------------------ पूर्वाधिकरणे यो ऽयमूहरूपो द्वितीयः पूर्वपक्षः, तत्प्रसंङ्गात्कृत्वाचिन्तारूपेण न्यायपञ्चकेनोहविषयश्चिन्त्यते । मैत्रावरुणब्राह्मणाच्छंसिपोत्रादय ऋत्विजो होत्रकाः । तेषां च सन्ति चमसाः । पात्रविशेषस्थिताः सोमरसाश्चमसाः । तैर्वषट्कारानुवषट्कारयोर्होतव्यम् । चमसानामैन्द्रत्वाद्धोतुर्वषट्कारे प्रथममिन्द्रो हुतः । अनन्तरं चमसस्थिते हुतशेषे पुनः सोमान्तरमभ्युन्नीय देवतान्तरेभ्यो होत्रका अनुवषट्कारे जुह्वति । तत्र मैत्रावरुणः ऽमित्रं वयं हवामहेऽ - इति मन्त्रेण मित्रावरुणौ यजति । ब्राह्मणाच्छंसी ऽइन्द्र त्वा वृषभं वयम्ऽ - इति मन्त्रेणेन्द्रं यजति । पोता ऽमरुतो यस्य हि क्षयेऽ- इति मन्त्रेण मरुतो यजति । एवं हुत्वा पश्चात्सोमो भक्ष्यते । तस्मिन्भक्षणे ऽमित्रावरुणपीतस्यऽ इति मन्त्र ऊहनीयः । तदानीम् ऽइन्द्रमित्रावरुणपीतस्यऽ इत्येवं मित्रावरुणाभ्यां सह नेन्द्र उपलक्षणीयः । कुतः । इन्द्रशेषे पुनरभ्युन्नीतस्य तेन सह मित्रावरुणाद्यर्थत्वे सति तस्य शेषस्येन्द्रसंबन्धराहित्यात् । पुनरुन्नीतस्यैवान्यार्थत्वम्, न पूर्वस्य- इति चेत् । न । उन्नयनकाले ऽमित्रावरुणाद्यर्थो ऽयम्ऽ इति संकल्पाभावात् । प्रदानकाले तु पूर्वशेषेण सहैव मित्रावरुणादिभ्यः प्रदीयते । तस्मात्- इन्द्रसंबन्धराहित्यान्नेन्द्रो लक्षणीयः- इति प्राप्ते - ब्रूमः- मा भूत्संकल्पः, तथाप्युन्नयनं करिष्यमाणं मैत्रावरुणादियागार्थमेव । न तु तस्य पूर्वानुष्ठितेन्द्रयागार्श्चत्वं संभवति । तस्मादुन्नीतो मित्रावरुणादिसंबद्धशेष इन्द्रसंबद्ध एवेत्युभयभक्षणे मित्रावरुणादिभिः सहेन्द्रो ऽप्युपलक्षणीयः
------------------ pūrvādhikaraṇe yo 'yamūharūpo dvitīyaḥ pūrvapakṣaḥ, tatprasaṃṅgātkṛtvācintārūpeṇa nyāyapañcakenohaviṣayaścintyate | maitrāvaruṇabrāhmaṇācchaṃsipotrādaya ṛtvijo hotrakāḥ | teṣāṃ ca santi camasāḥ | pātraviśeṣasthitāḥ somarasāścamasāḥ | tairvaṣaṭkārānuvaṣaṭkārayorhotavyam | camasānāmaindratvāddhoturvaṣaṭkāre prathamamindro hutaḥ | anantaraṃ camasasthite hutaśeṣe punaḥ somāntaramabhyunnīya devatāntarebhyo hotrakā anuvaṣaṭkāre juhvati | tatra maitrāvaruṇaḥ 'mitraṃ vayaṃ havāmahe' - iti mantreṇa mitrāvaruṇau yajati | brāhmaṇācchaṃsī 'indra tvā vṛṣabhaṃ vayam' - iti mantreṇendraṃ yajati | potā 'maruto yasya hi kṣaye'- iti mantreṇa maruto yajati | evaṃ hutvā paścātsomo bhakṣyate | tasminbhakṣaṇe 'mitrāvaruṇapītasya' iti mantra ūhanīyaḥ | tadānīm 'indramitrāvaruṇapītasya' ityevaṃ mitrāvaruṇābhyāṃ saha nendra upalakṣaṇīyaḥ | kutaḥ | indraśeṣe punarabhyunnītasya tena saha mitrāvaruṇādyarthatve sati tasya śeṣasyendrasaṃbandharāhityāt | punarunnītasyaivānyārthatvam, na pūrvasya- iti cet | na | unnayanakāle 'mitrāvaruṇādyartho 'yam' iti saṃkalpābhāvāt | pradānakāle tu pūrvaśeṣeṇa sahaiva mitrāvaruṇādibhyaḥ pradīyate | tasmāt- indrasaṃbandharāhityānnendro lakṣaṇīyaḥ- iti prāpte - brūmaḥ- mā bhūtsaṃkalpaḥ, tathāpyunnayanaṃ kariṣyamāṇaṃ maitrāvaruṇādiyāgārthameva | na tu tasya pūrvānuṣṭhitendrayāgārścatvaṃ saṃbhavati | tasmādunnīto mitrāvaruṇādisaṃbaddhaśeṣa indrasaṃbaddha evetyubhayabhakṣaṇe mitrāvaruṇādibhiḥ sahendro 'pyupalakṣaṇīyaḥ
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.