------------------ काठककाण्वमाध्यंदिनतैत्तिरीयादिशाखासु दर्शपूर्णमासाख्यं कर्माऽन्नातम् । तत्र शाखाभेदात्कर्म भिद्यते । कुतः । भेदकारणानां नामभेदादीनां बहूनामुपलम्भात् । काठक-काण्वादिको नामभेदः । कारीरीवाक्यान्यधीयानाः केचिच्छाखिनो भूमौ भोजनमाचरन्ति, शाखान्तरध्यायिनो नाऽचरन्ति, इति धर्मभेदः । एकस्यां शाखायामधीताः ऽइषे त्वाऽ इत्यादयो मन्त्राः, पलाशशाखाच्छेदादयः क्रियाश्च, शाखान्तरे ऽप्यधीयन्त इति पुनरुक्तिः । एवमशक्त्यादयो भेदहेतव उदाहार्याः । न ह्यल्पायुवा मनुष्येण सर्वशाखाध्ययनपूर्वकं कर्मानुष्ठानं कर्तु शक्यम् । तस्मात्-शाखाभेदेन कर्मभेदः । इति प्राप्ते- ब्रूमः- रूपाद्यभेदादेकं कर्म । आग्नेयाष्टाकपालादियागरूपं षदेवैकस्यां शाखायाम्, तदेवान्यत्राप्युपलभ्यते । ऽदर्शपूर्णमासाभ्यां यजेतऽ इति यागरूपः पुरूषव्यापारश्चैकविधः । ऽदर्शपूर्णमासौऽ इति कर्मनामाप्येकम् । ऽस्वर्गकामःऽ इति फलसंबधो ऽप्येकः । तस्मात्- अभिन्नं कर्म । पूर्वपक्षहेतवस्त्वन्यथा संगच्छन्ते । काठकादिकं ज्योतिरादिवन्न कर्मसाम, ऽकाठकेन यजेतऽ इत्यश्रवणात् । ऽकाठकवधीतेऽ इति प्रयोगाद्ग्रन्थनोमत्यवगन्तव्यम् । भूभोजनादिरध्ययनधर्मः । पुनरुक्तिरध्येतृभेदान्न दुष्यतिऽ । अल्पायुवापि शाखान्तरस्थोपसंहारन्यायेन कर्मानुष्ठातुं शक्यते । तस्मात्- अनन्यथासिद्धरूपप्रत्यभिज्ञानाच्छाखाभेदे ऽपि कर्म न भिद्यते
------------------ kāṭhakakāṇvamādhyaṃdinataittirīyādiśākhāsu darśapūrṇamāsākhyaṃ karmā'nnātam | tatra śākhābhedātkarma bhidyate | kutaḥ | bhedakāraṇānāṃ nāmabhedādīnāṃ bahūnāmupalambhāt | kāṭhaka-kāṇvādiko nāmabhedaḥ | kārīrīvākyānyadhīyānāḥ kecicchākhino bhūmau bhojanamācaranti, śākhāntaradhyāyino nā'caranti, iti dharmabhedaḥ | ekasyāṃ śākhāyāmadhītāḥ 'iṣe tvā' ityādayo mantrāḥ, palāśaśākhācchedādayaḥ kriyāśca, śākhāntare 'pyadhīyanta iti punaruktiḥ | evamaśaktyādayo bhedahetava udāhāryāḥ | na hyalpāyuvā manuṣyeṇa sarvaśākhādhyayanapūrvakaṃ karmānuṣṭhānaṃ kartu śakyam | tasmāt-śākhābhedena karmabhedaḥ | iti prāpte- brūmaḥ- rūpādyabhedādekaṃ karma | āgneyāṣṭākapālādiyāgarūpaṃ ṣadevaikasyāṃ śākhāyām, tadevānyatrāpyupalabhyate | 'darśapūrṇamāsābhyāṃ yajeta' iti yāgarūpaḥ purūṣavyāpāraścaikavidhaḥ | 'darśapūrṇamāsau' iti karmanāmāpyekam | 'svargakāmaḥ' iti phalasaṃbadho 'pyekaḥ | tasmāt- abhinnaṃ karma | pūrvapakṣahetavastvanyathā saṃgacchante | kāṭhakādikaṃ jyotirādivanna karmasāma, 'kāṭhakena yajeta' ityaśravaṇāt | 'kāṭhakavadhīte' iti prayogādgranthanomatyavagantavyam | bhūbhojanādiradhyayanadharmaḥ | punaruktiradhyetṛbhedānna duṣyati' | alpāyuvāpi śākhāntarasthopasaṃhāranyāyena karmānuṣṭhātuṃ śakyate | tasmāt- ananyathāsiddharūpapratyabhijñānācchākhābhede 'pi karma na bhidyate
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.