------------------ दर्शपूर्णमासयोः श्रूयते - ऽस्फ्यश्च कपालानि चाग्निहोत्रहवणी च शूर्पे च कृष्णाजिनं च शम्या चोल्खलं च मुसलं च दृषच्चोषला चैतानि वै दश यज्ञायुधानिऽ इति । स्फ्यशब्देन खड्गाकारं काष्ठमुच्यते । तत्र-व्रीह्यादिद्रव्येष्ववघातादिसंस्काराणां सांकर्ये निराकृते ऽपि स्फ्यकपालादिद्रव्याणा मुद्धननपुरोडाशश्रवणाद्यङ्गक्रियासु सांकर्ये निराकर्तुमशक्यम् । येन केनापि द्रव्येण यस्यां कस्यांचित्क्रियायां कृतायामपि श्रूयमाणस्य यज्ञायुधत्वस्याविरोधात् । नह्यव्यवस्थामात्रेण यज्ञसाधनत्वमपैति - इति प्राप्ते, -- ब्रूमः- ऽस्फ्येनोद्धन्तिऽ ऽकपालेषु श्रपयतिऽ ऽअग्निहोत्रहवण्या हवींषि निर्वपतिऽ ऽशूर्पेंण विविनक्तिऽ ऽकृष्णाजिनमधस्तादुलूखलस्यावस्तृणातिऽ ऽशम्यया । दृषदमुपदधातिऽ ऽउलूखलमुसलाभ्यामवहन्तिऽ ऽदृषदुपलाभ्यां पिनष्टिऽ इत्येतेषां विशेषसंयोगबोधकानां वाक्यानां वैयर्थ्ये सांकर्यपक्षे प्रसज्येत । व्यवस्थापक्षे ऽपि संबन्धसामान्यबोधकं यज्ञायुधवाक्यमनर्थकम् - इति चेत् । न । उद्धननादिवाक्यसिद्धार्थानुवादत्वात् । न च वैपरीत्येनोद्धननादिवाक्यानामेवानुवादत्वमिति वाच्यम् । बहुवैयर्थ्यस्य जघन्यत्वात् । न चात्यन्तं यज्ञायुधानुवादस्य वैयर्थ्यम् । ऽयज्ञायुधानि संभरन्तिऽ इत्यासादनबिधानायोपयुक्तत्वात् । तस्मात् - अवघातादिसंस्कार इव स्फ्यकपालादिद्रव्याणि व्यवस्थितानि
------------------ darśapūrṇamāsayoḥ śrūyate - 'sphyaśca kapālāni cāgnihotrahavaṇī ca śūrpe ca kṛṣṇājinaṃ ca śamyā colkhalaṃ ca musalaṃ ca dṛṣaccoṣalā caitāni vai daśa yajñāyudhāni' iti | sphyaśabdena khaḍgākāraṃ kāṣṭhamucyate | tatra-vrīhyādidravyeṣvavaghātādisaṃskārāṇāṃ sāṃkarye nirākṛte 'pi sphyakapālādidravyāṇā muddhananapuroḍāśaśravaṇādyaṅgakriyāsu sāṃkarye nirākartumaśakyam | yena kenāpi dravyeṇa yasyāṃ kasyāṃcitkriyāyāṃ kṛtāyāmapi śrūyamāṇasya yajñāyudhatvasyāvirodhāt | nahyavyavasthāmātreṇa yajñasādhanatvamapaiti - iti prāpte, -- brūmaḥ- 'sphyenoddhanti' 'kapāleṣu śrapayati' 'agnihotrahavaṇyā havīṃṣi nirvapati' 'śūrpeṃṇa vivinakti' 'kṛṣṇājinamadhastādulūkhalasyāvastṛṇāti' 'śamyayā | dṛṣadamupadadhāti' 'ulūkhalamusalābhyāmavahanti' 'dṛṣadupalābhyāṃ pinaṣṭi' ityeteṣāṃ viśeṣasaṃyogabodhakānāṃ vākyānāṃ vaiyarthye sāṃkaryapakṣe prasajyeta | vyavasthāpakṣe 'pi saṃbandhasāmānyabodhakaṃ yajñāyudhavākyamanarthakam - iti cet | na | uddhananādivākyasiddhārthānuvādatvāt | na ca vaiparītyenoddhananādivākyānāmevānuvādatvamiti vācyam | bahuvaiyarthyasya jaghanyatvāt | na cātyantaṃ yajñāyudhānuvādasya vaiyarthyam | 'yajñāyudhāni saṃbharanti' ityāsādanabidhānāyopayuktatvāt | tasmāt - avaghātādisaṃskāra iva sphyakapālādidravyāṇi vyavasthitāni
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.