Library·Moksopaya with Bhaskarakantha's Tika [MT]·3·3.14·3.14.58

Moksopaya with Bhaskarakantha's Tika [MT] 3.14.58

MBT 3.14.58

जीवः चित्त्वे चिद्भावे । चित्स्वरूप इति यावत् । परिस्पन्दः भवति । पुंसां स एव कर्मापरपर्यायं चित्तं भवति । परिस्पन्द एव च । चित्स्पन्दत्वव्यतिरिक्तस्य जीवस्य चित्तस्य वाभावात् । तु विशेषे । मन एव चित्स्पन्दरूपं चित्तम् । इन्द्रियरूपं सत् । नानानानात्वं गच्छति । चित्तं कथम्भूतम् एव । अनानैव । परमार्थतः एकत्वात् नानात्वरहितं । इदम् अत्र तात्पर्यम् । जीवस् तावत् चित्स्पन्द एव । तच्चित्तम् अपि विकल्पात्मकं तथैव । तद् एव च चित्तम् इन्द्रियरूपेण परिणमते । ततश् च स्वपरिणामभूतेन्द्रियद्वारेण बहिर् निर्गत्य रूपादिपञ्चकस्वरूपविषयरूपताम् आपद्यते । ततश् च तदाधारभूतपञ्चकताम् आसाद्यते । ततश् च तत्कार्यभावेन परिणमते इति चित्स्पन्द एव स्थूलसूक्ष्मभावरूपेण स्थितः । स च चिदव्यतिरिक्त इति सर्वं चिद्रूपम् एव स्थितम् इति

jīvaḥ cittve cidbhāve | citsvarūpa iti yāvat | parispandaḥ bhavati | puṃsāṃ sa eva karmāparaparyāyaṃ cittaṃ bhavati | parispanda eva ca | citspandatvavyatiriktasya jīvasya cittasya vābhāvāt | tu viśeṣe | mana eva citspandarūpaṃ cittam | indriyarūpaṃ sat | nānānānātvaṃ gacchati | cittaṃ kathambhūtam eva | anānaiva | paramārthataḥ ekatvāt nānātvarahitaṃ | idam atra tātparyam | jīvas tāvat citspanda eva | taccittam api vikalpātmakaṃ tathaiva | tad eva ca cittam indriyarūpeṇa pariṇamate | tataś ca svapariṇāmabhūtendriyadvāreṇa bahir nirgatya rūpādipañcakasvarūpaviṣayarūpatām āpadyate | tataś ca tadādhārabhūtapañcakatām āsādyate | tataś ca tatkāryabhāvena pariṇamate iti citspanda eva sthūlasūkṣmabhāvarūpeṇa sthitaḥ | sa ca cidavyatirikta iti sarvaṃ cidrūpam eva sthitam iti

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/MBT/3.14.58

Cite as: Moksopaya with Bhaskarakantha's Tika [MT] 3.14.58, in HREEM (hreem.cc/library/MBT/3.14.58), after GRETIL, Moksopaya with Bhaskarakantha's Tika, plain text 1.

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/3_phil/advaita/motik_pu.htm — Moksopaya with Bhaskarakantha's Tika, plain text 1. Prakaraṇa: Vairāgya (1,1-1,32) 2. Prakaraṇa: Mumukṣuvyavahāra, first chapters missing (2,5.5-2,20.13) 3. Prakaraṇa: Utpatti, fragments (3,1.1-41; 3,3.13-3,12.4; 3,13.50-3,16.41) 4. Prakaraṇa: Sthiti, fragment

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text