जिज्ञासा न प्रवर्तेत यदि संवित्त्यभावतः । ‘दृष्टिपूतं पदं न्यसेत्ऽ; इति कीटकण्टकाद्यभावे ऽप्रमिते कथं तन्न्यासः? तथा हि -- कीटकण्टकाद्यर्थान्तरभूतलादिपरिच्छेदात्स स्यात्, कीटाद्यपरिच्छेदात्, अभावपरिच्छेदाद्वा । तत्र न तावदर्थान्तरपरिच्छेदात्, कण्टकादिभावे ऽपि प्रसङ्गात् । तत्रापि वस्त्वन्तरपरिच्छेदस्य सत्त्वात् । प्रागपि च भूभागपरिच्छेदात् प्रसज्येत, यस्य कस्यचिद्वस्त्वन्तरस्य परिच्छित्तेर्विद्यमानत्वात् । अथ कीटकण्टकाद्यपरिच्छेदात्, न तद्भावाभावजिज्ञासा स्यात् । जिज्ञासापूर्वमपि ( जिज्ञासापूर्वकादपि - एदितिओन्) प्रयत्नात्तदपरिच्छेदमात्रमेव प्राप्यते यस्याभावो न प्रमेयः । तच्च प्रागपि ततो ऽस्ति । अभावे तु प्रमेये ऽभावनिश्चयाय जिज्ञासा युज्यते । न चापरिच्छेद एव जिज्ञास्यः, स्वतः सिद्धत्वात् । परिच्छेदेन हि स निवर्त्यते । अप्रमेयत्वाच्च सो ऽपि खल्वभाव इत्यप्रमेयः । अथ मतम् -- सत्सूपलम्भहेतुषु प्रमाणविषयस्यापरिच्छेदात् प्रवृत्तिः । तदसत् -- प्रमाणविषयत्वस्य नोपयोगो ऽत्र दृश्यते
jijñāsā na pravarteta yadi saṃvittyabhāvataḥ / ‘dṛṣṭipūtaṃ padaṃ nyaset'; iti kīṭakaṇṭakādyabhāve 'pramite kathaṃ tannyāsaḥ? tathā hi -- kīṭakaṇṭakādyarthāntarabhūtalādiparicchedātsa syāt, kīṭādyaparicchedāt, abhāvaparicchedādvā / tatra na tāvadarthāntaraparicchedāt, kaṇṭakādibhāve 'pi prasaṅgāt / tatrāpi vastvantaraparicchedasya sattvāt / prāgapi ca bhūbhāgaparicchedāt prasajyeta, yasya kasyacidvastvantarasya paricchittervidyamānatvāt / atha kīṭakaṇṭakādyaparicchedāt, na tadbhāvābhāvajijñāsā syāt / jijñāsāpūrvamapi ( jijñāsāpūrvakādapi - edition) prayatnāttadaparicchedamātrameva prāpyate yasyābhāvo na prameyaḥ / tacca prāgapi tato 'sti / abhāve tu prameye 'bhāvaniścayāya jijñāsā yujyate / na cāpariccheda eva jijñāsyaḥ, svataḥ siddhatvāt / paricchedena hi sa nivartyate / aprameyatvācca so 'pi khalvabhāva ityaprameyaḥ / atha matam -- satsūpalambhahetuṣu pramāṇaviṣayasyāparicchedāt pravṛttiḥ / tadasat -- pramāṇaviṣayatvasya nopayogo 'tra dṛśyate
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.