------------------ ऽ सोमेन यजेत ऽ इति श्रूयते । तत्र ऽ ऐन्द्रवायवं गृह्रणाति, मैत्रावरूणं गृह्रणाति ऽ इत्यादीन्यपि श्रुतानि । एवम् ऽ अग्निषोमीयं पशुमालभेत ऽ इति श्रूयते । तत्र ऽ हृदयस्याग्रे ऽवद्यति । अथ जिह्वायाः । अथ वक्षसः ऽ इत्यादीन्यपि श्रुतानि । तत्रैन्द्रवाय्वादिवाक्यैर्यागा विधीयन्ते । इन्द्रवाय्वादिप्रातिपदिकैर्देवतानार्ं, तद्धतेन सोमरसद्रव्यस्य च प्रतीयमानत्वात् । एतेषां ग्रहणवाक्यविहितानां यागानां समुदायः ऽ सोमेन यजेत ऽ इत्यनेनानूद्यते । तथावदानवाक्येषु हृदयादिद्रव्यं श्रुतम् । ततो द्रव्यविशिष्टा यागास्तत्र विधीयन्ते । तदनुवादेन पश्वालम्भवाक्ये ऽग्नीषोमरूपा देवता विधीयते । तस्मात् - अवदानवाक्यविहितानां यागानां समुदायः"पशुमालभेत"इत्यनेनानूद्यते - इति प्राप्ते -- ब्रूमः- सति हि पुरोवादे ऽनुवादो भवति । न चात्र पुरोवादो ऽस्ति । ऽसोमेन यजेत ऽ इत्यनेन प्रतीतस्यार्थस्य ग्रहणवाक्येष्वप्रतीतेः । नहि ग्रहणं यजनं भवति । नापि तद्धितप्रत्ययोक्तो रसः सोमलता । न च - तद्धितप्रत्ययः सर्वनामार्थे विहितः प्रकृतं ब्रूते, न तु रसम् - इति शङ्कनीयम् । ऽ धारया गृह्राति ऽ इति रसस्यैव प्रकृतत्वात् । तथा"पशुमालभेत"इत्यनेन प्रतीतोर्ऽथो नावदानवाक्येषु प्रतीयते । ततः पुरोवादाभावेनानुवादासंभवाद्यजत्यालभतिभ्यां कर्मणी विधीयेते । ग्रहणवाक्यैस्तु देवताविशिष्टः सोमसंस्कारो विधीयते । अवदानवाक्यैश्च पशुसंस्कारः
------------------ ' somena yajeta ' iti śrūyate | tatra ' aindravāyavaṃ gṛhraṇāti, maitrāvarūṇaṃ gṛhraṇāti ' ityādīnyapi śrutāni | evam ' agniṣomīyaṃ paśumālabheta ' iti śrūyate | tatra ' hṛdayasyāgre 'vadyati | atha jihvāyāḥ | atha vakṣasaḥ ' ityādīnyapi śrutāni | tatraindravāyvādivākyairyāgā vidhīyante | indravāyvādiprātipadikairdevatānārṃ, taddhatena somarasadravyasya ca pratīyamānatvāt | eteṣāṃ grahaṇavākyavihitānāṃ yāgānāṃ samudāyaḥ ' somena yajeta ' ityanenānūdyate | tathāvadānavākyeṣu hṛdayādidravyaṃ śrutam | tato dravyaviśiṣṭā yāgāstatra vidhīyante | tadanuvādena paśvālambhavākye 'gnīṣomarūpā devatā vidhīyate | tasmāt - avadānavākyavihitānāṃ yāgānāṃ samudāyaḥ"paśumālabheta"ityanenānūdyate - iti prāpte -- brūmaḥ- sati hi purovāde 'nuvādo bhavati | na cātra purovādo 'sti | 'somena yajeta ' ityanena pratītasyārthasya grahaṇavākyeṣvapratīteḥ | nahi grahaṇaṃ yajanaṃ bhavati | nāpi taddhitapratyayokto rasaḥ somalatā | na ca - taddhitapratyayaḥ sarvanāmārthe vihitaḥ prakṛtaṃ brūte, na tu rasam - iti śaṅkanīyam | ' dhārayā gṛhrāti ' iti rasasyaiva prakṛtatvāt | tathā"paśumālabheta"ityanena pratītor'tho nāvadānavākyeṣu pratīyate | tataḥ purovādābhāvenānuvādāsaṃbhavādyajatyālabhatibhyāṃ karmaṇī vidhīyete | grahaṇavākyaistu devatāviśiṣṭaḥ somasaṃskāro vidhīyate | avadānavākyaiśca paśusaṃskāraḥ
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.