हे साधो परमात्मबोधार्ह । त्वं तदवधानेन तत्रावधानदानेन । स्वात्मानं स्वरूपभूतं परमात्मानम् । अवबुध्यसे जानासि । तत्र कुत्र । द्रष्टृदर्शनदृश्यानां त्रयाणां । मध्ये । यद् दर्शनं स्थितं भवति । अयम् अत्र निर्णयः । सर्वो व्यवहारः तावत् त्रिपुट्याम् एव सम्पद्यते । तत्र द्रष्टा कर्ता । दर्शनं क्रिया । दृश्यम् आलम्बनभूतं कर्म । यद्विषया क्रियोत्पद्यते । करणं त्व् असाधारणकारणरूपम् एतेभ्यो न व्यतिरिच्यते । सामग्र्या एव करणत्वात् । तत्राहं द्रष्टेत्य् अभिमानग्रस्ताद् द्रष्टुः ग्राह्यैकरूपदृश्यविषयं दर्शनम् उत्पद्यते । ऽन्यथा तयोः द्रष्टृदृश्यतायोगात् । द्रष्टाभिमानग्रस्तत्वान् न झगिति शुद्धीकर्तुं शक्यते । दृश्यं त्व् अत्यन्तजडतया तत्तुल्ययोगक्षेमम् एवातः तौ हित्वा दर्शन एवावधानं विहितं । ननु दर्शनम् अप्य् आश्रयविषयदोषेण दूषितं । नतरां शुद्धीकर्तुं शक्यते । सत्यं । द्रष्टरि स्थिताया अहन्तायाः दृश्यस्थायाः जडतायाश् च निवारणम् अशक्यम् एव । लेशत उभयस्पर्शदूषितस्य दर्शनस्य तु अंशभावेन स्थितदोषद्वयनिवारणं सुशकम् एव । तत्रेयं रीतिः । दर्शनं मद्रूपं नास्ति । स्फुटं मद्व्यतिरिक्तत्वात् । मद्व्यतिरिक्तत्वं चास्य द्रष्टृत्वाभावात् दृश्यरूपम् अपि नास्ति । ग्राहकत्वात् । अतः ताभ्यां व्यतिरिक्तं किम् अपि ग्रहीतुम् अशक्यम् अव्यपदेश्यं दर्शनं नामास्तीति सिद्धा दर्शनस्य परमात्मरूपता । ततो द्रष्टृदृश्ययोश् च सा सिद्धतरैव । न हि दर्शनसम्बन्धविलये द्रष्टृदृश्ययोः स्थितिः सम्भवति । दर्शनाश्रयत्वेनैव द्रष्टुर् द्रष्टृत्वात् । तद्विषयत्वेन च दृश्यस्य दृश्यत्वात् । अथवा दर्शनम् अत्र दर्शनेच्छाकालीनं ज्ञेयं । तद् धि तदा आश्रयविषयोपरागाभावेन शुद्धतयैव स्फुरति । पश्चात् तु स्थूलतां याति
he sādho paramātmabodhārha | tvaṃ tadavadhānena tatrāvadhānadānena | svātmānaṃ svarūpabhūtaṃ paramātmānam | avabudhyase jānāsi | tatra kutra | draṣṭṛdarśanadṛśyānāṃ trayāṇāṃ | madhye | yad darśanaṃ sthitaṃ bhavati | ayam atra nirṇayaḥ | sarvo vyavahāraḥ tāvat tripuṭyām eva sampadyate | tatra draṣṭā kartā | darśanaṃ kriyā | dṛśyam ālambanabhūtaṃ karma | yadviṣayā kriyotpadyate | karaṇaṃ tv asādhāraṇakāraṇarūpam etebhyo na vyatiricyate | sāmagryā eva karaṇatvāt | tatrāhaṃ draṣṭety abhimānagrastād draṣṭuḥ grāhyaikarūpadṛśyaviṣayaṃ darśanam utpadyate | 'nyathā tayoḥ draṣṭṛdṛśyatāyogāt | draṣṭābhimānagrastatvān na jhagiti śuddhīkartuṃ śakyate | dṛśyaṃ tv atyantajaḍatayā tattulyayogakṣemam evātaḥ tau hitvā darśana evāvadhānaṃ vihitaṃ | nanu darśanam apy āśrayaviṣayadoṣeṇa dūṣitaṃ | natarāṃ śuddhīkartuṃ śakyate | satyaṃ | draṣṭari sthitāyā ahantāyāḥ dṛśyasthāyāḥ jaḍatāyāś ca nivāraṇam aśakyam eva | leśata ubhayasparśadūṣitasya darśanasya tu aṃśabhāvena sthitadoṣadvayanivāraṇaṃ suśakam eva | tatreyaṃ rītiḥ | darśanaṃ madrūpaṃ nāsti | sphuṭaṃ madvyatiriktatvāt | madvyatiriktatvaṃ cāsya draṣṭṛtvābhāvāt dṛśyarūpam api nāsti | grāhakatvāt | ataḥ tābhyāṃ vyatiriktaṃ kim api grahītum aśakyam avyapadeśyaṃ darśanaṃ nāmāstīti siddhā darśanasya paramātmarūpatā | tato draṣṭṛdṛśyayoś ca sā siddhataraiva | na hi darśanasambandhavilaye draṣṭṛdṛśyayoḥ sthitiḥ sambhavati | darśanāśrayatvenaiva draṣṭur draṣṭṛtvāt | tadviṣayatvena ca dṛśyasya dṛśyatvāt | athavā darśanam atra darśanecchākālīnaṃ jñeyaṃ | tad dhi tadā āśrayaviṣayoparāgābhāvena śuddhatayaiva sphurati | paścāt tu sthūlatāṃ yāti
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.