Library·Moksopaya with Bhaskarakantha's Tika [MT]·3·3.1·3.1.4

Moksopaya with Bhaskarakantha's Tika [MT] 3.1.4

MBT 3.1.4

चेतयति पाषाणप्रख्यं करणवर्गं स्वावेशेन चेतनक्रियाकर्तृत्वे प्रेरयतीति चित् सर्वान्तर्गतं किम् अपि शुद्धं तत्त्वं । अथ वा चेततीति चित् चितिक्रियाकर्तृभूतं किम् अपि तत्त्वम् । सा एव नभः सर्वव्यापकत्वात् आकाशं । तत् चिन्नभः चिदाकाशः । जगत् गमनशीलम् दृश्यप्रपञ्चं । स्वप्नवत् पश्यति स्वप्नवत् स्वयं कल्पयित्वा अनुभवति । कीदृशं जगत् । देहविन्मयं । देहवित् देहो ऽहम् इति ज्ञानम् । अहङ्कार इति यावत् । तस्य विकारः देहविन्मयं अहङ्कारस्वरूपं । न तु शुद्धम् इत्य् अर्थः । ननु स्वप्नः किम् इह दृष्टान्तत्वेन दत्त इत्य् । अत्राह स्वप्नेति । स्वप्ने दृष्टाः संसाराः स्वप्नसंसाराः । ते एव दृष्टान्ताः निर्णयस्थानानि । ते स्वप्नसंसारदृष्टान्ताः इहैवास्मिन् जाग्रत्प्रपञ्चे एवान्तः । सम्यक् । न तु आमुख एव । अन्विताः सम्बद्धाः भवन्ति । कल्पनामात्रसिद्धत्वात् । अतः स्वप्नस्य दृष्टान्तत्वम् उक्तम् इति भावः

cetayati pāṣāṇaprakhyaṃ karaṇavargaṃ svāveśena cetanakriyākartṛtve prerayatīti cit sarvāntargataṃ kim api śuddhaṃ tattvaṃ | atha vā cetatīti cit citikriyākartṛbhūtaṃ kim api tattvam | sā eva nabhaḥ sarvavyāpakatvāt ākāśaṃ | tat cinnabhaḥ cidākāśaḥ | jagat gamanaśīlam dṛśyaprapañcaṃ | svapnavat paśyati svapnavat svayaṃ kalpayitvā anubhavati | kīdṛśaṃ jagat | dehavinmayaṃ | dehavit deho 'ham iti jñānam | ahaṅkāra iti yāvat | tasya vikāraḥ dehavinmayaṃ ahaṅkārasvarūpaṃ | na tu śuddham ity arthaḥ | nanu svapnaḥ kim iha dṛṣṭāntatvena datta ity | atrāha svapneti | svapne dṛṣṭāḥ saṃsārāḥ svapnasaṃsārāḥ | te eva dṛṣṭāntāḥ nirṇayasthānāni | te svapnasaṃsāradṛṣṭāntāḥ ihaivāsmin jāgratprapañce evāntaḥ | samyak | na tu āmukha eva | anvitāḥ sambaddhāḥ bhavanti | kalpanāmātrasiddhatvāt | ataḥ svapnasya dṛṣṭāntatvam uktam iti bhāvaḥ

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/MBT/3.1.4

Cite as: Moksopaya with Bhaskarakantha's Tika [MT] 3.1.4, in HREEM (hreem.cc/library/MBT/3.1.4), after GRETIL, Moksopaya with Bhaskarakantha's Tika, plain text 1.

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/3_phil/advaita/motik_pu.htm — Moksopaya with Bhaskarakantha's Tika, plain text 1. Prakaraṇa: Vairāgya (1,1-1,32) 2. Prakaraṇa: Mumukṣuvyavahāra, first chapters missing (2,5.5-2,20.13) 3. Prakaraṇa: Utpatti, fragments (3,1.1-41; 3,3.13-3,12.4; 3,13.50-3,16.41) 4. Prakaraṇa: Sthiti, fragment

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text