------------------ बह्वृचब्राह्मणे श्रूयते- ऽयावज्जीवमाग्निहोत्रं जुहोतिऽ इति । तत्रं यावज्जीवशब्दो मरणावधिकालपरः । तत्कालसंबन्धश्च प्रकृते काम्याग्निहोत्रे पूर्वमप्राप्तत्वात् ऽजुहोतिऽ इत्यनूदिते कर्मणि विधीयते । तथा सत्यस्य वाक्यस्य नित्यप्रयोगविधायकत्वाभावेन वाक्यान्तरविहितः काम्यप्रयोग एक एवाग्निहोत्रस्य पर्यवस्यति । स च काम्यप्रयोगो ऽभ्यसितव्यः । सकृदनुष्ठानस्य ऽअग्निहोत्रं जुहुयात्स्वर्गकामःऽ इत्यनेनैव सिद्धत्वात् । ऽयावज्जीवम्ऽ इत्यस्य कालविधेर्वैयर्थ्यप्रसङ्गात् । तस्मात्-अयं काम्यकर्मणो ऽभ्याससिद्धये कालरूपधर्मविधिः । इति प्राप्ते,- ब्रूमः- यावज्जीवशब्दो न कालस्य वाचकः, किंतु लक्षकः । वाच्यार्थस्तुकृत्स्नजीवनम् । न च-जीवनं कर्मधर्मत्वेन विधातुं शक्यम् । तस्य पुरुषधर्मत्वात् । तं च पुरुषधर्मे निमित्तीकृत्याग्निहोत्रप्रयोगो विधीयते । न च - अत्र कर्मभेदः । तद्धेतूनां शब्दान्तरादीनामभावात् । न च-अभ्यासस्तद्धेतुः । निमित्तविशेषसद्भावेनाविशेषपुनःश्रुतेरभावात् । अतः प्रयोगभेदः पर्यवस्यति । जीवनस्यात्र निमित्तत्वात् । सति निमित्ते नैमित्तिकस्य त्यागायोगान्नित्यत्वमर्थसिद्धम् । न च-जीवननिमित्तनैरन्तर्येण प्रयोगनैरन्तर्यापत्तिः । सायंप्रातःकालयोर्विहितत्वात् । तस्मात्-जीवनस्य पुरूषधर्मत्वान्नीत्यकाम्यप्रयोगौ भिन्नौ
------------------ bahvṛcabrāhmaṇe śrūyate- 'yāvajjīvamāgnihotraṃ juhoti' iti | tatraṃ yāvajjīvaśabdo maraṇāvadhikālaparaḥ | tatkālasaṃbandhaśca prakṛte kāmyāgnihotre pūrvamaprāptatvāt 'juhoti' ityanūdite karmaṇi vidhīyate | tathā satyasya vākyasya nityaprayogavidhāyakatvābhāvena vākyāntaravihitaḥ kāmyaprayoga eka evāgnihotrasya paryavasyati | sa ca kāmyaprayogo 'bhyasitavyaḥ | sakṛdanuṣṭhānasya 'agnihotraṃ juhuyātsvargakāmaḥ' ityanenaiva siddhatvāt | 'yāvajjīvam' ityasya kālavidhervaiyarthyaprasaṅgāt | tasmāt-ayaṃ kāmyakarmaṇo 'bhyāsasiddhaye kālarūpadharmavidhiḥ | iti prāpte,- brūmaḥ- yāvajjīvaśabdo na kālasya vācakaḥ, kiṃtu lakṣakaḥ | vācyārthastukṛtsnajīvanam | na ca-jīvanaṃ karmadharmatvena vidhātuṃ śakyam | tasya puruṣadharmatvāt | taṃ ca puruṣadharme nimittīkṛtyāgnihotraprayogo vidhīyate | na ca - atra karmabhedaḥ | taddhetūnāṃ śabdāntarādīnāmabhāvāt | na ca-abhyāsastaddhetuḥ | nimittaviśeṣasadbhāvenāviśeṣapunaḥśruterabhāvāt | ataḥ prayogabhedaḥ paryavasyati | jīvanasyātra nimittatvāt | sati nimitte naimittikasya tyāgāyogānnityatvamarthasiddham | na ca-jīvananimittanairantaryeṇa prayoganairantaryāpattiḥ | sāyaṃprātaḥkālayorvihitatvāt | tasmāt-jīvanasya purūṣadharmatvānnītyakāmyaprayogau bhinnau
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.