------------------ भक्षमन्त्रे कश्चिदंशः ऽइन्द्रपीतस्यऽ इत्येवंविधः श्रूयते । तत्र- ऽइन्द्रेण पूतस्य सोमस्य शेषं भक्षयामिऽ इत्यर्थो भवति । तथा सत्यस्य मन्त्रस्येन्द्रप्रदानशेषभक्षण एव समर्थत्वात्तत्रैवायं मन्त्रो विनियुज्यते, न तु मैत्रावरुणादिशेषभक्षणे । तस्मादमन्त्रकमेव तद्भक्षणम्, इत्येकः पूर्वपक्षः । ऽइन्द्रपीतस्यऽ इति पदस्यासमर्थत्वे ऽपि ऽमित्रावरुणपीतस्यऽ इत्येषमूहे सति सामर्थ्ये भविष्यति । ननु-आग्नेययागस्य प्रकृतित्वात्तद्वतस्य ऽअग्नये जुष्टम्ऽ । इति मन्त्रस्य विकृतौ सौर्ये चरौ ऽसूर्याय जुष्टम्ऽ इत्येवमूहः क्रियते । इह तु कर्मैक्यान्नोहः- इति चेत् । न । कर्मभेद इव भक्षभेदे ऽप्यूहितुं शक्यत्वात् । इति द्वितीयः पूर्वपक्षः । ऽइन्द्रपीतस्यऽ इत्यत्र बहुव्रीहिर्द्रष्टव्यः । तत्पुरूषत्वे ऽसमासस्यऽ (पासू। ६।१।१२३) इति सूत्रेणान्तोदात्तत्वप्रसङ्गात् । आद्युदात्तं ह्येतत्पदमाम्नातम् । इन्द्रप्रतिपादिकं तु स्वत आद्युदात्तम् । तथा सति ऽबहुव्रीहौ प्रकृत्या पूर्वपदम्ऽ[पासू। ६।२।१] इति सूत्रेण पूर्वपदप्रकृतिस्वरविधानात्समस्तपदमप्याद्युदात्तमेव संपद्यते । ऽइन्द्रेण पीतः सोमो यस्मिन्सवनेऽ इति विग्रहात्सवनपरत्वे सति ऽऐन्द्रभक्षण एवऽ इति नियन्तुमसमर्थत्वात्सर्वभक्षणेष्वनूहेनैवायं मन्त्रः प्रयोक्तव्य इति राद्धान्तः
------------------ bhakṣamantre kaścidaṃśaḥ 'indrapītasya' ityevaṃvidhaḥ śrūyate | tatra- 'indreṇa pūtasya somasya śeṣaṃ bhakṣayāmi' ityartho bhavati | tathā satyasya mantrasyendrapradānaśeṣabhakṣaṇa eva samarthatvāttatraivāyaṃ mantro viniyujyate, na tu maitrāvaruṇādiśeṣabhakṣaṇe | tasmādamantrakameva tadbhakṣaṇam, ityekaḥ pūrvapakṣaḥ | 'indrapītasya' iti padasyāsamarthatve 'pi 'mitrāvaruṇapītasya' ityeṣamūhe sati sāmarthye bhaviṣyati | nanu-āgneyayāgasya prakṛtitvāttadvatasya 'agnaye juṣṭam' | iti mantrasya vikṛtau saurye carau 'sūryāya juṣṭam' ityevamūhaḥ kriyate | iha tu karmaikyānnohaḥ- iti cet | na | karmabheda iva bhakṣabhede 'pyūhituṃ śakyatvāt | iti dvitīyaḥ pūrvapakṣaḥ | 'indrapītasya' ityatra bahuvrīhirdraṣṭavyaḥ | tatpurūṣatve 'samāsasya' (pā.sū. 6.1.123) iti sūtreṇāntodāttatvaprasaṅgāt | ādyudāttaṃ hyetatpadamāmnātam | indrapratipādikaṃ tu svata ādyudāttam | tathā sati 'bahuvrīhau prakṛtyā pūrvapadam'[pā.sū. 6.2.1] iti sūtreṇa pūrvapadaprakṛtisvaravidhānātsamastapadamapyādyudāttameva saṃpadyate | 'indreṇa pītaḥ somo yasminsavane' iti vigrahātsavanaparatve sati 'aindrabhakṣaṇa eva' iti niyantumasamarthatvātsarvabhakṣaṇeṣvanūhenaivāyaṃ mantraḥ prayoktavya iti rāddhāntaḥ
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.