान्तिर् हरिर् वो युष्मान् पायात् रक्षतु । किं कुर्वन् ? अङ्कस्थां गौराङ्गीं प्रियतमां चिन्तामणि-रत्न-सहितेन हस्तेन आलिङ्गन् । आत्मानं देवं वा दक्षिण-करेण आश्लिष्यन्तीम् आल्लिङ्गन्तीम् । कीदृशो हरिः ? आलिङ्गनान्य-हस्ते काञ्चन-दण्डो यस्य । तथा पुनः कीदृशः ? असन-वृक्ष-पुष्पवत् पीते वस्त्रे यस्य सः । पुनः कीदृशः ? नाना-प्रकारो ऽलङ्कारो यस्य

tāpiccha-cchavis tamāla-kāntir harir vo yuṣmān pāyāt rakṣatu | kiṃ kurvan ? aṅkasthāṃ gaurāṅgīṃ priyatamāṃ cintāmaṇi-ratna-sahitena hastena āliṅgan | ātmānaṃ devaṃ vā dakṣiṇa-kareṇa āśliṣyantīm ālliṅgantīm | kīdṛśo hariḥ ? āliṅganānya-haste kāñcana-daṇḍo yasya | tathā punaḥ kīdṛśaḥ ? asana-vṛkṣa-puṣpavat pīte vastre yasya saḥ | punaḥ kīdṛśaḥ ? nānā-prakāro 'laṅkāro yasya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं पूर्वोक्तं रुक्मिणी-वल्लभं रुक्मिणी-नाथं ध्यात्वा इमं मन्त्रं लक्षम् एकं जपतु । घृत-मधु-शर्करासिक्तैः लोहित-पद्मैर् अपि दश-सहस्रं जुहुयात्

evaṃ pūrvoktaṃ rukmiṇī-vallabhaṃ rukmiṇī-nāthaṃ dhyātvā imaṃ mantraṃ lakṣam ekaṃ japatu | ghṛta-madhu-śarkarāsiktaiḥ lohita-padmair api daśa-sahasraṃ juhuyāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पीठ-पूजा पूर्ववत् । आवरण-पूजा तु कथ्यते-प्रत्यहं तं हरिं पूजयेत् । कैर् अङ्गैर् आचक्राद्यैः सायाह्न-पूजोक्तैः नारद-प्रभृतिभिश् च दिशाधिपैर् इन्द्राद्यैः तेषाम् आयुधैर् वज्राद्यैः । कीदृशं ? पुरुषार्थ-चतुष्टय-प्रदम्

pīṭha-pūjā pūrvavat | āvaraṇa-pūjā tu kathyate-pratyahaṃ taṃ hariṃ pūjayet | kair aṅgair ācakrādyaiḥ sāyāhna-pūjoktaiḥ nārada-prabhṛtibhiś ca diśādhipair indrādyaiḥ teṣām āyudhair vajrādyaiḥ | kīdṛśaṃ ? puruṣārtha-catuṣṭaya-pradam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लीला-दण्डावधौ लीला-दण्ड-शब्दान्ते गोपी-जन-संसक्त-दोः पदम् अनन्तरं दण्ड-शब्दान्ते बाल-रूपेति पदं तद् अनु मेघ-श्यामेति पदं ततः शब्दो ऽपि काकाक्षिवत् सम्बध्यते । तद् अनु भगवान् विष्णुः सम्बोधनान्तम् उक्त्वा स्वाहा-शब्दान्ते एकोनत्रिंशद्-अक्षरो मन्त्र उद्ध्रियताम् इत्य् अर्थः । अस्य मन्त्रस्य नारद ऋषिर् अनुष्टुप् छन्दो लीला-दण्डो हरिर् देवतेति । मन्व्-अब्धीति । अस्य मन्त्रस्याङ्ग-क्रिया मनुश् चतुर्दशः अब्धिश् चतुष्टयं करणं पञ्च अग्निस् त्रयश् चत्वारो ऽब्धिर् एतत्-सङ्ख्याकैर् मन्त्र-वर्णैर् मता संमता पञ्चाङ्गानीत्य् अर्थः

līlā-daṇḍāvadhau līlā-daṇḍa-śabdānte gopī-jana-saṃsakta-doḥ padam anantaraṃ daṇḍa-śabdānte bāla-rūpeti padaṃ tad anu megha-śyāmeti padaṃ tataḥ śabdo 'pi kākākṣivat sambadhyate | tad anu bhagavān viṣṇuḥ sambodhanāntam uktvā svāhā-śabdānte ekonatriṃśad-akṣaro mantra uddhriyatām ity arthaḥ | asya mantrasya nārada ṛṣir anuṣṭup chando līlā-daṇḍo harir devateti | manv-abdhīti | asya mantrasyāṅga-kriyā manuś caturdaśaḥ abdhiś catuṣṭayaṃ karaṇaṃ pañca agnis trayaś catvāro 'bdhir etat-saṅkhyākair mantra-varṇair matā saṃmatā pañcāṅgānīty arthaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संमोहयन् निज-कवामकरस्थ-लीला-दण्डेन गोप-युवतीः सुर-सुन्दरीश् च दिश्यान् निज-प्रियतमांसग-दक्ष-हस्तो देवः श्रियं निहत-कंस उरुक्रमो वः

saṃmohayan nija-kavāmakarastha-līlā-daṇḍena gopa-yuvatīḥ sura-sundarīś ca diśyān nija-priyatamāṃsaga-dakṣa-hasto devaḥ śriyaṃ nihata-kaṃsa urukramo vaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं पूर्वोक्तं कृष्णं ध्यात्वा लक्षम् एकं जपेत् । तद् अनु घृत-मधु-शर्करा-सहितैस् तिल-तण्डुलैर् दश-सहस्रं जुहुयात् । अङ्गेति । पीठ-पूजा पूर्ववद् आवरण-पूजा-पञ्चाङ्गैर् इन्द्राद्यैश् चेति

evaṃ pūrvoktaṃ kṛṣṇaṃ dhyātvā lakṣam ekaṃ japet | tad anu ghṛta-madhu-śarkarā-sahitais tila-taṇḍulair daśa-sahasraṃ juhuyāt | aṅgeti | pīṭha-pūjā pūrvavad āvaraṇa-pūjā-pañcāṅgair indrādyaiś ceti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यो मनुष्यः प्रत्यहं लीला-दण्ड-धरं हरिं सेवते स सर्व-जनैः पूज्यते । तम् इन्दिरा लक्ष्मीः सर्वदा भजते

yo manuṣyaḥ pratyahaṃ līlā-daṇḍa-dharaṃ hariṃ sevate sa sarva-janaiḥ pūjyate | tam indirā lakṣmīḥ sarvadā bhajate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रयोदश-स्वर ॐकारस् तेन युतः शार्ङ्गी ग-कारः मेदो व-कारः । कीदृशः ? स केशवः अ-कार-सहितः । तथा मांस-युगं ल-कार-द्वयम् इति भाय शिरः स्वाहा । अनेन सप्ताक्षरो मन्त्र उक्तः

trayodaśa-svara oṃkāras tena yutaḥ śārṅgī ga-kāraḥ medo va-kāraḥ | kīdṛśaḥ ? sa keśavaḥ a-kāra-sahitaḥ | tathā māṃsa-yugaṃ la-kāra-dvayam iti bhāya śiraḥ svāhā | anena saptākṣaro mantra uktaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आचक्राद्यैः पञ्चाङ्ग-करणम् । अस्य मन्त्रस्य नारद ऋषिः । उष्णिक् छन्दः । गो-वल्लभः कृष्णो देवतेति

ācakrādyaiḥ pañcāṅga-karaṇam | asya mantrasya nārada ṛṣiḥ | uṣṇik chandaḥ | go-vallabhaḥ kṛṣṇo devateti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अच्युतः कृष्णो ध्येयः । कीदृशः ? कपिला-गणो गो-विशेष-समूहस् तस्याभ्यन्तर-वर्ती । किं कुर्वन् ? ताः कपिला आह्वयन् अभिमुखीकुर्वन् । पुनः कीदृशः ? अदक्षिण-दोष्णि वाम-हस्तेन स-रन्ध्रं वंशं वहन् । अपरत्र दक्षिण-हस्ते दण्ड-सहित-गो-बन्धन-रज्जुं दधत् । पुनः कीदृशः ? पयोद-नीलौ मेघ-श्यामः पीत-वसनः । पुनः कीदृशः ? अहि-रिपुर् मयूरः । तस्य पिच्छं शिखण्डः । तेन कृतो ऽवतंसः कर्णालङ्कारः शिरो-भूषणं वा येन स तथा

acyutaḥ kṛṣṇo dhyeyaḥ | kīdṛśaḥ ? kapilā-gaṇo go-viśeṣa-samūhas tasyābhyantara-vartī | kiṃ kurvan ? tāḥ kapilā āhvayan abhimukhīkurvan | punaḥ kīdṛśaḥ ? adakṣiṇa-doṣṇi vāma-hastena sa-randhraṃ vaṃśaṃ vahan | aparatra dakṣiṇa-haste daṇḍa-sahita-go-bandhana-rajjuṃ dadhat | punaḥ kīdṛśaḥ ? payoda-nīlau megha-śyāmaḥ pīta-vasanaḥ | punaḥ kīdṛśaḥ ? ahi-ripur mayūraḥ | tasya picchaṃ śikhaṇḍaḥ | tena kṛto 'vataṃsaḥ karṇālaṅkāraḥ śiro-bhūṣaṇaṃ vā yena sa tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इमं मन्त्रं मुनि-लक्षं सप्त-लक्षं जपेत् । गो-दुग्धैः सप्त-सहस्रं जुहुयात् । अङ्ग-पूजानन्त्रं दिक्पाल-पूजायाः प्राक् गो-गणाष्टकं पूजनीयं गो-गणाष्टकं च प्रथमादि यथा स्यात् । सुवर्ण-वर्णा कपिला द्वितीया गौर-पिङ्गला । तृतीया गौर-पिङ्गाक्षी चतुर्थी गुड-पिङ्गला ॥ पञ्चमी अभ्र-वर्णा स्याद् एताः स्युर् उत्तमा गवाम् । चतुर्थी पिङ्गला षष्ठी सप्तमी खुर-पिङ्गला । अष्टमी कपिला गोषु विज्ञेयः कपिला-गणः ॥ इत्य् अनेनोक्तम्

imaṃ mantraṃ muni-lakṣaṃ sapta-lakṣaṃ japet | go-dugdhaiḥ sapta-sahasraṃ juhuyāt | aṅga-pūjānantraṃ dikpāla-pūjāyāḥ prāk go-gaṇāṣṭakaṃ pūjanīyaṃ go-gaṇāṣṭakaṃ ca prathamādi yathā syāt | suvarṇa-varṇā kapilā dvitīyā gaura-piṅgalā | tṛtīyā gaura-piṅgākṣī caturthī guḍa-piṅgalā || pañcamī abhra-varṇā syād etāḥ syur uttamā gavām | caturthī piṅgalā ṣaṣṭhī saptamī khura-piṅgalā | aṣṭamī kapilā goṣu vijñeyaḥ kapilā-gaṇaḥ || ity anenoktam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गो-दुग्धैः प्रतिदिनं यो ऽष्ताधिकं सहस्रं जुहुयात् स पञ्चदश-दिनाभ्यन्तरे गो-समूहेन सम्पन्नो भवति । एष विधि-प्रयोगो दशाक्षर-मन्त्रेण वा कार्य इत्य् अर्थः

go-dugdhaiḥ pratidinaṃ yo 'ṣtādhikaṃ sahasraṃ juhuyāt sa pañcadaśa-dinābhyantare go-samūhena sampanno bhavati | eṣa vidhi-prayogo daśākṣara-mantreṇa vā kārya ity arthaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लवो बिन्दुः । तत्-सहितो वासुदेवः ॐकारः अर्थात् प्रणवः । ॐ नमः चतुर्थ्य्-अन्तं भगवत्-पदं तथा श्री-गोविन्द-पदं चतुर्थ्य्-अन्तम् । एतेन द्वादशाक्षरो मन्त्र उद्धृतः

lavo binduḥ | tat-sahito vāsudevaḥ oṃkāraḥ arthāt praṇavaḥ | oṃ namaḥ caturthy-antaṃ bhagavat-padaṃ tathā śrī-govinda-padaṃ caturthy-antam | etena dvādaśākṣaro mantra uddhṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्वचिन् मुनिर् इति पाठो न युक्तः । असमन्वयात् पौनरुकुत्याच् च किन्तु मनुर् इत्य् एव पाठः । अयम् इति पाठो युक्त्यालभ्यत इति रुद्रधरः

kvacin munir iti pāṭho na yuktaḥ | asamanvayāt paunarukutyāc ca kintu manur ity eva pāṭhaḥ | ayam iti pāṭho yuktyālabhyata iti rudradharaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मुरारिं वन्दे । कीदृशं ? कल्प-वृक्ष-मूलावस्थिते पद्म-राग-मणि-घटिते सिंहासने उपविष्टम् । पुनः कीदृशं ? नीलाभं श्यामं तथा पीत-वस्त्रं तथा हस्त-पद्मे शोभमानौ शङ्ख-वेत्रौ यस्य । तं तथा स-प्रश्रवाभिः क्षीर-स्तनाभिः गोभिर् वृतं वेष्टितम् । तथा अमर-पतेर् इन्द्रस्य प्रौढो बलिष्ठो यो हस्तस् तद्-अवस्थितो यः कुम्भः घटस् तस्मात् प्रस्रवद् अमृत-धाराभिः स्नपितं तथाभिनवं नूतनं यद् अम्भोजं पद्मं तस्य पत्रवद् आभा कान्तिर् नयनयोर् यस्य तम्

murāriṃ vande | kīdṛśaṃ ? kalpa-vṛkṣa-mūlāvasthite padma-rāga-maṇi-ghaṭite siṃhāsane upaviṣṭam | punaḥ kīdṛśaṃ ? nīlābhaṃ śyāmaṃ tathā pīta-vastraṃ tathā hasta-padme śobhamānau śaṅkha-vetrau yasya | taṃ tathā sa-praśravābhiḥ kṣīra-stanābhiḥ gobhir vṛtaṃ veṣṭitam | tathā amara-pater indrasya prauḍho baliṣṭho yo hastas tad-avasthito yaḥ kumbhaḥ ghaṭas tasmāt prasravad amṛta-dhārābhiḥ snapitaṃ tathābhinavaṃ nūtanaṃ yad ambhojaṃ padmaṃ tasya patravad ābhā kāntir nayanayor yasya tam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं पूर्वोक्तम् अच्युतं ध्यात्वा द्वादश-लक्षं जप्त्वा दुग्धैर् द्वादश-सहस्रं जुहुयात् । प्रत्यहं वा अमुं पूजयेत्

evaṃ pūrvoktam acyutaṃ dhyātvā dvādaśa-lakṣaṃ japtvā dugdhair dvādaśa-sahasraṃ juhuyāt | pratyahaṃ vā amuṃ pūjayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गोष्ठे गो-स्थाने प्रतिष्ठितं स्थापितं । तथा आत्म-गेहे सुवर्णादि-घटित- प्रतिमादिषु प्रतिष्ठितं विष्णुं पूजयेद् इति पूर्वेणान्वयः । ताः पूर्वोक्ता एव समस्त-परिवार-पूजाः कार्याः । तथा वक्ष्यमाणाश् च विष्णु-पार्षदाः पूर्वादि-चतुर्द्वाराग्र-भागे बलि-दान-पीठे द्विशः पूज्या अत्र त्रिपाठिनः । द्वादशाक्षर-गोविन्द-मन्त्रस्य पूजा-प्रसङ्गेन पूर्वोक्त-दीक्षा-पूजायां तथाइकाल-पूजाय्स्व् अपि पूर्वादि-चतुर्-द्वार-पूजा विशेषतः कर्तव्यत्वेन ज्ञातव्या समस्त-परिवारायाच्युताय नमो नमः । विष्णु-पार्षदेभ्यो नमो नमः । अनेन मन्त्र-द्वयेन पूर्वादि-चतुर्द्वाराग्र-भागे बलि-दान-पीठे पूजयेद् इत्य् अर्थः । पक्षीन्द्रो गरुडः । तद्-अग्रतः बलि-दान-पीठाग्रतः पूज्यः । विष्णु-पार्षदान् दर्शयति-प्राग् इति । चतुर्-अस्र-चतुर्-द्वारोर्ध्व-भागे द्वार-श्रियं पूजयित्वा चण्डादीन् द्वौ द्वौ कृत्वा पूजयेत् । अनुक्रमेण पूर्व-द्वारम् आरभ्य द्वार-बलि-पीठयोर् मध्ये वास्तु-पुरुषाय नम इति पूजयेत् । द्वारान्त इति चतुर्-द्वार-मध्योभय-फलके गङ्गा-यमुने पूज्ये, तथा शङ्ख-निधि-पद्म-निधी च पूज्यौ । तद् अनु मण्डपे प्रविश्याग्नेयादि-कोणेषु पुनर् वास्तु-पुरुषं संयतः सन् पूजयेत्

goṣṭhe go-sthāne pratiṣṭhitaṃ sthāpitaṃ | tathā ātma-gehe suvarṇādi-ghaṭita- pratimādiṣu pratiṣṭhitaṃ viṣṇuṃ pūjayed iti pūrveṇānvayaḥ | tāḥ pūrvoktā eva samasta-parivāra-pūjāḥ kāryāḥ | tathā vakṣyamāṇāś ca viṣṇu-pārṣadāḥ pūrvādi-caturdvārāgra-bhāge bali-dāna-pīṭhe dviśaḥ pūjyā atra tripāṭhinaḥ | dvādaśākṣara-govinda-mantrasya pūjā-prasaṅgena pūrvokta-dīkṣā-pūjāyāṃ tathāikāla-pūjāysv api pūrvādi-catur-dvāra-pūjā viśeṣataḥ kartavyatvena jñātavyā samasta-parivārāyācyutāya namo namaḥ | viṣṇu-pārṣadebhyo namo namaḥ | anena mantra-dvayena pūrvādi-caturdvārāgra-bhāge bali-dāna-pīṭhe pūjayed ity arthaḥ | pakṣīndro garuḍaḥ | tad-agrataḥ bali-dāna-pīṭhāgrataḥ pūjyaḥ | viṣṇu-pārṣadān darśayati-prāg iti | catur-asra-catur-dvārordhva-bhāge dvāra-śriyaṃ pūjayitvā caṇḍādīn dvau dvau kṛtvā pūjayet | anukrameṇa pūrva-dvāram ārabhya dvāra-bali-pīṭhayor madhye vāstu-puruṣāya nama iti pūjayet | dvārānta iti catur-dvāra-madhyobhaya-phalake gaṅgā-yamune pūjye, tathā śaṅkha-nidhi-padma-nidhī ca pūjyau | tad anu maṇḍape praviśyāgneyādi-koṇeṣu punar vāstu-puruṣaṃ saṃyataḥ san pūjayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तारं प्रणवः । शार्ङ्ग-पदं ङे ऽन्तं चतुर्थ्य्-अन्तं स-पूर्वं स-शरासन-शब्दं चतुर्थ्य्-अन्तं हुं फट् नमः इत्य् उक्त्वा पुष्पाक्षतं चतुर्-दिक्षु अस्त्र-मुद्रया छोटिकया निक्षिपेत् । कीदृशः ? हरेर् अग्रे स्थितः । ततः आसने स्वोचिते उपविशेत् । एतत् सर्वं सर्व-पूजादौ कर्तव्यं स्थापितेषु प्रतिमादिषु पुनर् विशेषतः कर्तव्यम् एव

tāraṃ praṇavaḥ | śārṅga-padaṃ ṅe 'ntaṃ caturthy-antaṃ sa-pūrvaṃ sa-śarāsana-śabdaṃ caturthy-antaṃ huṃ phaṭ namaḥ ity uktvā puṣpākṣataṃ catur-dikṣu astra-mudrayā choṭikayā nikṣipet | kīdṛśaḥ ? harer agre sthitaḥ | tataḥ āsane svocite upaviśet | etat sarvaṃ sarva-pūjādau kartavyaṃ sthāpiteṣu pratimādiṣu punar viśeṣataḥ kartavyam eva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्व-देहे पूर्वोक्त-स्वरूपेण पीठम् आरभ्य सम्पूज्य हृदि भगवन्तम् अभ्यर्च्य अनन्तरं बाह्य-पीठे पूर्ववत् पूर्वोक्त-दीक्षा-प्रकरण-कथितोत्तर-दिग्-विभागे इतिवद् गुरु-पङ्क्तिं पूजयेत् । गुरु-पङ्क्तिम् एवाह-श्री-गुरून् इति । श्री-शब्द-पूर्वान् गुरून् परम-गुरून् । प्रयोगश् च-श्री-गुरुभ्यो नमः । श्रीअ-परम-गुरुभ्यो नमः । श्री-महा-गुरुभ्यो नमः । श्री-अस्मद्-गुरुभ्यो नमः । सर्व-गुरुभ्यो नमः

sva-dehe pūrvokta-svarūpeṇa pīṭham ārabhya sampūjya hṛdi bhagavantam abhyarcya anantaraṃ bāhya-pīṭhe pūrvavat pūrvokta-dīkṣā-prakaraṇa-kathitottara-dig-vibhāge itivad guru-paṅktiṃ pūjayet | guru-paṅktim evāha-śrī-gurūn iti | śrī-śabda-pūrvān gurūn parama-gurūn | prayogaś ca-śrī-gurubhyo namaḥ | śrīa-parama-gurubhyo namaḥ | śrī-mahā-gurubhyo namaḥ | śrī-asmad-gurubhyo namaḥ | sarva-gurubhyo namaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत् पादुकाभ्यः नारदादिभ्यः पूर्व-सिद्धेभ्यः भागवतेभ्य इति लघु-दीपिका-कारः । श्री-गुरु-पादुकाभ्यो नमः । श्री-परम-गुरु-पादुका-आदि-गुरु-पादुका-महा-गुरु-पादुका-अस्मद्-गुरु-पादुका-सर्व-गुरु-पादुकाभ्यो नम इति त्रिपाठिनः । एवं गुरु-पङ्क्ति-पीठस्योत्तरे समभ्यर्च्य दक्षिणे गणेशं पूजयेत्

tat pādukābhyaḥ nāradādibhyaḥ pūrva-siddhebhyaḥ bhāgavatebhya iti laghu-dīpikā-kāraḥ | śrī-guru-pādukābhyo namaḥ | śrī-parama-guru-pādukā-ādi-guru-pādukā-mahā-guru-pādukā-asmad-guru-pādukā-sarva-guru-pādukābhyo nama iti tripāṭhinaḥ | evaṃ guru-paṅkti-pīṭhasyottare samabhyarcya dakṣiṇe gaṇeśaṃ pūjayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूर्वोक्त-प्रकारेणाधार-शक्त्यादि-पीठ-मन्त्रान्तं सम्पूज्य देवम् आवाह्य अघ्यादिभिर् उपचारैः पूजयेत् । आवरण-पूजाम् आह-रुक्मिणीम् इति । गोविन्द-दक्षिण-वामयोः पार्श्वयोः कर्णिकायां रुक्मिणी सत्यभामा च सम्पूज्या देवाग्रे च इन्द्रं सम्पूज्य देव-पृष्ठे तु सुरभिं पूर्वादि-चतुर्दिक्-कोणेषु केशरेषु हृद्-आदि-वर्मान्ता अङ्ग-देवताः पूज्याः । केशरेषु कोणेषु पुनर्-अस्त्रम् अङ्गं पूजयेत्

pūrvokta-prakāreṇādhāra-śaktyādi-pīṭha-mantrāntaṃ sampūjya devam āvāhya aghyādibhir upacāraiḥ pūjayet | āvaraṇa-pūjām āha-rukmiṇīm iti | govinda-dakṣiṇa-vāmayoḥ pārśvayoḥ karṇikāyāṃ rukmiṇī satyabhāmā ca sampūjyā devāgre ca indraṃ sampūjya deva-pṛṣṭhe tu surabhiṃ pūrvādi-caturdik-koṇeṣu keśareṣu hṛd-ādi-varmāntā aṅga-devatāḥ pūjyāḥ | keśareṣu koṇeṣu punar-astram aṅgaṃ pūjayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कालिन्द्य्-आद्याः शक्तयो देव-पत्न्यः पत्रेषु पूज्याः । आदि-पदेन सुनन्दा-मित्रविन्दा-सुलक्ष्मणा-परिग्रहः आग्नेयादि-पीठ-कोणेषु किङ्किणि-दामादीन् पूजयेत् । तत्र श्री-कृष्ण-क्षुद्र-घण्टिकाम् अग्नि-कोणे । गो-रक्षणार्थं दामानि नैरृते गो-प्रेरणार्थं लकुटं वायौ वंशम् ईशान-कोणे देवस्याग्रे श्रीवत्स-कौस्तुभौ । श्रीवत्स-कौस्तुभाग्रतः वनमालां तद्-उपरि अष्ट- दिक्षु पाञ्चजन्यादय इति । पाञ्चजन्याय नमः स-गो-गोपाल-गोपिकाभ्यो नम इत्य् अन्ताः पूज्याः आदि-पदेन गदा-चक्र-वसुदेव-देवकीनन्द-यशोदा-परिग्रहः

kālindy-ādyāḥ śaktayo deva-patnyaḥ patreṣu pūjyāḥ | ādi-padena sunandā-mitravindā-sulakṣmaṇā-parigrahaḥ āgneyādi-pīṭha-koṇeṣu kiṅkiṇi-dāmādīn pūjayet | tatra śrī-kṛṣṇa-kṣudra-ghaṇṭikām agni-koṇe | go-rakṣaṇārthaṃ dāmāni nairṛte go-preraṇārthaṃ lakuṭaṃ vāyau vaṃśam īśāna-koṇe devasyāgre śrīvatsa-kaustubhau | śrīvatsa-kaustubhāgrataḥ vanamālāṃ tad-upari aṣṭa- dikṣu pāñcajanyādaya iti | pāñcajanyāya namaḥ sa-go-gopāla-gopikābhyo nama ity antāḥ pūjyāḥ ādi-padena gadā-cakra-vasudeva-devakīnanda-yaśodā-parigrahaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इन्द्राद्याः स्व-स्व-दिक्षु पूज्याः तद्-अस्त्राणि वज्रादीन्य् आदि-शब्द-ग्राह्याणि तथा कुमुदाद्याश् चाष्ट-गजाः तत्-उपरि स्व-स्व-दिक्षु पूज्याः तद्-बहिर्-देवतोत्तरे विष्वक्सेनं पूजयेत्

indrādyāḥ sva-sva-dikṣu pūjyāḥ tad-astrāṇi vajrādīny ādi-śabda-grāhyāṇi tathā kumudādyāś cāṣṭa-gajāḥ tat-upari sva-sva-dikṣu pūjyāḥ tad-bahir-devatottare viṣvaksenaṃ pūjayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गोष्ठगं व्रज-गं कृष्णं प्रत्यहं एक-कालं द्विकालं त्रि-कालं पूजयेत् । गोभ्यश् च ग्रास-प्रदः सन्निहित-लोके चिरायुर् निर्भयो धेनु-धान्य-सुवर्णादिभिः पुत्र-मित्रादिभिश् च सम्पन्नो भवति देह-पातान्ते च विष्णु-लोकं च गच्छति

goṣṭhagaṃ vraja-gaṃ kṛṣṇaṃ pratyahaṃ eka-kālaṃ dvikālaṃ tri-kālaṃ pūjayet | gobhyaś ca grāsa-pradaḥ sannihita-loke cirāyur nirbhayo dhenu-dhānya-suvarṇādibhiḥ putra-mitrādibhiś ca sampanno bhavati deha-pātānte ca viṣṇu-lokaṃ ca gacchati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऊर्ध्वद्-अन्तः ॐकारः तेन सहितः शार्ङ्गी ग-कारः चक्री क-कारः दक्षिण-कर्ण-युक् उ-कार-सहितः मांसी ल-कारः नाथायेति स्वरूपं नत्य्-अन्तो नमः पदान्तः अयम् अष्टाक्षरो मूल-मन्त्र-संज्ञकः

ūrdhvad-antaḥ oṃkāraḥ tena sahitaḥ śārṅgī ga-kāraḥ cakrī ka-kāraḥ dakṣiṇa-karṇa-yuk u-kāra-sahitaḥ māṃsī la-kāraḥ nāthāyeti svarūpaṃ naty-anto namaḥ padāntaḥ ayam aṣṭākṣaro mūla-mantra-saṃjñakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्य मन्त्रस्य ब्रह्मा ऋषिः गायत्री-च्छन्दः श्री-कृष्णो देवता च शब्दो ऽनुक्त-समुच्चये तेन बीज-शक्त्य्-अधिष्ठातृ-देवता दशाक्षरवत् तथा अस्य मन्त्रस्य मन्त्रोत्थ-वर्णानां चतुर्भिर् युग्म-वर्णैश् चतुरङ्ग-समग्रेण च मन्त्रेणाङ्ग-पञ्चकं ज्ञेयम्

asya mantrasya brahmā ṛṣiḥ gāyatrī-cchandaḥ śrī-kṛṣṇo devatā ca śabdo 'nukta-samuccaye tena bīja-śakty-adhiṣṭhātṛ-devatā daśākṣaravat tathā asya mantrasya mantrottha-varṇānāṃ caturbhir yugma-varṇaiś caturaṅga-samagreṇa ca mantreṇāṅga-pañcakaṃ jñeyam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गोप-शिशुं नमत । कीदृशं ? पञ्च-वर्ष-वयःस्थं तथा अतिबलिष्ठं तथा प्राङ्गणे धावमानं तथा चातिचञ्चलेक्षणं तथा किङ्किणी क्षुद्र-घण्टिका वलयः कङ्कणः हारो मुक्ताहारः नूपुरस् तुलाकोटिर् एतैर् अञ्जितं भूषितम्

gopa-śiśuṃ namata | kīdṛśaṃ ? pañca-varṣa-vayaḥsthaṃ tathā atibaliṣṭhaṃ tathā prāṅgaṇe dhāvamānaṃ tathā cāticañcalekṣaṇaṃ tathā kiṅkiṇī kṣudra-ghaṇṭikā valayaḥ kaṅkaṇaḥ hāro muktāhāraḥ nūpuras tulākoṭir etair añjitaṃ bhūṣitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं पूर्वोक्तं ध्यात्वा अष्ट-लक्षं मन्त्रं जपेत् । तद् अनु पलाश-वृक्ष-समिद्भिः परमान्नेन वाष्ट-सहस्रं जुहुयात्

evaṃ pūrvoktaṃ dhyātvā aṣṭa-lakṣaṃ mantraṃ japet | tad anu palāśa-vṛkṣa-samidbhiḥ paramānnena vāṣṭa-sahasraṃ juhuyāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धवल-गृहे स्थापितं कृष्णम् अमुना वक्ष्यमाण-प्रकारेण प्रत्यहं पूजयेत् । द्वार-पूजाम् आरभ्य पीठ-पूजा-पर्यन्तं पूर्वोक्त-मन्त्र-वर्त्मना कुर्यात्

dhavala-gṛhe sthāpitaṃ kṛṣṇam amunā vakṣyamāṇa-prakāreṇa pratyahaṃ pūjayet | dvāra-pūjām ārabhya pīṭha-pūjā-paryantaṃ pūrvokta-mantra-vartmanā kuryāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पद्म-मध्ये हरिं पूजयेत् । पूर्वादि-दिक्-केशरेषु हृद्-आद्य्-अङ्ग-चतुष्टयम् । आग्नेयादि-विदिक्-केशरेषु अस्त्रम् अङ्गम् पूजयेत् । वासुदेव इति । पूर्वादि-दिक्-पत्रेषु वासुदेवादीन् पूजयेत् । आग्नेयादि-विदिक्-पत्रेषु रुक्मिण्य्-आद्याः पूजयेत् । तद्-बाह्ये स्व-स्व-दिक्षु इन्दादीन्, तद् अनु वज्रादीन् पूजयेद् इत्य् अर्थः

padma-madhye hariṃ pūjayet | pūrvādi-dik-keśareṣu hṛd-ādy-aṅga-catuṣṭayam | āgneyādi-vidik-keśareṣu astram aṅgam pūjayet | vāsudeva iti | pūrvādi-dik-patreṣu vāsudevādīn pūjayet | āgneyādi-vidik-patreṣu rukmiṇy-ādyāḥ pūjayet | tad-bāhye sva-sva-dikṣu indādīn, tad anu vajrādīn pūjayed ity arthaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यः पुमान् उक्त-विधिना हरिम् अर्चयेत् । अमुं मन्त्रं जपेत् स सर्वैश्वर्यं सम्पन्नः सन् नित्यम् अविनाशि शुद्धम् अविद्या तत्-कार्य-रहितं पदं ब्रह्माख्यं प्राप्नोति

yaḥ pumān ukta-vidhinā harim arcayet | amuṃ mantraṃ japet sa sarvaiśvaryaṃ sampannaḥ san nityam avināśi śuddham avidyā tat-kārya-rahitaṃ padaṃ brahmākhyaṃ prāpnoti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राम-कृष्णौ स्मरन् जपेत् । कीदृशौ ? माधवी-लता-मण्डप-समुपस्थितौ तथा गरुडेन सेवितौ । एकाक्षरादि-गोपाल-मन्त्रान् दर्शयति-चक्रीति । क-कारो वसु-स्वरः अष्टम-स्वरः ऋ-कारस् तेन सहित इति लघु-दीपिका-कारः । मुनिस्वरः सप्त-स्वरस् तेन सहित इति रुद्र-धरः । सर्गी विसर्ग-सहितः इत्य् एकाक्षरो मन्त्रः

rāma-kṛṣṇau smaran japet | kīdṛśau ? mādhavī-latā-maṇḍapa-samupasthitau tathā garuḍena sevitau | ekākṣarādi-gopāla-mantrān darśayati-cakrīti | ka-kāro vasu-svaraḥ aṣṭama-svaraḥ ṛ-kāras tena sahita iti laghu-dīpikā-kāraḥ | munisvaraḥ sapta-svaras tena sahita iti rudra-dharaḥ | sargī visarga-sahitaḥ ity ekākṣaro mantraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृष्णेति स्वरूपं द्व्य्-अक्षरो मन्त्रः । स एव द्व्य्-अक्षरः काम-बीज-पूर्वश् चेत् तदा त्र्य्-अक्षरो मन्त्रो भवति-स एव त्र्य्-अक्षरः चतुर्थी-विभक्त्य्-अन्तश् चेत् तदा चतुर्-अक्षरो मन्त्रः अन्यः कृष्णायेति स्वरूपं स्मर-द्वन्द्व-काम-बीज-द्वयस्य मध्ये यदा भवति तदा अपरः पञ्चाक्षरो मन्त्रो भवति

kṛṣṇeti svarūpaṃ dvy-akṣaro mantraḥ | sa eva dvy-akṣaraḥ kāma-bīja-pūrvaś cet tadā try-akṣaro mantro bhavati-sa eva try-akṣaraḥ caturthī-vibhakty-antaś cet tadā catur-akṣaro mantraḥ anyaḥ kṛṣṇāyeti svarūpaṃ smara-dvandva-kāma-bīja-dvayasya madhye yadā bhavati tadā aparaḥ pañcākṣaro mantro bhavati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गोपालायेति स्वरूपं वह्निजाया स्वाहेति पद-द्वयेन षड्-अक्षरः कथितः । काम-बीज-सहित-कृष्णायेति स्वाहेति पद-द्वयेन च षड्-अक्षरो मन्त्र उद्धृतस् तयापरः षड्-अक्षरः प्राग् एव कथितः स च क्लीं कृष्णाय नमः इति । कृष्ण-गोविन्दकौ शब्दौ यदि चतुर्थ्य्-अन्तौ भवतस् तदा सप्ताक्षरो मन्त्रो ऽपरः सप्ताक्षरः प्राग् उदितः स च गो-वल्लभाय स्वाहेति

gopālāyeti svarūpaṃ vahnijāyā svāheti pada-dvayena ṣaḍ-akṣaraḥ kathitaḥ | kāma-bīja-sahita-kṛṣṇāyeti svāheti pada-dvayena ca ṣaḍ-akṣaro mantra uddhṛtas tayāparaḥ ṣaḍ-akṣaraḥ prāg eva kathitaḥ sa ca klīṃ kṛṣṇāya namaḥ iti | kṛṣṇa-govindakau śabdau yadi caturthy-antau bhavatas tadā saptākṣaro mantro 'paraḥ saptākṣaraḥ prāg uditaḥ sa ca go-vallabhāya svāheti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्री-शक्ति-माराः श्री-भुवनेश्वरी-मार-बीजानि कृष्णायेति मारान्तो ऽपरः सप्ताक्षरो मन्त्रः कृष्ण-गोविन्द-शब्दौ ङे ऽन्तौ चतुर्थ्य्-अन्तौ । कीदृशौ ? काम-बीजाढ्यौ इति वसु-वर्णः अष्टाक्षरो मन्त्रः

śrī-śakti-mārāḥ śrī-bhuvaneśvarī-māra-bījāni kṛṣṇāyeti mārānto 'paraḥ saptākṣaro mantraḥ kṛṣṇa-govinda-śabdau ṅe 'ntau caturthy-antau | kīdṛśau ? kāma-bījāḍhyau iti vasu-varṇaḥ aṣṭākṣaro mantraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतुर्थ्य्-अन्तो दधि-भक्षण-शब्दः वह्निजाया स्वाहा एतैर् वर्णैर् अपरो ऽष्ताक्षरो मन्त्रः सुप्रसन्नात्मने स्वरूपम् उक्त्वा नम इति वदेत् इत्य् अपरो ऽष्ताक्षरो मन्त्रः

caturthy-anto dadhi-bhakṣaṇa-śabdaḥ vahnijāyā svāhā etair varṇair aparo 'ṣtākṣaro mantraḥ suprasannātmane svarūpam uktvā nama iti vadet ity aparo 'ṣtākṣaro mantraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राग्-उक्तश् चाष्टाक्षरो मूल-मन्त्रः स्मर-संयुतः काम-बीज-युक्तः सन् नवाक्षरो भवति । स च क्लीं गोकुल-नाथाय नम इति । कृष्ण-गोविन्दकौ ङे ऽन्तौ चतुर्थ्य्-अन्तौ स्मर-संयुतौ यदि भवतस् तदा नवाक्षरो मन्त्रो भवति । यद्य् एताव् एव नमो ऽन्तकौ नमः शब्दान्तौ भवतस् तदा परो नवाक्षरो मन्त्रः

prāg-uktaś cāṣṭākṣaro mūla-mantraḥ smara-saṃyutaḥ kāma-bīja-yuktaḥ san navākṣaro bhavati | sa ca klīṃ gokula-nāthāya nama iti | kṛṣṇa-govindakau ṅe 'ntau caturthy-antau smara-saṃyutau yadi bhavatas tadā navākṣaro mantro bhavati | yady etāv eva namo 'ntakau namaḥ śabdāntau bhavatas tadā paro navākṣaro mantraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्लीं ग्लौं क्लीं श्यामलाङ्गाय नम इति दश-वर्णको मन्त्रः शिरो ऽन्तः स्वाहान्तः बाल-वपुषे इति पदं क्लीं कृष्णायेति एकादशाक्षरो मन्त्रः बुधैः स्मृतः । उक्तानाम् ऋष्य्-आदिकम् आह-एतेषाम् एकाक्षरम् आरभ्यैकादशाक्षर-पर्यन्तानां द्वाविंशति मन्त्राणाम् ऋषिर् नारदः गायत्री-छन्दः श्री-कृष्णो देवता । अङ्गान्य् आह-कलेति । क-कार-ल-काराभ्यां षड्-दीर्घकैर् नपुंसक-रहित-षड्-दीर्घ-स्वरैः क्लां क्लीं क्लूं क्लौं कलः एभिर् इत्य् अर्थः

klīṃ glauṃ klīṃ śyāmalāṅgāya nama iti daśa-varṇako mantraḥ śiro 'ntaḥ svāhāntaḥ bāla-vapuṣe iti padaṃ klīṃ kṛṣṇāyeti ekādaśākṣaro mantraḥ budhaiḥ smṛtaḥ | uktānām ṛṣy-ādikam āha-eteṣām ekākṣaram ārabhyaikādaśākṣara-paryantānāṃ dvāviṃśati mantrāṇām ṛṣir nāradaḥ gāyatrī-chandaḥ śrī-kṛṣṇo devatā | aṅgāny āha-kaleti | ka-kāra-la-kārābhyāṃ ṣaḍ-dīrghakair napuṃsaka-rahita-ṣaḍ-dīrgha-svaraiḥ klāṃ klīṃ klūṃ klauṃ kalaḥ ebhir ity arthaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अव्याद् व्याकोप-नीलाम्बुज-रुचिर् अरुणाम्भोज-नेत्राम्बुजस्थो बालो जङ्घा-कटीर-स्थल-कलित-रणत्-किङ्किणीको मुकुन्दः दोर्भ्यां हैयङ्गवीणं दधद् अतिविमलं पायसं विश्व-वन्द्यो गो-गोपी-गोप-वीतो रुरुनख-विलसत्-कण्ठ-भूषश् चिरं वः

avyād vyākopa-nīlāmbuja-rucir aruṇāmbhoja-netrāmbujastho bālo jaṅghā-kaṭīra-sthala-kalita-raṇat-kiṅkiṇīko mukundaḥ dorbhyāṃ haiyaṅgavīṇaṃ dadhad ativimalaṃ pāyasaṃ viśva-vandyo go-gopī-gopa-vīto rurunakha-vilasat-kaṇṭha-bhūṣaś ciraṃ vaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथोक्तं ध्यानं कृत्वा एतेषां मध्ये एकं मन्त्रं लक्षं जपेत् । तद् अनु घृत-खण्ड-सार-युक्तैः परमान्नैर् दश-सहस्रं जुहुयात्

yathoktaṃ dhyānaṃ kṛtvā eteṣāṃ madhye ekaṃ mantraṃ lakṣaṃ japet | tad anu ghṛta-khaṇḍa-sāra-yuktaiḥ paramānnair daśa-sahasraṃ juhuyāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद् अनु तावद् दश-सहस्रं तर्पयेत् । एवं प्रकारेणैकस्मिन् मन्त्रे सिद्धे जाते तद् अन्येषां सकृत् पुरश्चरणानाम् एकविंशति मन्त्राणां जप-होम-सङ्ख्यया विनैव हुतायुतेन तर्पणम् एव पुरश्चरणं विहितं करणीयम् । एतेषां मन्त्राणां होम-सङ्ख्यया अयुतेनैव तर्पणं विहितम् । पूजाम् आह-नित्यम् इति । नित्यं सर्वदा सुसमाहितः संयतः सन् पूजयेत् । वह्न्य्-आदी-शान्तम् आग्नेय-कोणम् आरभ्य ईशान-कोण-पर्यन्त-हृद्-आदि-कवच-पर्यन्तम् अङ्ग-चतुष्टयं पूजयेत् पुरतो ऽग्रे नेत्रम् अस्त्रं पूजयेत् । पूर्वादि-चतुर्दिक्षु इन्द्रादीन् पूजयेत् । तद् अनु-वज्रादीन् इति उपसंहरति । एषां मन्त्राणां सपर्या पूजा कथिता । फलम् आह-इत्य् एकम् इति । अमुना प्रकारेण यः साधकोत्तम एषां मन्त्राणां मध्ये एकं मन्त्रं भजेत् उपासीत तस्य सर्वे पुरुषार्था हस्त-प्राप्याः देवैश् चासौ पूज्यते । मन्त्रान्तरम् आह-सद्य इति । तात्कालिक-फल-दायकम् अपरं चतुरक्षर-मन्त्रं वक्ष्ये स-चतुर्-अक्षरः काम-बीज-द्वय-मध्यस्थेन कृष्ण-पदेन कथितः । ऋष्य्-आदिकम् अस्य ऋषिश् छन्दो दैवतम् अङ्ग-षट्कं च प्राग् उक्तं पूर्व-मन्त्र-समुहे कथितं बोद्धव्यम्

tad anu tāvad daśa-sahasraṃ tarpayet | evaṃ prakāreṇaikasmin mantre siddhe jāte tad anyeṣāṃ sakṛt puraścaraṇānām ekaviṃśati mantrāṇāṃ japa-homa-saṅkhyayā vinaiva hutāyutena tarpaṇam eva puraścaraṇaṃ vihitaṃ karaṇīyam | eteṣāṃ mantrāṇāṃ homa-saṅkhyayā ayutenaiva tarpaṇaṃ vihitam | pūjām āha-nityam iti | nityaṃ sarvadā susamāhitaḥ saṃyataḥ san pūjayet | vahny-ādī-śāntam āgneya-koṇam ārabhya īśāna-koṇa-paryanta-hṛd-ādi-kavaca-paryantam aṅga-catuṣṭayaṃ pūjayet purato 'gre netram astraṃ pūjayet | pūrvādi-caturdikṣu indrādīn pūjayet | tad anu-vajrādīn iti upasaṃharati | eṣāṃ mantrāṇāṃ saparyā pūjā kathitā | phalam āha-ity ekam iti | amunā prakāreṇa yaḥ sādhakottama eṣāṃ mantrāṇāṃ madhye ekaṃ mantraṃ bhajet upāsīta tasya sarve puruṣārthā hasta-prāpyāḥ devaiś cāsau pūjyate | mantrāntaram āha-sadya iti | tātkālika-phala-dāyakam aparaṃ caturakṣara-mantraṃ vakṣye sa-catur-akṣaraḥ kāma-bīja-dvaya-madhyasthena kṛṣṇa-padena kathitaḥ | ṛṣy-ādikam asya ṛṣiś chando daivatam aṅga-ṣaṭkaṃ ca prāg uktaṃ pūrva-mantra-samuhe kathitaṃ boddhavyam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वासुदेवो वो युष्मान् पायात् । कीदृशः ? यः श्री-युक्त-कल्प-वृक्ष-मूलोद्गत-पद्मे शोभमाना या कर्णिका तत्रोपविष्टः । तथा कल्प-द्रुम-शाखालम्बि यत् पद्मं तस्योदरं ततो विगलन्ति प्रसरन्ति यानि असङ्ख्यातानि रत्नानि तैर् अभिषिक्तः । तथा सुवर्ण-गौरः तथाव-कान्तिभिः समस्तं त्रैलोक्यं भासयन् क्षीरान्नाशी तथा स्व-कान्तिभिः समस्तं त्रैलोक्यं भासयन् क्षीरान्नाशी तथा अनवरतम् अनुवेलं नूतनं नवनीतम् एवामृतं तद् अश्नातीति

vāsudevo vo yuṣmān pāyāt | kīdṛśaḥ ? yaḥ śrī-yukta-kalpa-vṛkṣa-mūlodgata-padme śobhamānā yā karṇikā tatropaviṣṭaḥ | tathā kalpa-druma-śākhālambi yat padmaṃ tasyodaraṃ tato vigalanti prasaranti yāni asaṅkhyātāni ratnāni tair abhiṣiktaḥ | tathā suvarṇa-gauraḥ tathāva-kāntibhiḥ samastaṃ trailokyaṃ bhāsayan kṣīrānnāśī tathā sva-kāntibhiḥ samastaṃ trailokyaṃ bhāsayan kṣīrānnāśī tathā anavaratam anuvelaṃ nūtanaṃ navanītam evāmṛtaṃ tad aśnātīti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथोक्तं ध्यानं कृत्वा लक्ष-चतुष्टयं जपेत् । तद् अनु घृत-मधु-शर्करायुतैर् बिल्व-फलैश् चत्वारिंशत्-सहस्रं जुहुयात्

yathoktaṃ dhyānaṃ kṛtvā lakṣa-catuṣṭayaṃ japet | tad anu ghṛta-madhu-śarkarāyutair bilva-phalaiś catvāriṃśat-sahasraṃ juhuyāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

षड्-अङ्गैर् निधिभिर् इन्द्राद्य्-अष्ट-निधिभिर् इन्द्राद्यैर् वज्राद्यैश् चानीलार्चना पूजा कथिता । तर्पणम् आह--तर्पयेद् इति । प्रतिदिनं स्वादु-त्रय-धिया घृत-मधु-शर्करा-बुद्ध्या जलैः कृष्णं पूजयेत्

ṣaḍ-aṅgair nidhibhir indrādy-aṣṭa-nidhibhir indrādyair vajrādyaiś cānīlārcanā pūjā kathitā | tarpaṇam āha--tarpayed iti | pratidinaṃ svādu-traya-dhiyā ghṛta-madhu-śarkarā-buddhyā jalaiḥ kṛṣṇaṃ pūjayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्य पूर्वोक्त-चतुरक्षर-मन्त्रस्य मारयोर् आद्य्-अन्त-काम-बीजयोर् मांसाधो ल-कारस्याधस्तात् चेद् यदि रक्तं रेफो भवति तदापरश् चतुरक्षरः क्लीं कृष्ण क्लीम् इति मन्त्रः । अस्य मन्त्र-शिखामणे मन्त्र-शिरो रत्नस्य कल-षट्-दीर्घ कला षड्-अङ्गानि कुर्याद् इति शेषः

asya pūrvokta-caturakṣara-mantrasya mārayor ādy-anta-kāma-bījayor māṃsādho la-kārasyādhastāt ced yadi raktaṃ repho bhavati tadāparaś caturakṣaraḥ klīṃ kṛṣṇa klīm iti mantraḥ | asya mantra-śikhāmaṇe mantra-śiro ratnasya kala-ṣaṭ-dīrgha kalā ṣaḍ-aṅgāni kuryād iti śeṣaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मुकुन्दम् वन्दे । कीदृशं ? आरक्तम् अरुणं यद् उद्यानं तत्र यः कल्प-वृक्षस् तस्य शिखरम् अग्रं तत्र लसन्ती या शोभमाना सुवर्ण-मयी दोला तत्रोपविष्टं तथा गोपाङ्गनाभ्यां प्रेङ्ख्यमानं दोलायमानं विकसितं प्रफुल्लं नवीनं यद् बन्धु-जीव-पुष्पं सिन्दूरं तयोर् इव भावं यस्य तं तथा बालं शिशुं तथा कृष्ण-केशं तथा कटि-तटे इतस् ततो गच्छन्ती या क्षुद्र-घण्टिका घण्टा-क्षुद्र-घण्टिका समूहस् तेन सम्बद्धं तथा शार्दूलस्य व्याघ्रस्य कामाङ्कुशेन शोभमानं यत् कण्ठाभरणं तेन शोभमानम्

mukundam vande | kīdṛśaṃ ? āraktam aruṇaṃ yad udyānaṃ tatra yaḥ kalpa-vṛkṣas tasya śikharam agraṃ tatra lasantī yā śobhamānā suvarṇa-mayī dolā tatropaviṣṭaṃ tathā gopāṅganābhyāṃ preṅkhyamānaṃ dolāyamānaṃ vikasitaṃ praphullaṃ navīnaṃ yad bandhu-jīva-puṣpaṃ sindūraṃ tayor iva bhāvaṃ yasya taṃ tathā bālaṃ śiśuṃ tathā kṛṣṇa-keśaṃ tathā kaṭi-taṭe itas tato gacchantī yā kṣudra-ghaṇṭikā ghaṇṭā-kṣudra-ghaṇṭikā samūhas tena sambaddhaṃ tathā śārdūlasya vyāghrasya kāmāṅkuśena śobhamānaṃ yat kaṇṭhābharaṇaṃ tena śobhamānam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूर्वोक्तं मुकुन्दं ध्यात्वा एनं मन्त्रं पूर्वोक्त-सङ्ख्यम् एव जप्त्वा रक्त-पद्मैर् नूतनैर् घृत-मधु-शर्करायुतैः पूर्वोक्त-सङ्ख्यम् एव हुत्वा पूर्वोक्त-प्रकारेण हरिं पूजयेत्

pūrvoktaṃ mukundaṃ dhyātvā enaṃ mantraṃ pūrvokta-saṅkhyam eva japtvā rakta-padmair nūtanair ghṛta-madhu-śarkarāyutaiḥ pūrvokta-saṅkhyam eva hutvā pūrvokta-prakāreṇa hariṃ pūjayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

घृत-मधु-शर्करामिश्रितां लोहितां हैमन्तिक-धान्य-मञ्जरीम् अष्टोत्तर-शतमतयोर् मन्त्रयोर् मध्ये एकेन मन्त्रेण प्रत्येकं प्रत्यहं यो जुहुयात् तस्य पुंसः मण्डलतः एकोन-पञ्चाशद्-दिनाद् अर्वाक् षड्-विंशति-दिनाद् इति लघु-दीपिका-कारः । पञ्च-चत्वारिंशद्-दिनानन्तरम् इति रुद्रधरः । महती पृथिवी धान्यादि-समूह-व्याप्ता भवति तथा तद्-गृहं शालि-धान्य-समूह-व्याप्तं शीघ्रं भवति

ghṛta-madhu-śarkarāmiśritāṃ lohitāṃ haimantika-dhānya-mañjarīm aṣṭottara-śatamatayor mantrayor madhye ekena mantreṇa pratyekaṃ pratyahaṃ yo juhuyāt tasya puṃsaḥ maṇḍalataḥ ekona-pañcāśad-dinād arvāk ṣaḍ-viṃśati-dinād iti laghu-dīpikā-kāraḥ | pañca-catvāriṃśad-dinānantaram iti rudradharaḥ | mahatī pṛthivī dhānyādi-samūha-vyāptā bhavati tathā tad-gṛhaṃ śāli-dhānya-samūha-vyāptaṃ śīghraṃ bhavati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यः पुमान् एतयोर् एकं नियतं नियतो भजेत साधयेत् । कैः ? जप-पूजा-होमादिभिः । कीदृशः ? प्राप्त-भक्तिः स लक्ष्मी-युक्तः स्त्रीषु कामदेववत् उत्कृष्ट-वचन-भाग् भवति । तनोर् विपदि शरीर-पातानन्तरं विष्णु-लोकं च गच्छति

yaḥ pumān etayor ekaṃ niyataṃ niyato bhajeta sādhayet | kaiḥ ? japa-pūjā-homādibhiḥ | kīdṛśaḥ ? prāpta-bhaktiḥ sa lakṣmī-yuktaḥ strīṣu kāmadevavat utkṛṣṭa-vacana-bhāg bhavati | tanor vipadi śarīra-pātānantaraṃ viṣṇu-lokaṃ ca gacchati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.