------------------ दर्शपूर्णमासयोः श्रूयते- ऽसह शाखया प्रस्तरं प्रहरतिऽ इति । तत्र शाखाप्रहरणमर्थकर्म । कुतः । प्रहृतिशब्देन यागस्याभिधानात् । एतच्च ऽसूक्तवाकेन प्रस्तरं प्रहरतिऽ इत्येतद्वाक्यमुदाहृत्य विचारितम् । प्रस्तरप्रहरणस्य यागत्वे तत्साहचर्याच्छाखाप्रहरणमपि याग एवेत्यर्थकर्म स्यात् । अर्थाय क्रतुसाफल्यप्रयोजनाय क्रियमाणमर्थकर्म । ततः प्रहरणेन पौर्णमास्यामपि पलाशशाखा प्रयुज्यते- इति प्राप्ते, ब्रूमः- ऽसूक्तवाकेन प्रस्तरं प्रहरतिऽ इत्यत्र हरतिधातोर्यागवाचित्वं नोक्तम् । किंतु मान्त्रवर्णिकदेवतामुपलभ्य द्रव्यदेवताभ्यां यागः कल्पितः । शाखाप्रहरणे तु नास्ति देवता । ततो यागस्य कल्पयितुमशक्यतया हरतिधातुरत्र स्ववाच्यार्थपरित्यागमेवाऽचष्टे । तथा सति वत्सापाकरण उपयुक्तायाः पलाशशाखाया उपयोगान्तराभावाद्यागदेशे ऽवकाशलाभाय यत्र क्वाप्यवस्यं परित्यागे प्राप्ते शास्त्रेणाऽहवनीय एव त्यागो नियम्यते । अनेन च शास्त्रीयत्यागेन शाखायाः प्रतिपत्तिर्भवति । प्रतिपत्तिर्नाम संस्काररूपो दृष्टोर्ऽथः । यथा राज्ञा चर्वितस्य त्राम्बूलस्य सौवर्णे पतद्ग्रहे प्रक्षेपः, तद्वत् । ततः प्रहरणं प्रतिपत्तिकर्म । तेने च तदभावे ऽपि क्रतुवैकल्याभावात्, पौर्णमास्यां स्वसिद्धिहेतुभूतां शाखां न प्रयोजयति
------------------ darśapūrṇamāsayoḥ śrūyate- 'saha śākhayā prastaraṃ praharati' iti | tatra śākhāpraharaṇamarthakarma | kutaḥ | prahṛtiśabdena yāgasyābhidhānāt | etacca 'sūktavākena prastaraṃ praharati' ityetadvākyamudāhṛtya vicāritam | prastarapraharaṇasya yāgatve tatsāhacaryācchākhāpraharaṇamapi yāga evetyarthakarma syāt | arthāya kratusāphalyaprayojanāya kriyamāṇamarthakarma | tataḥ praharaṇena paurṇamāsyāmapi palāśaśākhā prayujyate- iti prāpte, brūmaḥ- 'sūktavākena prastaraṃ praharati' ityatra haratidhātoryāgavācitvaṃ noktam | kiṃtu māntravarṇikadevatāmupalabhya dravyadevatābhyāṃ yāgaḥ kalpitaḥ | śākhāpraharaṇe tu nāsti devatā | tato yāgasya kalpayitumaśakyatayā haratidhāturatra svavācyārthaparityāgamevā'caṣṭe | tathā sati vatsāpākaraṇa upayuktāyāḥ palāśaśākhāyā upayogāntarābhāvādyāgadeśe 'vakāśalābhāya yatra kvāpyavasyaṃ parityāge prāpte śāstreṇā'havanīya eva tyāgo niyamyate | anena ca śāstrīyatyāgena śākhāyāḥ pratipattirbhavati | pratipattirnāma saṃskārarūpo dṛṣṭor'thaḥ | yathā rājñā carvitasya trāmbūlasya sauvarṇe patadgrahe prakṣepaḥ, tadvat | tataḥ praharaṇaṃ pratipattikarma | tene ca tadabhāve 'pi kratuvaikalyābhāvāt, paurṇamāsyāṃ svasiddhihetubhūtāṃ śākhāṃ na prayojayati
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.