प्रजापतेर् वा एते चक्षुषी यञ् शुक्रामन्थिनव् असा आदित्यः शुक्रश् चन्द्रमा मन्थी तस्य वै प्रजापतेः सव्यं चक्षुर् अश्वयत् ततो ये स्तोका अवापद्यन्त तैर् इदं वर्षत्य् एकविंशतिर् वै ते ऽवपेदुस् तान् वायुर् अमुतो विसृजति प्रजानां क्ळ्प्त्यै तस्य या कनीनिका परापतत् स यवो ऽभवद् यन् मन्थिनं सक्तुभिः श्रीणाति चक्षुर् एवास्य संभावयति मिथुनं वै सोमश् च सक्तवश् च यन् मन्थिनं सक्तुभिः श्रीणाति मिथुनत्वायार्तं वा एतत् पात्रं यन् मन्थिपात्रं यं द्विष्याद् ऋत्विजां तस्मै हरेद् आर्तिम् आर्छति षण्डामर्कौ वा असुराणां पुरोहिता आस्तां तान् देवा नाशक्नुवन् हन्तुं ब्राह्मणवन्तो ह्य् आसंस् तौ देवा अपाशासुर् उप ना आवर्तेथाम् इति ता अब्रूतां भागो ना अस्त्व् इति वृणाथाम् इत्य् अब्रुवंस् ता एतौ शुक्रामन्थिना अवृणातां ते देवा अमन्यन्त यद् इमा असुर्यौ सोमौ होष्यामस् तद् अन्व् असुरा आभविष्यन्ति यन् न होष्यामस् तद् अन्व् आभविष्यन्तीति ता अपनुद्याथेन्द्रायाजुहुवुस् तस्माद् एता अन्यदेवत्यौ गृह्येते अथेन्द्राय हूयेते अपनुत्तौ षण्डामर्कौ सह तेन यं द्विष्म इति षण्डामर्कयोर् एवैनं सहापनोदेनापनुदते ॥ आयुः पाहि प्रजां पाह्य् अमुष्य वीरतां पाहि ॥ इति सादयेद् यो ऽस्य प्रियः स्यात् तस्य शुक्रं वै प्रति राष्ट्रं मन्थिनं निरुद्धं मथ्यता इति ह्य् एतद् राष्ट्रम् आहुर् यन् निरुद्धं भवति यदि कामयेत यो बहिस् तं ग्रामे कुर्यां यो ग्रामे तं बहिर् इति ॥ इदम् अहम् अमुम् आमुष्यायणम् अमुष्याः पुत्रम् अमुष्या विशो निरूहामि ॥ इति शुक्रपात्रं निरुह्य ॥ इदम् अहम् अमुम् आमुष्यायणम् अमुष्याः पुत्रम् अमुष्यां विशि सादयामि ॥ इति मन्थिपात्रं सादयेद् यो बहिस् तं ग्रामे करोति यो ग्रामे तं बहिर् आर्तं वा एतत् पात्रं यन् मन्थिपात्रं यञ् शुक्रपात्रं पुनः प्रयुज्यते तस्माद् इमे समावद्वीर्ये तस्माद् आभ्यां समावत् पश्यत्य् असौ वा आदित्यः शुक्रश् चन्द्रमा मन्थी यद् अपिधाय प्राञ्चा इतस् तस्माद् एतौ प्राञ्चौ यन्तौ न पश्यन्त्य् अथ यद् अनपिधाय प्रत्यञ्चौ तिष्ठन्तौ जुहुतस् तस्मात् प्रत्यञ्चौ यन्तौ पश्यन्ति यद् अपिधाय प्राञ्चा इतस् तस्मात् पराङ् प्राणो ऽथ यद् अनपिधाय प्रत्यञ्चौ तिष्ठन्तु जुहुतस् तस्मात् पुनर् अपानो यद् अपिधाय प्राञ्चा इतस् तस्मात् पराञ्चो गर्भा धीयन्ते ऽथ यद् अनपिधाय प्रत्यञ्चौ तिष्ठन्तौ जुहुतस् तस्मात् प्रत्यञ्चः प्रजायन्ते चक्षुषी वै शुक्रामन्थिनौ नासिकोत्तरवेदिर् यद् अङ्गुष्ठाभ्याम् आक्रमेते चक्षुषी वा एतत् प्रधत्तो ऽथ यद् उपरिष्टाद् आक्रमेते तस्माद् इमे उपरिष्टाच् चक्षुषी तुथो ऽसि जनधाया देवास् त्वा शुक्रपाः प्रणयन्त्व् इति या अत्रीः प्रजास् तासाम् एष योनिस् ता एतम् अनुप्रजायन्ते तुथो ऽसि जनधाया देवास् त्वा मन्थिपाः प्रणयन्त्व् इति या आद्याः प्रजास् तासाम् एष योनिस् ता एतम् अनुप्रजायन्त उभयीर् एव प्रजाः प्रजनयत्य् अत्रीश् चाद्याश् च शुक्रम् अन्वारभन्ते तेजो वै शुक्रो ब्रह्मवर्चसं तेज एव ब्रह्मवर्चसम् अन्वारभन्त इन्द्रेण मन्युना युजेति शुक्रेण परियन्ति मन्युना वै युजेन्द्रो ऽसुरान् अवाबाधत मन्युना वा एतद् युजा यजमानो भ्रातृव्यम् अवबाधते संजग्मानौ दिवा पृथिव्येत्य् अरत्नी संधत्त इमानि वा एतत् संधत्ते यत् पात्रे संदध्यातां नेदम् अन्तरा स्याद् अथ यद् अरत्नी संधत्तस् तस्माद् इदम् अन्तरा चक्षुषोर् विधृत्यै पुमांसं गर्भम् आधत्तं गवीन्योर् इति तद् अनु स्त्रीष्वो यजमानस्य गावो भवन्ति वीरं पत्नी जनयति शुक्रस्याधिष्ठानम् असि मन्थिनो ऽधिष्ठानम् असीति शकलौ प्रास्यतः समिद् वा एषैतयोर् अथो आहुतीनां प्रतिष्ठित्यै निरस्तः षण्डो निरस्तो मर्कः सह तेन यं द्विष्म इति शकलौ निरस्यत एतावांल् लोको यावद् उद्धतं यावान् एव लोकस् तस्माद् यजमानो भ्रातृव्यं निर्भजति श्रीणन्त्य् अन्यान्त् सोमान् नान्यांस् तत् सोमानां मिथुनं याञ् श्रीणन्ति तान् अनुवर्षति यान् न श्रीणन्ति तान् अनुवीध्रति दारुमयान्य् अन्यानि पात्राणि मृन्मयान्य् अन्यानि तत् पात्राणां मिथुनं यो वै सोमस्य च पात्राणां च मिथुनं वेद मिथुना एनं पशवा उपतिष्ठन्ते
prajāpater vā ete cakṣuṣī yañ śukrāmanthinav asā ādityaḥ śukraś candramā manthī tasya vai prajāpateḥ savyaṃ cakṣur aśvayat tato ye stokā avāpadyanta tair idaṃ varṣaty ekaviṃśatir vai te 'vapedus tān vāyur amuto visṛjati prajānāṃ kḷptyai tasya yā kanīnikā parāpatat sa yavo 'bhavad yan manthinaṃ saktubhiḥ śrīṇāti cakṣur evāsya saṃbhāvayati mithunaṃ vai somaś ca saktavaś ca yan manthinaṃ saktubhiḥ śrīṇāti mithunatvāyārtaṃ vā etat pātraṃ yan manthipātraṃ yaṃ dviṣyād ṛtvijāṃ tasmai hared ārtim ārchati ṣaṇḍāmarkau vā asurāṇāṃ purohitā āstāṃ tān devā nāśaknuvan hantuṃ brāhmaṇavanto hy āsaṃs tau devā apāśāsur upa nā āvartethām iti tā abrūtāṃ bhāgo nā astv iti vṛṇāthām ity abruvaṃs tā etau śukrāmanthinā avṛṇātāṃ te devā amanyanta yad imā asuryau somau hoṣyāmas tad anv asurā ābhaviṣyanti yan na hoṣyāmas tad anv ābhaviṣyantīti tā apanudyāthendrāyājuhuvus tasmād etā anyadevatyau gṛhyete athendrāya hūyete apanuttau ṣaṇḍāmarkau saha tena yaṃ dviṣma iti ṣaṇḍāmarkayor evainaṃ sahāpanodenāpanudate // āyuḥ pāhi prajāṃ pāhy amuṣya vīratāṃ pāhi // iti sādayed yo 'sya priyaḥ syāt tasya śukraṃ vai prati rāṣṭraṃ manthinaṃ niruddhaṃ mathyatā iti hy etad rāṣṭram āhur yan niruddhaṃ bhavati yadi kāmayeta yo bahis taṃ grāme kuryāṃ yo grāme taṃ bahir iti // idam aham amum āmuṣyāyaṇam amuṣyāḥ putram amuṣyā viśo nirūhāmi // iti śukrapātraṃ niruhya // idam aham amum āmuṣyāyaṇam amuṣyāḥ putram amuṣyāṃ viśi sādayāmi // iti manthipātraṃ sādayed yo bahis taṃ grāme karoti yo grāme taṃ bahir ārtaṃ vā etat pātraṃ yan manthipātraṃ yañ śukrapātraṃ punaḥ prayujyate tasmād ime samāvadvīrye tasmād ābhyāṃ samāvat paśyaty asau vā ādityaḥ śukraś candramā manthī yad apidhāya prāñcā itas tasmād etau prāñcau yantau na paśyanty atha yad anapidhāya pratyañcau tiṣṭhantau juhutas tasmāt pratyañcau yantau paśyanti yad apidhāya prāñcā itas tasmāt parāṅ prāṇo 'tha yad anapidhāya pratyañcau tiṣṭhantu juhutas tasmāt punar apāno yad apidhāya prāñcā itas tasmāt parāñco garbhā dhīyante 'tha yad anapidhāya pratyañcau tiṣṭhantau juhutas tasmāt pratyañcaḥ prajāyante cakṣuṣī vai śukrāmanthinau nāsikottaravedir yad aṅguṣṭhābhyām ākramete cakṣuṣī vā etat pradhatto 'tha yad upariṣṭād ākramete tasmād ime upariṣṭāc cakṣuṣī tutho 'si janadhāyā devās tvā śukrapāḥ praṇayantv iti yā atrīḥ prajās tāsām eṣa yonis tā etam anuprajāyante tutho 'si janadhāyā devās tvā manthipāḥ praṇayantv iti yā ādyāḥ prajās tāsām eṣa yonis tā etam anuprajāyanta ubhayīr eva prajāḥ prajanayaty atrīś cādyāś ca śukram anvārabhante tejo vai śukro brahmavarcasaṃ teja eva brahmavarcasam anvārabhanta indreṇa manyunā yujeti śukreṇa pariyanti manyunā vai yujendro 'surān avābādhata manyunā vā etad yujā yajamāno bhrātṛvyam avabādhate saṃjagmānau divā pṛthivyety aratnī saṃdhatta imāni vā etat saṃdhatte yat pātre saṃdadhyātāṃ nedam antarā syād atha yad aratnī saṃdhattas tasmād idam antarā cakṣuṣor vidhṛtyai pumāṃsaṃ garbham ādhattaṃ gavīnyor iti tad anu strīṣvo yajamānasya gāvo bhavanti vīraṃ patnī janayati śukrasyādhiṣṭhānam asi manthino 'dhiṣṭhānam asīti śakalau prāsyataḥ samid vā eṣaitayor atho āhutīnāṃ pratiṣṭhityai nirastaḥ ṣaṇḍo nirasto markaḥ saha tena yaṃ dviṣma iti śakalau nirasyata etāvāṃl loko yāvad uddhataṃ yāvān eva lokas tasmād yajamāno bhrātṛvyaṃ nirbhajati śrīṇanty anyānt somān nānyāṃs tat somānāṃ mithunaṃ yāñ śrīṇanti tān anuvarṣati yān na śrīṇanti tān anuvīdhrati dārumayāny anyāni pātrāṇi mṛnmayāny anyāni tat pātrāṇāṃ mithunaṃ yo vai somasya ca pātrāṇāṃ ca mithunaṃ veda mithunā enaṃ paśavā upatiṣṭhante
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.