------------------ कुण्डपायिनामयने श्रूयते-ऽउपसद्भिश्चरित्वाऽ ऽमासमग्निहोत्रं जुहोतिऽ ऽमासं दर्शपूर्णमासाभ्यां यजेतऽ इति । अत्र- प्राप्तं नित्याग्निहोत्रमनूद्य मासलक्षणो गुणो ऽप्राप्तत्वाद्विधीयते - इति चेत् । मैवम् । किं मास एव विधीयते,ऽउपसद्भिश्चरित्वाऽ इत्युक्तोपसदो ऽपि । नाऽद्यः । उपसदामपि नित्याग्निहोत्रप्राप्तिरहितानां त्वन्मते विधातव्यत्वात् । न द्वितीयः । प्राप्ते कर्मण्यनेकगुणविधौ वाक्यभेदापत्तेः । ननु मा भूत्तर्हि गुणविधिः । कर्मान्तरत्वे किं प्रमाणम् - इति चेत् । ऽप्रकरणान्तरम्ऽ- इति ब्रूमः । न सेतग्नित्याग्निहोत्रस्य प्रकरणम् । असंनिहितत्वात् । अयनस्य ह्येतत्प्रकरणम् । अयनमारभ्याधीतत्वात् । का तर्हि नित्याग्निहोत्रे गुणविधिशङ्का - इति चेत् । प्रकरणस्यासमर्पकत्वे ऽप्यग्निहोत्रशब्देनैतत्समर्पणादेषा शङ्का भवति । सा च वाक्यभेदापत्त्या निराकृता । तथा सति स्वतःसिद्धं प्रकरणभेदं निराकृत्य प्रकरणैक्यापादनेन गुणं विधापयितुं प्रवृत्तस्याग्निहोत्रशब्दस्य शक्तौ निरूद्धायां तदवस्थः प्रकरणभेदो नित्याग्निहोत्रादिदं कर्म भिनत्ति । अग्निहोत्रशब्दौ धर्मातिदेशार्थ इति सप्तमे वक्ष्यते । ननूपसन्मासाभ्यां विशिष्टमिदं कर्म विधीयते । ततो वाजिनन्यायेन गुणभेदात्कर्मभेदः, न प्रकरणभेदादिति चेत् । न । वैषम्यात् । ऽउपादेयतया विधेयो गुणो वाजिनम् । मासो न तथा इत्यपरं वैषम्यम् । परमार्थतस्त्वत्र प्रथमतरप्रतीतेन प्रकरणभेदेन सिद्धं कर्मभेदं गुणभेद उपोद्बलयति । ततः प्रकरणान्तरमेवात्र भेदहेतुः
------------------ kuṇḍapāyināmayane śrūyate-'upasadbhiścaritvā' 'māsamagnihotraṃ juhoti' 'māsaṃ darśapūrṇamāsābhyāṃ yajeta' iti | atra- prāptaṃ nityāgnihotramanūdya māsalakṣaṇo guṇo 'prāptatvādvidhīyate - iti cet | maivam | kiṃ māsa eva vidhīyate,'upasadbhiścaritvā' ityuktopasado 'pi | nā'dyaḥ | upasadāmapi nityāgnihotraprāptirahitānāṃ tvanmate vidhātavyatvāt | na dvitīyaḥ | prāpte karmaṇyanekaguṇavidhau vākyabhedāpatteḥ | nanu mā bhūttarhi guṇavidhiḥ | karmāntaratve kiṃ pramāṇam - iti cet | 'prakaraṇāntaram'- iti brūmaḥ | na setagnityāgnihotrasya prakaraṇam | asaṃnihitatvāt | ayanasya hyetatprakaraṇam | ayanamārabhyādhītatvāt | kā tarhi nityāgnihotre guṇavidhiśaṅkā - iti cet | prakaraṇasyāsamarpakatve 'pyagnihotraśabdenaitatsamarpaṇādeṣā śaṅkā bhavati | sā ca vākyabhedāpattyā nirākṛtā | tathā sati svataḥsiddhaṃ prakaraṇabhedaṃ nirākṛtya prakaraṇaikyāpādanena guṇaṃ vidhāpayituṃ pravṛttasyāgnihotraśabdasya śaktau nirūddhāyāṃ tadavasthaḥ prakaraṇabhedo nityāgnihotrādidaṃ karma bhinatti | agnihotraśabdau dharmātideśārtha iti saptame vakṣyate | nanūpasanmāsābhyāṃ viśiṣṭamidaṃ karma vidhīyate | tato vājinanyāyena guṇabhedātkarmabhedaḥ, na prakaraṇabhedāditi cet | na | vaiṣamyāt | 'upādeyatayā vidheyo guṇo vājinam | māso na tathā ityaparaṃ vaiṣamyam | paramārthatastvatra prathamatarapratītena prakaraṇabhedena siddhaṃ karmabhedaṃ guṇabheda upodbalayati | tataḥ prakaraṇāntaramevātra bhedahetuḥ
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.