------------------ ऽय एवं विद्वानग्निं चिनुतेऽ इत्येवं विधाय श्रूयते-ऽअथातो ऽग्निमाग्निष्टोमेनानुयजति,तमुक्थ्येन ऽतं षोडशिना, तमतिरात्रेण, इत्यादि । अत्र - अग्निशब्दो यागवाची । स्तोत्रशस्त्रादेः क्रतुलिङ्गस्य श्रूयमाणत्वात् । तच्च लिङ्गमेवं श्रूयते-ऽअग्नेः स्तोत्रं,अग्नेः शस्त्रम्ऽ इति, ऽषडुपसदो ऽग्निश्रित्यस्य भवन्तिऽ इति च । यदि लिङ्गं प्रापकापेक्षम्, तर्हि यजिना तदनुवादः प्रापके ऽस्तु । अग्निमग्निष्टोमेनानुयजतिऽ इत्यतेस्मिन्वाक्ये ऽअग्निं यजतिऽ इति यजिसामानाधिकरण्यात् ऽउपांशु यजतिऽ इतिवद्यागनामत्वम् । अथोच्येत - अनुशब्दस्याग्निशब्देनान्वयाद्यज्यन्वयो ऽग्निष्टोमस्य, इति । तथाप्यग्नेः पुरोयजने सत्यग्निष्टोमस्यानुयजनं संभवति । ऽदेवदत्तमनुगच्छति यज्ञदत्तःऽ इत्यत्र देवदत्ते पुरोगमनदर्शनात् । तस्मात् ऽअग्निं चिनुतेऽ इत्यत्राग्निनामको याग आख्यातेन विधीयते । चिनोतिस्तु ऽइष्टकाभिरग्निं चिनुतेऽ इति वाक्यप्राप्तस्य चयनस्य सोमयागविकृतित्वेन प्राप्तस्य ग्रहसमुदायस्येवानुवादः- इति प्राप्ते, ब्रूमः- अग्निशब्दो रूढ्या बह्निद्रव्यमाचष्टे । रूढिश्च कॢप्ततया लिङ्गादिकल्प्याद्यागवाचित्वा- द्बलीयसीति न यागनामत्वम् । न चात्र षागरुपमस्ति । द्रव्यदेतयोरसिद्धेः । अतः ऽअग्निमादधीतऽ इत्युक्ताधानत्वात् ऽअग्निं चिनुतेऽ इत्युक्तं चयनमग्निद्रव्यसंस्कारः । न च संस्कृतस्य विनियोगाभावः । ऽअग्निमग्निष्टोमेन यजतेऽ इत्यादिवाक्यैरग्निष्टोमादौ विनियोगात् । तस्मात्-संस्कारविधिः
------------------ 'ya evaṃ vidvānagniṃ cinute' ityevaṃ vidhāya śrūyate-'athāto 'gnimāgniṣṭomenānuyajati,tamukthyena 'taṃ ṣoḍaśinā, tamatirātreṇa, ityādi | atra - agniśabdo yāgavācī | stotraśastrādeḥ kratuliṅgasya śrūyamāṇatvāt | tacca liṅgamevaṃ śrūyate-'agneḥ stotraṃ,agneḥ śastram' iti, 'ṣaḍupasado 'gniśrityasya bhavanti' iti ca | yadi liṅgaṃ prāpakāpekṣam, tarhi yajinā tadanuvādaḥ prāpake 'stu | agnimagniṣṭomenānuyajati' ityatesminvākye 'agniṃ yajati' iti yajisāmānādhikaraṇyāt 'upāṃśu yajati' itivadyāganāmatvam | athocyeta - anuśabdasyāgniśabdenānvayādyajyanvayo 'gniṣṭomasya, iti | tathāpyagneḥ puroyajane satyagniṣṭomasyānuyajanaṃ saṃbhavati | 'devadattamanugacchati yajñadattaḥ' ityatra devadatte purogamanadarśanāt | tasmāt 'agniṃ cinute' ityatrāgnināmako yāga ākhyātena vidhīyate | cinotistu 'iṣṭakābhiragniṃ cinute' iti vākyaprāptasya cayanasya somayāgavikṛtitvena prāptasya grahasamudāyasyevānuvādaḥ- iti prāpte, brūmaḥ- agniśabdo rūḍhyā bahnidravyamācaṣṭe | rūḍhiśca kḷptatayā liṅgādikalpyādyāgavācitvā- dbalīyasīti na yāganāmatvam | na cātra ṣāgarupamasti | dravyadetayorasiddheḥ | ataḥ 'agnimādadhīta' ityuktādhānatvāt 'agniṃ cinute' ityuktaṃ cayanamagnidravyasaṃskāraḥ | na ca saṃskṛtasya viniyogābhāvaḥ | 'agnimagniṣṭomena yajate' ityādivākyairagniṣṭomādau viniyogāt | tasmāt-saṃskāravidhiḥ
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.