यदा हि सर्वप्रकारेष्वनैकान्तिकत्वं भावानाम्, तथा सति -- नायं लोकः क्वचिदभिमतसाधनताप्रकारमवधार्य प्रवर्तेत, यतो नासौ तथैव । नापि निवर्तेत, यतो नासावतथैव । तथा दुःखहेतोर्न निवर्तेत, नासौ तथैव । नापि न निवर्तेत, यतो नासावतथैव -- इति कष्टां बत दशामापद्येत । अथ वा यदुक्तम् -- प्रीतिमध्यस्थताशोकाः स्युर्न स्युरिति दुर्घटमिति, तत्र ब्रूयुः -- सर्ववस्तुषु सर्वप्रकाराणामनैकान्तिकत्वात्का दुर्घटता? तथा हि -- प्रीतिमध्यस्थताशोका नैकान्ततः सन्ति, नैकान्ततो न सन्तीति । अत्रोच्यते -- नैकान्तः सर्वभावानामिति । यदि खलु प्रीत्यादीनां सदसत्त्वे [क्क्स् ७०] नैकान्तिके (ऽनैकान्तिके - एदितिओन्) -- न प्रीत्यर्थी प्रीतिसाधनेषु प्रवर्तेत, प्रीतेर्विद्यमानत्वात् । नापि न प्रवर्तेत, तस्या अभावात् । तथा दुःखनिवृत्त्यर्थी न दुःखसाधनसंपर्कं परिहरेत्, तस्यासत्त्वात् । नापि न परिहरेत्, तस्य सत्त्वात् -- इत्यप्रवृत्तिनिवृत्तिकं बत विश्वमापन्नमिति । एवं तावन्न द्वे वस्तुनी, नैकं द्व्यात्मकम् । तत्र द्वयमवशिष्यते -- भेदः सत्यः, तदुपादानाभेदकल्पना । अभेदो वा सत्यः, तदुपादाना भेदकल्पनेति । तत्र -- आपेक्षिकत्वाद्भेदो हि भेदग्रहपुरस्सरः । नैकज्ञानं समीक्ष्यैकं न भेदं तत्त्वहानतः
yadā hi sarvaprakāreṣvanaikāntikatvaṃ bhāvānām, tathā sati -- nāyaṃ lokaḥ kvacidabhimatasādhanatāprakāramavadhārya pravarteta, yato nāsau tathaiva / nāpi nivarteta, yato nāsāvatathaiva / tathā duḥkhahetorna nivarteta, nāsau tathaiva / nāpi na nivarteta, yato nāsāvatathaiva -- iti kaṣṭāṃ bata daśāmāpadyeta / atha vā yaduktam -- prītimadhyasthatāśokāḥ syurna syuriti durghaṭamiti, tatra brūyuḥ -- sarvavastuṣu sarvaprakārāṇāmanaikāntikatvātkā durghaṭatā? tathā hi -- prītimadhyasthatāśokā naikāntataḥ santi, naikāntato na santīti / atrocyate -- naikāntaḥ sarvabhāvānāmiti / yadi khalu prītyādīnāṃ sadasattve [KKS 70] naikāntike ('naikāntike - edition) -- na prītyarthī prītisādhaneṣu pravarteta, prītervidyamānatvāt / nāpi na pravarteta, tasyā abhāvāt / tathā duḥkhanivṛttyarthī na duḥkhasādhanasaṃparkaṃ pariharet, tasyāsattvāt / nāpi na pariharet, tasya sattvāt -- ityapravṛttinivṛttikaṃ bata viśvamāpannamiti / evaṃ tāvanna dve vastunī, naikaṃ dvyātmakam / tatra dvayamavaśiṣyate -- bhedaḥ satyaḥ, tadupādānābhedakalpanā / abhedo vā satyaḥ, tadupādānā bhedakalpaneti / tatra -- āpekṣikatvādbhedo hi bhedagrahapurassaraḥ / naikajñānaṃ samīkṣyaikaṃ na bhedaṃ tattvahānataḥ
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.