Library·Rupa Gosvami: Laghubhagavatamrta·1·1.2
इति स्वयंरूप-विलास-स्वांशावेश-प्रकाश-लक्षण-भगवत्-तत्त्व-निरूपणम् ॥१॥ द्वितीय-परिच्छेदः पुरुषावतार-गुणावतार-निरूपणम् । अथावताराः कथ्यन्ते कृष्णो येषु च पुष्कलाः
iti svayaṃrūpa-vilāsa-svāṃśāveśa-prakāśa-lakṣaṇa-bhagavat-tattva-nirūpaṇam ||1|| dvitīya-paricchedaḥ puruṣāvatāra-guṇāvatāra-nirūpaṇam | athāvatārāḥ kathyante kṛṣṇo yeṣu ca puṣkalāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तल्-लक्षणम् - पूर्वोक्ता विश्व-कार्यार्थं अपूर्वा इव चेत् स्वयम् । द्वारान्तरेण वाविःस्युर् अवतारास् तदा स्मृताः
tal-lakṣaṇam - pūrvoktā viśva-kāryārthaṃ apūrvā iva cet svayam | dvārāntareṇa vāviḥsyur avatārās tadā smṛtāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तच् च द्वारं तद्-एकात्म-रूपस् तद्-भक्त एव च । शेष-शाय्य्-आदिको यद्वद् वसुदेवादिकोऽपि च
tac ca dvāraṃ tad-ekātma-rūpas tad-bhakta eva ca | śeṣa-śāyy-ādiko yadvad vasudevādiko'pi ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुरुषाख्या गुणात्मनो लीलात्मानश् च ते त्रिधा
puruṣākhyā guṇātmano līlātmānaś ca te tridhā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रायः स्वांशास् तथावेशा अवतारा भवन्त्य् अमी । अत्र यः स्यात् स्वयंरूपः सोऽग्रे व्यक्तीभविष्यति
prāyaḥ svāṃśās tathāveśā avatārā bhavanty amī | atra yaḥ syāt svayaṃrūpaḥ so'gre vyaktībhaviṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र पुरुष-लक्षणं, यथा श्री-विष्णु-पुराणे (६।८।६१) तस्यैव योऽनुगुण-भुग् बहुधैक एव शुद्धोऽप्य् अशुद्ध इव मूर्ति-विभाग-भेदैः । ज्ञानान्वितः सकल-सत्त्व-विभूति-कर्ता तस्मै नतोऽस्मि पुरुषाय सदाव्ययाय ॥ इति । तस्यैवानुपूर्वोक्तात् परमेश्वरात् समनन्तरम् इति स्वामी
tatra puruṣa-lakṣaṇaṃ, yathā śrī-viṣṇu-purāṇe (6.8.61) tasyaiva yo'nuguṇa-bhug bahudhaika eva śuddho'py aśuddha iva mūrti-vibhāga-bhedaiḥ | jñānānvitaḥ sakala-sattva-vibhūti-kartā tasmai nato'smi puruṣāya sadāvyayāya || iti | tasyaivānupūrvoktāt parameśvarāt samanantaram iti svāmī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र कारिका - परमेशांश-रूपो यः प्रधान-गुण-भाग् इव । तद्-ईक्षादि-कृतिर् नानावतारः पुरुषः स्मृतः
tatra kārikā - parameśāṃśa-rūpo yaḥ pradhāna-guṇa-bhāg iva | tad-īkṣādi-kṛtir nānāvatāraḥ puruṣaḥ smṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अस्यावतारत्वं च श्री-भागवते द्वितीय-स्कन्धे - आद्योऽवतारः पुरुषः परस्य
asyāvatāratvaṃ ca śrī-bhāgavate dvitīya-skandhe - ādyo'vatāraḥ puruṣaḥ parasya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति (भ्प् २।६।४०) तस्य च भेदाः, यथा सात्वत-तन्त्रे - विष्णोस् तु त्रीणि रूपाणि पुरुषाख्यान्य् अथो विदुः । एकं तु महतः स्रष्टृ द्वितीयं तन्तु-संस्थितम् । तृतीयं सर्व-भूतस्थं तानि ज्ञात्वा विमुच्यते ॥ इति
iti (BhP 2.6.40) tasya ca bhedāḥ, yathā sātvata-tantre - viṣṇos tu trīṇi rūpāṇi puruṣākhyāny atho viduḥ | ekaṃ tu mahataḥ sraṣṭṛ dvitīyaṃ tantu-saṃsthitam | tṛtīyaṃ sarva-bhūtasthaṃ tāni jñātvā vimucyate || iti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र प्रथमं, यथैकादशे [भ्प् ११।४।३] - भूतैर् यदा पञ्चभिर् आत्म-सृष्टैः पुरं विराजं विरचय्य तस्मिन् । स्वांशेन विष्टः पुरुषाभिधानम् अवाप नारायण आदिदेवः
tatra prathamaṃ, yathaikādaśe [BhP 11.4.3] - bhūtair yadā pañcabhir ātma-sṛṣṭaiḥ puraṃ virājaṃ viracayya tasmin | svāṃśena viṣṭaḥ puruṣābhidhānam avāpa nārāyaṇa ādidevaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्म-संहितायां [५।१०-१३] च - तस्मिन्न् आविरभूल् लिङ्गे महा-विष्णुर् जगत्-पतिः ॥ सहस्र-शीर्षा पुरुष इत्य् आरभ्य नारायणः स भगवान् आपस् तस्मात् सनातनात् । आविरासन् कारणार्णोनिधिं सङ्कर्षणात्मकः । योग-निद्रां गतस् तस्मिन् सहस्रांशः स्वयं महान् ॥ तद्-रोम-बिल-जालेषु बीजं सङ्कर्षणस्य च । हैमान्य् अण्डानि जातानि महा-भूतावृतानि तु ॥ ईत्य् एतद् अन्तम्
brahma-saṃhitāyāṃ [5.10-13] ca - tasminn āvirabhūl liṅge mahā-viṣṇur jagat-patiḥ || sahasra-śīrṣā puruṣa ity ārabhya nārāyaṇaḥ sa bhagavān āpas tasmāt sanātanāt | āvirāsan kāraṇārṇonidhiṃ saṅkarṣaṇātmakaḥ | yoga-nidrāṃ gatas tasmin sahasrāṃśaḥ svayaṃ mahān || tad-roma-bila-jāleṣu bījaṃ saṅkarṣaṇasya ca | haimāny aṇḍāni jātāni mahā-bhūtāvṛtāni tu || īty etad antam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लिङ्गम् अत्र स्वयं-रूपस्याङ्ग-भेद उदीरितः
liṅgam atra svayaṃ-rūpasyāṅga-bheda udīritaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्वितीयं, यथा तत्रैव [ब्र्स् ५।१४] तद्-अनन्तरं - प्रत्यण्डम् एवम् एकांशाद् विशति स्वयम्
dvitīyaṃ, yathā tatraiva [BrS 5.14] tad-anantaraṃ - pratyaṇḍam evam ekāṃśād viśati svayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति । गर्भोदक-शयः पद्मनाभोऽसाव् अनिरुद्धकः । इति नारायणोपाख्यान उक्तं मोक्ष-धर्मके । सोऽयं हिरण्यगर्भस्य प्रद्युम्नत्वे नियामकः
iti | garbhodaka-śayaḥ padmanābho'sāv aniruddhakaḥ | iti nārāyaṇopākhyāna uktaṃ mokṣa-dharmake | so'yaṃ hiraṇyagarbhasya pradyumnatve niyāmakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ यत् तु तृतीयं स्याद् रूपं तच् चाप्य् अदृश्यत । केचित् स्वदेहान्तर् इति द्वितीय-स्कन्ध-पद्यतः
atha yat tu tṛtīyaṃ syād rūpaṃ tac cāpy adṛśyata | kecit svadehāntar iti dvitīya-skandha-padyataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुणावतारास् तत्राथ कथ्यन्ते पुरुषाद् इह । विष्णुर् ब्रह्मा च रुद्रश् च स्थिति-सर्गादि-कर्मणे
guṇāvatārās tatrātha kathyante puruṣād iha | viṣṇur brahmā ca rudraś ca sthiti-sargādi-karmaṇe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा प्रथमे (१।२।२३) - सत्त्वं रजस् तम इति प्रकृतेर् गुणास् तैर् युक्तः परम-पुरुष एक इहास्य धत्ते । स्थित्य्-आदये हरि-विरिञ्चि-हरेति संज्ञाः श्रेयांसि तत्र खलु सत्त्व-तनोर् नॄणां स्युः ॥ इति
yathā prathame (1.2.23) - sattvaṃ rajas tama iti prakṛter guṇās tair yuktaḥ parama-puruṣa eka ihāsya dhatte | sthity-ādaye hari-viriñci-hareti saṃjñāḥ śreyāṃsi tatra khalu sattva-tanor nṝṇāṃ syuḥ || iti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत्र कारिका -- योगो नियामकतया गुणैः सम्बन्ध उच्यते । अतः स तैर् न युज्यते तत्र स्वांशः परस्य यः
atra kārikā -- yogo niyāmakatayā guṇaiḥ sambandha ucyate | ataḥ sa tair na yujyate tatra svāṃśaḥ parasya yaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र ब्रह्मा -- हिरण्यगर्भः सूक्ष्मोऽत्र स्थूलो वैराज-संज्ञकः । भोगाय सृष्टये चाभूत् पद्मभूर् इति स द्विधा
tatra brahmā -- hiraṇyagarbhaḥ sūkṣmo'tra sthūlo vairāja-saṃjñakaḥ | bhogāya sṛṣṭaye cābhūt padmabhūr iti sa dvidhā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैराज एव प्रायः स्यात् सर्गाद्य्-अर्थं चतुर्मुखः । कदाचिद् भगवान् विष्णुर् ब्रह्मा सन् सृजति स्वयम्
vairāja eva prāyaḥ syāt sargādy-arthaṃ caturmukhaḥ | kadācid bhagavān viṣṇur brahmā san sṛjati svayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा च पाद्मे - भवेत् क्वचिन् महाकल्पे ब्रह्मा जीवोऽप्य् उपासनैः । क्वचिद् अत्र महाविष्णुर् ब्रह्मत्वं प्रतिपद्यते
tathā ca pādme - bhavet kvacin mahākalpe brahmā jīvo'py upāsanaiḥ | kvacid atra mahāviṣṇur brahmatvaṃ pratipadyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति ॥ विष्णुर् यत्र महा-कल्पे स्रष्टृत्वं च प्रपद्यते । तत्र भुङ्क्ते तं प्रविश्य वैराजः सौख्य-सम्पदम् । अतो जीवत्वम् ऐश्यं च ब्रह्मणः काल-भेदतः
iti || viṣṇur yatra mahā-kalpe sraṣṭṛtvaṃ ca prapadyate | tatra bhuṅkte taṃ praviśya vairājaḥ saukhya-sampadam | ato jīvatvam aiśyaṃ ca brahmaṇaḥ kāla-bhedataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ईशत्वापेक्षया तस्य शास्त्रे प्रोक्तावतारता । समष्टित्वेन भगवत्-सन्निकृष्टतयोच्यते । अस्यावतारता कैश्चिद् आवेशत्वेन कैश्चन
īśatvāpekṣayā tasya śāstre proktāvatāratā | samaṣṭitvena bhagavat-sannikṛṣṭatayocyate | asyāvatāratā kaiścid āveśatvena kaiścana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा ब्रह्म-संहितायां (५।४९) भास्वान् यथाश्म-शकलेषु निजेषु तेजः स्वीयम् कियत् प्रकटयत्य् अपि तद्वद् अत्र । ब्रह्मा य एष जगद्-अण्ड-विधान-कर्ता गोविन्दम् आदि-पुरुषं तम् अहं भजामि
tathā brahma-saṃhitāyāṃ (5.49) bhāsvān yathāśma-śakaleṣu nijeṣu tejaḥ svīyam kiyat prakaṭayaty api tadvad atra | brahmā ya eṣa jagad-aṇḍa-vidhāna-kartā govindam ādi-puruṣaṃ tam ahaṃ bhajāmi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति । गर्भोदशायिनोऽस्याभूत् जन्म नाभिसरोरुहात् कदाचित् श्रूयते नीरात् तेजोवातादिकाद् अपि
iti | garbhodaśāyino'syābhūt janma nābhisaroruhāt kadācit śrūyate nīrāt tejovātādikād api
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रुद्र एकादश-व्यूहस् तथाष्टतनुर् अप्य् असौ । प्रायः पञ्चाननस् त्र्यक्षो दश-बाहुर् उदीर्यते
rudra ekādaśa-vyūhas tathāṣṭatanur apy asau | prāyaḥ pañcānanas tryakṣo daśa-bāhur udīryate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्वचिज् जीव-विशेषत्वं हरस्योक्तं विधेर् इव । तत् तु शेषवद् एवास्तां तद्-अंशत्वेन कीर्तनात्
kvacij jīva-viśeṣatvaṃ harasyoktaṃ vidher iva | tat tu śeṣavad evāstāṃ tad-aṃśatvena kīrtanāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हरः पुरुष-धामत्वान् निर्गुणः प्राय एव सः । विकारवान् इह तमो-योगात् सर्वैः प्रतीयते ॥ यथा श्री-दशमे (१०।८८।३) शिवः शक्ति-युतः शश्वत् त्रिलिङ्गो गुण-संवृतः
haraḥ puruṣa-dhāmatvān nirguṇaḥ prāya eva saḥ | vikāravān iha tamo-yogāt sarvaiḥ pratīyate || yathā śrī-daśame (10.88.3) śivaḥ śakti-yutaḥ śaśvat triliṅgo guṇa-saṃvṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति । यथा ब्रह्म-संहितायां (५।४५) - क्षीरं यथा दधि विकार-विशेष-योगात् सञ्जायते न हि ततः पृथग् अस्ति हेतोः । यः शम्भुताम् अपि तथा समुपैति कार्याद् गोविन्दम् आदि-पुरुषं तम् अहं भजामि ॥ इति
iti | yathā brahma-saṃhitāyāṃ (5.45) - kṣīraṃ yathā dadhi vikāra-viśeṣa-yogāt sañjāyate na hi tataḥ pṛthag asti hetoḥ | yaḥ śambhutām api tathā samupaiti kāryād govindam ādi-puruṣaṃ tam ahaṃ bhajāmi || iti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विधेर् ललाटाज् जन्मास्य कदाचित् कमलापतेः । कालाग्नि-रुद्रः कल्पान्ते भवेत् सङ्कर्षणाद् अपि
vidher lalāṭāj janmāsya kadācit kamalāpateḥ | kālāgni-rudraḥ kalpānte bhavet saṅkarṣaṇād api
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सदा-शिवाख्या तन्-मूर्तिस् तमोगन्ध-विवर्जिता । सर्वकारण-भूतासाव् अङ्ग-भूता स्वयं प्रभोः । वायव्यादिषु सैवेयं शिव-लोके प्रदर्शिता
sadā-śivākhyā tan-mūrtis tamogandha-vivarjitā | sarvakāraṇa-bhūtāsāv aṅga-bhūtā svayaṃ prabhoḥ | vāyavyādiṣu saiveyaṃ śiva-loke pradarśitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा च ब्रह्म-संहितायाम् आदि-शिव-कथने (५।८) - नियतिः सा रमा देवि तत्-प्रिया तद्-वशं तदा । तल्-लिङ्गं भगवान् शम्भुर् ज्योति-रूपः सनातनः । या योनिः सापरा शक्तिः इत्य् आदि
tathā ca brahma-saṃhitāyām ādi-śiva-kathane (5.8) - niyatiḥ sā ramā devi tat-priyā tad-vaśaṃ tadā | tal-liṅgaṃ bhagavān śambhur jyoti-rūpaḥ sanātanaḥ | yā yoniḥ sāparā śaktiḥ ity ādi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्री-विष्णुः, यथा श्री-तृतीये (३।८।१६) तल् लोक-पद्मं स उ एव विष्णुः प्रावीविशत् सर्व-गुणावभासम् । तस्मिन् स्वयं वेदमयो विधाता स्वयम्भुवं यं स्म वदन्ति सो ऽभूत् ॥ इति
śrī-viṣṇuḥ, yathā śrī-tṛtīye (3.8.16) tal loka-padmaṃ sa u eva viṣṇuḥ prāvīviśat sarva-guṇāvabhāsam | tasmin svayaṃ vedamayo vidhātā svayambhuvaṃ yaṃ sma vadanti so 'bhūt || iti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यो विष्णुः पठ्यते सोऽसौ क्षीराम्बुधिशयो मतः । गर्भोदशायिनस् तस्य विलासत्वान् मुन्श्वरैः । नारायणो विराड् अन्तर्यामी चायं निगद्यते
yo viṣṇuḥ paṭhyate so'sau kṣīrāmbudhiśayo mataḥ | garbhodaśāyinas tasya vilāsatvān munśvaraiḥ | nārāyaṇo virāḍ antaryāmī cāyaṃ nigadyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विष्णु-धर्मोत्तराद्य्-उक्ता याः पूर्योऽजाण्ड-मध्यतः । सन्ति विष्णु-प्रकाशानां ताः कथ्यन्ते समासतः
viṣṇu-dharmottarādy-uktā yāḥ pūryo'jāṇḍa-madhyataḥ | santi viṣṇu-prakāśānāṃ tāḥ kathyante samāsataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा - रुद्रोपरिष्टाद् अपरः पञ्चायुत-प्रमाणतः । अगम्यः सर्व-लोकानां विष्णु-लोकः प्रकीर्तितः
yathā - rudropariṣṭād aparaḥ pañcāyuta-pramāṇataḥ | agamyaḥ sarva-lokānāṃ viṣṇu-lokaḥ prakīrtitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्योपरिष्टाद् ब्रह्माण्डः काञ्चनोद्दीप्ति-संयुतः । मेरोस् तु पूर्व-दिग्-भागे मध्ये तु लवणोदधेः । विष्णुलोको महान् प्रोक्तः सलिलान्तर-संस्थितः
tasyopariṣṭād brahmāṇḍaḥ kāñcanoddīpti-saṃyutaḥ | meros tu pūrva-dig-bhāge madhye tu lavaṇodadheḥ | viṣṇuloko mahān proktaḥ salilāntara-saṃsthitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र स्वपिति घर्माम्भे देवदेवो जनार्दनः । लक्ष्मी-सहायः सततं शेष-पर्यङ्कम् आस्थितः
tatra svapiti gharmāmbhe devadevo janārdanaḥ | lakṣmī-sahāyaḥ satataṃ śeṣa-paryaṅkam āsthitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मेरोश् च पूर्व-दिग्-भागे मध्ये क्षीरार्णवस्य च । क्षीराम्बु-मध्यगा शुभ्रा देवस्यान्या तथा पुरी
meroś ca pūrva-dig-bhāge madhye kṣīrārṇavasya ca | kṣīrāmbu-madhyagā śubhrā devasyānyā tathā purī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लक्ष्मी-सहायस् तत्रास्ते शेषासन-गतः प्रभुः । तत्रापि चतुरो मासान् सुप्तस् तिष्ठति वार्षिकान्
lakṣmī-sahāyas tatrāste śeṣāsana-gataḥ prabhuḥ | tatrāpi caturo māsān suptas tiṣṭhati vārṣikān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मिन्न् अवाचि दिग्-भागे मध्ये क्षीरार्णवस्य तु । योजनानां सहस्राणि मण्डलः पञ्च-विंशतिः । श्वेतद्वीपतया ख्यातो द्वीपः परम-शोभनः
tasminn avāci dig-bhāge madhye kṣīrārṇavasya tu | yojanānāṃ sahasrāṇi maṇḍalaḥ pañca-viṃśatiḥ | śvetadvīpatayā khyāto dvīpaḥ parama-śobhanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नराः सूर्य-प्रभास् तत्र शीतांशु-सम-दर्शनाः । तेजसा दुर्निरीक्ष्याश् च देवानाम् अपि यादव
narāḥ sūrya-prabhās tatra śītāṃśu-sama-darśanāḥ | tejasā durnirīkṣyāś ca devānām api yādava
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्माण्डे च - श्वेतो नाम महान् अस्ति द्वीपः क्षीराब्धि-वेष्टितः । लक्ष-योजन-विस्तारः सुरम्यः सर्व-काञ्चनः
brahmāṇḍe ca - śveto nāma mahān asti dvīpaḥ kṣīrābdhi-veṣṭitaḥ | lakṣa-yojana-vistāraḥ suramyaḥ sarva-kāñcanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुन्देन्दु-कुमुद-प्रख्यैर् लोल-कल्लोल-राशिभिः । धौताम् अल-शिलोपेतः समन्तात् क्षीर-वारिधेः
kundendu-kumuda-prakhyair lola-kallola-rāśibhiḥ | dhautām ala-śilopetaḥ samantāt kṣīra-vāridheḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति । किं च विष्णु-पुराणादौ मोक्ष-धर्मे च कीर्तितम् । क्षीराब्धेर् उत्तरे तीरे श्वेत-द्वीपो भवेद् इति
iti | kiṃ ca viṣṇu-purāṇādau mokṣa-dharme ca kīrtitam | kṣīrābdher uttare tīre śveta-dvīpo bhaved iti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शुद्धोदाद् उत्तरे श्वेतद्वीपं स्यात् पाद्म-सम्मतम्
śuddhodād uttare śvetadvīpaṃ syāt pādma-sammatam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विष्णुः सत्त्वं तनोतीति शास्त्रे सत्त्व-तनुं स्मृतः । अवतार-गणश् चास्य भवेत् सत्त्व-तनुस् तथा । बहिरङ्गम् अधिष्ठानम् इति वा तस्य तत् तनुः
viṣṇuḥ sattvaṃ tanotīti śāstre sattva-tanuṃ smṛtaḥ | avatāra-gaṇaś cāsya bhavet sattva-tanus tathā | bahiraṅgam adhiṣṭhānam iti vā tasya tat tanuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अतो निर्गुणता सम्यक् सर्व-शास्त्रे प्रसिध्यति
ato nirguṇatā samyak sarva-śāstre prasidhyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा हि श्री-दशमे (१०।८८।४) -- हरिर् हि निर्गुणः साक्षात् पुरुषः प्रकृतेः परः । स सर्व-दृग् उपद्रष्टा तं भजन् निर्गुणो भवेत् ॥ इति
tathā hi śrī-daśame (10.88.4) -- harir hi nirguṇaḥ sākṣāt puruṣaḥ prakṛteḥ paraḥ | sa sarva-dṛg upadraṣṭā taṃ bhajan nirguṇo bhavet || iti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेन सत्त्व-तनोर् अस्मात् श्रेयांसि स्युर् इतीरितम्
tena sattva-tanor asmāt śreyāṃsi syur itīritam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् अतो विहिता शास्त्रे तद्-भक्तेर् एव नित्यता
ity ato vihitā śāstre tad-bhakter eva nityatā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा हि पाद्मे - स्मर्तव्यः सततं विष्णुर् विस्मर्तव्यो न जातुचित् । सर्वे विधि-निषेधाः स्युर् एतयोर् एव किङ्कराः
tathā hi pādme - smartavyaḥ satataṃ viṣṇur vismartavyo na jātucit | sarve vidhi-niṣedhāḥ syur etayor eva kiṅkarāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अतएव तत्रैव (पद्मप् ४।९३।२६) -- व्यामोहाय चराचरस्य जगतस् ते ते पुराणागमास् तां ताम् एव हि देवतां परमिकां जल्पन्तु कल्पावधि । सिद्धान्ते पुनर् एक एव भगवान् विष्णुः समस्तागम- व्यापारेषु विवेचन-व्यतिकरं नीतेषु निश्चीयते
ataeva tatraiva (PadmaP 4.93.26) -- vyāmohāya carācarasya jagatas te te purāṇāgamās tāṃ tām eva hi devatāṃ paramikāṃ jalpantu kalpāvadhi | siddhānte punar eka eva bhagavān viṣṇuḥ samastāgama- vyāpāreṣu vivecana-vyatikaraṃ nīteṣu niścīyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्री-प्रथम-स्कन्धे (१।२।२६) मुमुक्षवो घोर-रूपान् हित्वा भूत-पतीन् अथ । नारायण-कलाः शान्ता भजन्ति ह्य् अनसूयवः ॥ इति
śrī-prathama-skandhe (1.2.26) mumukṣavo ghora-rūpān hitvā bhūta-patīn atha | nārāyaṇa-kalāḥ śāntā bhajanti hy anasūyavaḥ || iti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत्र स्वांशा हरेर् एव कला-शब्देन कीर्तिताः
atra svāṃśā harer eva kalā-śabdena kīrtitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अतो विधि-हरादीनां निखिलानां सुपर्वणाम् । श्री-विष्णोः स्वांश-वर्गेभ्यो न्यूनताभिप्रकाशिता
ato vidhi-harādīnāṃ nikhilānāṃ suparvaṇām | śrī-viṣṇoḥ svāṃśa-vargebhyo nyūnatābhiprakāśitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा तत्रैव (१।१८।२१) -- अथापि यत्-पाद-नखावसृष्टं जगद् विरिञ्चोपहृतार्हणाम्भः सेशं पुनात्य् अन्यतमो मुकुन्दात् को नाम लोके भगवत्-पदार्थः
yathā tatraiva (1.18.21) -- athāpi yat-pāda-nakhāvasṛṣṭaṃ jagad viriñcopahṛtārhaṇāmbhaḥ seśaṃ punāty anyatamo mukundāt ko nāma loke bhagavat-padārthaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति । महा-वाराहे च - मत्स्य-कूर्म-वरहाद्याः समा विष्णोर् अभेदतः । ब्रह्माद्याम् असमाः प्रोक्ताः प्रकृतिस् तु समासमा
iti | mahā-vārāhe ca - matsya-kūrma-varahādyāḥ samā viṣṇor abhedataḥ | brahmādyām asamāḥ proktāḥ prakṛtis tu samāsamā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति ॥ अत्र प्रकृति-शब्देन चिच्-छक्तिर् अभिधीयते । अभिन्न-भिन्न-रूपत्वाद् अस्यैवोक्ता समासमा
iti || atra prakṛti-śabdena cic-chaktir abhidhīyate | abhinna-bhinna-rūpatvād asyaivoktā samāsamā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.