Library·Mahāparinirvāṇasūtra·34
भूतपूर्वम् आनन्द कुशिनगरी (कुश्)आवती नाम राजधानी बभूव ॥ ऋद्धा च स्फीता च क्षेमा च स्(उभिक्षा चाकीर्णबहुजनमनुष्या च द्वादश यो)जनान्य् आयामेन सप्तयोजनानि विस्तारेण ॥
bhūtapūrvam ānanda kuśinagarī (kuś)āvatī nāma rājadhānī babhūva || ṛddhā ca sphītā ca kṣemā ca s(ubhikṣā cākīrṇabahujanamanuṣyā ca dvādaśa yo)janāny āyāmena saptayojanāni vistāreṇa ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुशावत्(य्) आनन्द राजधानी सप्तभिः प्राकारैः परिक्षिप्ता बभूव चतु(र्)व्(इ)ध्(ऐ)ः प्राकार्(ऐ)ः स्(औ)व(र्)ण्(ऐ) राजत्(ऐ)र् व्(ऐडूर्यमयैः) स्फटिकमयैः ॥
kuśāvat(y) ānanda rājadhānī saptabhiḥ prākāraiḥ parikṣiptā babhūva catu(r)v(i)dh(ai)ḥ prākār(ai)ḥ s(au)va(r)ṇ(ai) rājat(ai)r v(aiḍūryamayaiḥ) sphaṭikamayaiḥ ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुशावत्यां राजधान्यां चतुर्विधानि द्वाराणि मापितान्य् अभूवन् सौवर्णानि राजतानि वैडूर्यमयाणि स्फटिकमयानि ॥
kuśāvatyāṃ rājadhānyāṃ caturvidhāni dvārāṇi māpitāny abhūvan sauvarṇāni rājatāni vaiḍūryamayāṇi sphaṭikamayāni ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेषु खलु (द्वारेष्)उ (चतु)र्विधा इष्(टि)का मापिता अभूवन् सौवर्णा राजता वैडूर्यमयाः स्फटिकमयाः सप्तपौरुषा अर्धचतुर्थपौरुषाश् च निखाता दृढाः स्थिराः सारवत्यो ऽचला असंप्रवेधिन्यः ॥
teṣu khalu (dvāreṣ)u (catu)rvidhā iṣ(ṭi)kā māpitā abhūvan sauvarṇā rājatā vaiḍūryamayāḥ sphaṭikamayāḥ saptapauruṣā ardhacaturthapauruṣāś ca nikhātā dṛḍhāḥ sthirāḥ sāravatyo 'calā asaṃpravedhinyaḥ ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुशावती राजधानी सप्तभिः परिखाभिः परिक्षिप्ता बभूव ॥ ताः खलु परिखाश् चतुर्विधाभिर् इष्टिकाभिश् चिता अभूवन् सौवर्णीभी राजतीभिर् वैडूर्यमयीभिः स्फटिकमयीभिः ॥
kuśāvatī rājadhānī saptabhiḥ parikhābhiḥ parikṣiptā babhūva || tāḥ khalu parikhāś caturvidhābhir iṣṭikābhiś citā abhūvan sauvarṇībhī rājatībhir vaiḍūryamayībhiḥ sphaṭikamayībhiḥ ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुशावती राजधानी सप्तभिस् तालपङ्क्तिभिः परिक्षिप्ता बभूव चतुर्विधैस् तालैः सौवर्णै राजतैर् वैडूर्यमयैः स्फटिकमयैः ॥
kuśāvatī rājadhānī saptabhis tālapaṅktibhiḥ parikṣiptā babhūva caturvidhais tālaiḥ sauvarṇai rājatair vaiḍūryamayaiḥ sphaṭikamayaiḥ ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सौवर्णस्य तालस्य राजतं पत्रं पुष्पं फलं मापितम् अभूत् ॥ राजतस्य सौवर्णं वैडूर्यमयस्य स्फटिक(मयं स्फटिकम)यस्य (व्)ऐडूर्यमयं पत्रं पुष्पं फलं मापितम् अभूत् ॥
sauvarṇasya tālasya rājataṃ patraṃ puṣpaṃ phalaṃ māpitam abhūt || rājatasya sauvarṇaṃ vaiḍūryamayasya sphaṭika(mayaṃ sphaṭikama)yasya (v)aiḍūryamayaṃ patraṃ puṣpaṃ phalaṃ māpitam abhūt ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेषां खलु तालानां वायुना प्रे(रित्)आनाम् अयम् एवंरूपो मनोज्ञः शब्दो निश्चरति (यथा पञ्चाङ्गिकस्य) तूर्यस्य कुशलेन पुरुषेण सम्यक्सुप्रवादितस्य ॥
teṣāṃ khalu tālānāṃ vāyunā pre(rit)ānām ayam evaṃrūpo manojñaḥ śabdo niścarati (yathā pañcāṅgikasya) tūryasya kuśalena puruṣeṇa samyaksupravāditasya ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तासु खलु तालान्तरिकासु पुष्क्(अ)रिण्य्(ओ) मापिता अभूवन् ताः खलु पुष्करिण्(यश् चतुर्विधाभिर् इष्टिका)भ्(इ)श् च्(इ)ता अभूवन् सौवर्णीभी राजतीभिर् वैडूर्यमयीभिः स्फटिकमयीभिः ॥
tāsu khalu tālāntarikāsu puṣk(a)riṇy(o) māpitā abhūvan tāḥ khalu puṣkariṇ(yaś caturvidhābhir iṣṭikā)bh(i)ś c(i)tā abhūvan sauvarṇībhī rājatībhir vaiḍūryamayībhiḥ sphaṭikamayībhiḥ ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तासु खलु पुष्करिणीषु चतुर्विधानि सोपानान्(इ मापितान्य् अभू)व(न्) सौवर्णानि राजतानि वैडूर्यमयाणि स्फटिकमयानि ॥
tāsu khalu puṣkariṇīṣu caturvidhāni sopānān(i māpitāny abhū)va(n) sauvarṇāni rājatāni vaiḍūryamayāṇi sphaṭikamayāni ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ताः खलु पुष्करिण्यश् च्(अतुर्वि)धाभिर् वेदिकाभिः परिक्षिप्ता अभूवन् सौवर्ण्(ईभी रा)जतीभिर् वैडूर्यमयीभिः स्फटिकमयीभिः ॥ सौवर्ण्या वेदिकाया राजतं सूच्यालंबनम् अधिष्ठानं मापितम् अभूत् ॥ राजत्याः सौवर्णं स्फटिकम्(अय्या वैडूर्यम)यं वैडूर्यमय्याः स्फटिकमयं सूच्यालंबनम् अधिष्ठानं मापितम् अभूत् ॥
tāḥ khalu puṣkariṇyaś c(aturvi)dhābhir vedikābhiḥ parikṣiptā abhūvan sauvarṇ(ībhī rā)jatībhir vaiḍūryamayībhiḥ sphaṭikamayībhiḥ || sauvarṇyā vedikāyā rājataṃ sūcyālaṃbanam adhiṣṭhānaṃ māpitam abhūt || rājatyāḥ sauvarṇaṃ sphaṭikam(ayyā vaiḍūryama)yaṃ vaiḍūryamayyāḥ sphaṭikamayaṃ sūcyālaṃbanam adhiṣṭhānaṃ māpitam abhūt ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तासु खलु पुष्करिणीषु विविधानि जलजानि माल्यानि रोपिता(न्य् अभ्)ऊवन् तद्यथोत्पलं पद्मं कुमुदं पुण्डरीकं सौगन्धिकं मधुगन्धिकं सर्वर्तुकं सर्वकालिकम् अनावृतं सर्वजनस्य ॥
tāsu khalu puṣkariṇīṣu vividhāni jalajāni mālyāni ropitā(ny abh)ūvan tadyathotpalaṃ padmaṃ kumudaṃ puṇḍarīkaṃ saugandhikaṃ madhugandhikaṃ sarvartukaṃ sarvakālikam anāvṛtaṃ sarvajanasya ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तासां ख(लु) प्(उष्)करिणीनां तीरेषु विविधानि स्थलजानि माल्यानि रोपितान्य् अभूवन् तद्यथातिमुक्तकश् चम्पकः पाटला वार्षिका मालिका नवमालिका सुमना यू(थिका धानुष्क्)आरी सर्वर्तुकं सर्वकालिकम् अनावृतं सर्वजनस्य ॥
tāsāṃ kha(lu) p(uṣ)kariṇīnāṃ tīreṣu vividhāni sthalajāni mālyāni ropitāny abhūvan tadyathātimuktakaś campakaḥ pāṭalā vārṣikā mālikā navamālikā sumanā yū(thikā dhānuṣk)ārī sarvartukaṃ sarvakālikam anāvṛtaṃ sarvajanasya ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तासां खलु पुष्करिणीनां तीरेषु राज्ञा महासुदर्शनेन कन्याः स्थापिता (अभूवन्) या अन्नम् अन्नार्थिभ्यः प्रयच्छन्ति पानं पानार्थिभ्यो वस्त्रं वस्त्रार्थिभ्यः ॥ मालागन्धविलेपनानि मालागन्धविलेपनार्थिभ्यः प्रयच्छन्ति ॥
tāsāṃ khalu puṣkariṇīnāṃ tīreṣu rājñā mahāsudarśanena kanyāḥ sthāpitā (abhūvan) yā annam annārthibhyaḥ prayacchanti pānaṃ pānārthibhyo vastraṃ vastrārthibhyaḥ || mālāgandhavilepanāni mālāgandhavilepanārthibhyaḥ prayacchanti ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ये खल्(उ) कुशावत्यां राजधान्यां धूर्ता वा मत्त्(आ वा शौण्डा वा क्रीडितुकामा रमि)तुकामाः परिचारयितुकामा भवन्ति ते तासु तालान्तरिकासु क्रीडन्ति रमन्ति परिचार्(अयन्ति ॥)
ye khal(u) kuśāvatyāṃ rājadhānyāṃ dhūrtā vā matt(ā vā śauṇḍā vā krīḍitukāmā rami)tukāmāḥ paricārayitukāmā bhavanti te tāsu tālāntarikāsu krīḍanti ramanti paricār(ayanti ||)
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेनैव तालवृन्तशब्देन कुशावत्(य् आनन्द राजधानी द्वादशेन) विन्(आ)दिता बभूव तद्यथा हस्तिशब्देनाश्वशब्देन रथशब्देन पत्तिशब्देन शंख(शब्देन) पटहशब्देन भेरीशब्देन मृ(दङ्गशब्देन वाद्यशब्देन गीतशब्देन वंश)शब्देन ॥ दानानि ददत ॥ पुण्यानि कुरुत ॥ उप(व्)आसम् उपवसत ॥ शीलं समादाय वर्तध्व(ं) शब्देन ॥
tenaiva tālavṛntaśabdena kuśāvat(y ānanda rājadhānī dvādaśena) vin(ā)ditā babhūva tadyathā hastiśabdenāśvaśabdena rathaśabdena pattiśabdena śaṃkha(śabdena) paṭahaśabdena bherīśabdena mṛ(daṅgaśabdena vādyaśabdena gītaśabdena vaṃśa)śabdena || dānāni dadata || puṇyāni kuruta || upa(v)āsam upavasata || śīlaṃ samādāya vartadhva(ṃ) śabdena ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुश्(आ)वत्(य्)आम् आनन्द राजध्(आ)न्य्(आं राजा महा)सुदर्शनो नाम( बभू)व्(अ) सप्तभी रत्नैः समन्वागतश् चतसृभिश् च मानुषिकाभिर् ऋद्धिभिः ॥
kuś(ā)vat(y)ām ānanda rājadh(ā)ny(āṃ rājā mahā)sudarśano nāma( babhū)v(a) saptabhī ratnaiḥ samanvāgataś catasṛbhiś ca mānuṣikābhir ṛddhibhiḥ ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कतमैः सप्तभिः ॥ तद्यथा चक्ररत्नेन हस्तिरत्नेनाश्व(रत्नेन मणिरत्ने)न्(अ) स्त्रीरत्नेन गृहपतिरत्नेन परिणायकरत्नेन सप्तमेन ॥
katamaiḥ saptabhiḥ || tadyathā cakraratnena hastiratnenāśva(ratnena maṇiratne)n(a) strīratnena gṛhapatiratnena pariṇāyakaratnena saptamena ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कतमाभिश् चतसृभिर् मानुषिकाभिर् ऋद्धिभिः ॥ राजा महा(सुदर्शनो दीर्घायुष्को ऽ)भूच् चिरस्थितिकः ॥ स चतुरशीतिवर्षसहस्राणि कुमारक्रीडायां क्रीडितवान् ॥ चतुरशीतिवर्षसहस्राणि यौवरा(ज्यं कारितवान् ॥) चतुरशीतिवर्षसहस्राणि महाराज्यं कारितवान् ॥ चतुरशीतिवर्षसहस्राणि राजर्षिर् ब्रह्मचर्यम् अचार्षीत् ॥
katamābhiś catasṛbhir mānuṣikābhir ṛddhibhiḥ || rājā mahā(sudarśano dīrghāyuṣko ')bhūc cirasthitikaḥ || sa caturaśītivarṣasahasrāṇi kumārakrīḍāyāṃ krīḍitavān || caturaśītivarṣasahasrāṇi yauvarā(jyaṃ kāritavān ||) caturaśītivarṣasahasrāṇi mahārājyaṃ kāritavān || caturaśītivarṣasahasrāṇi rājarṣir brahmacaryam acārṣīt ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यद् आनन्द राजा महासुद(र्)श्(अनो दीर्घायुष्को ऽभूच् चिरस्थितिकश् चतु)रशीतिवर्षसहस्राणि कुमारकक्रीडायां क्रीडितवान् पूर्ववत् ॥ इयं राज्ञो महासुदर्शनस्यर्द्धिर् इत्य् (उ)च्यते ॥
yad ānanda rājā mahāsuda(r)ś(ano dīrghāyuṣko 'bhūc cirasthitikaś catu)raśītivarṣasahasrāṇi kumārakakrīḍāyāṃ krīḍitavān pūrvavat || iyaṃ rājño mahāsudarśanasyarddhir ity (u)cyate ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुनर् अ(परं राजा महासुदर्शनो ऽ)भिरूपो ऽभूद् दर्शनीयः प्रासादिको ऽतिक्रान्तश् च मानुष्यकं वर्णम् असंप्राप्तश् च दिव्यं वर्णम् ॥
punar a(paraṃ rājā mahāsudarśano ')bhirūpo 'bhūd darśanīyaḥ prāsādiko 'tikrāntaś ca mānuṣyakaṃ varṇam asaṃprāptaś ca divyaṃ varṇam ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यद् आनन्द राजा महासुद(र्)शन्(ओ ऽभिरूपो ऽभूद् दर्शनीयः पूर्ववत् ॥ इयं रा)ज्ञो महासुदर्शनस्यर्द्धिर् इत्य् उच्यते ॥
yad ānanda rājā mahāsuda(r)śan(o 'bhirūpo 'bhūd darśanīyaḥ pūrvavat || iyaṃ rā)jño mahāsudarśanasyarddhir ity ucyate ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुनर् अपरं राजा महासुदर्शनो ऽल्पाबाधो ऽभूद् अरोगजातीयः समव्(इपचनया ग्रहण्या समन्वागतो नात्यु)ष्णया नातिशीतयाव्याबाधयर्तुसुखया ययास्याशितपीतखादितास्वादितं सम्यक् सुखेन परिपाकं (गतम् अभूत् ॥)
punar aparaṃ rājā mahāsudarśano 'lpābādho 'bhūd arogajātīyaḥ samav(ipacanayā grahaṇyā samanvāgato nātyu)ṣṇayā nātiśītayāvyābādhayartusukhayā yayāsyāśitapītakhāditāsvāditaṃ samyak sukhena paripākaṃ (gatam abhūt ||)
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुनर् अपरं राजा महासुद(र्)श्(अनः सर्व)ज्(आ)न्(अ)पदानां प्रियश् चाभून् मनापश् च तद्यथा पुत्राणां पिता ॥ राज्ञो ऽपि महासुदर्शनस्य नैगमज्(आ)नपदाः प्रिय्(आ)श् चा(भूवन् मनापाश् च तद्यथा पि)तुः पुत्राः ॥
punar aparaṃ rājā mahāsuda(r)ś(anaḥ sarva)j(ā)n(a)padānāṃ priyaś cābhūn manāpaś ca tadyathā putrāṇāṃ pitā || rājño 'pi mahāsudarśanasya naigamaj(ā)napadāḥ priy(ā)ś cā(bhūvan manāpāś ca tadyathā pi)tuḥ putrāḥ ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एको ऽयं समयो राजा महासुदर्शन उद्यानभूमिं निर्यान् सारथिम् आमन्त्रयते ॥ मन्द(ं) मन्दं तावत् सारथे रथं (वर्तय यथाहं नैगमजानपदांश् चिरं पश्येयं ॥ नैगमजान)पदा अपि तत्र सारथिम् आमन्त्रयन्ते ॥ (मन्दं मन्दं तावत् सारथे रथं वर्तय यथा वयं देवं चिरं पश्येम ॥)
eko 'yaṃ samayo rājā mahāsudarśana udyānabhūmiṃ niryān sārathim āmantrayate || manda(ṃ) mandaṃ tāvat sārathe rathaṃ (vartaya yathāhaṃ naigamajānapadāṃś ciraṃ paśyeyaṃ || naigamajāna)padā api tatra sārathim āmantrayante || (mandaṃ mandaṃ tāvat sārathe rathaṃ vartaya yathā vayaṃ devaṃ ciraṃ paśyema ||)
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्विर् अपि त्रिर् अ(पि राजा महासुदर्शनो नैगमजानपदान् आमन्त्रयते ॥)
dvir api trir a(pi rājā mahāsudarśano naigamajānapadān āmantrayate ||)
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ नैगमज्(आनपदानाम् एतद् अभवत् ॥)
atha naigamaj(ānapadānām etad abhavat ||)
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संपन्न(ं) मे धनजातं धर्मेण नाधर्मेण ॥ यन्न्व् अहं ध्(आर्मं प्रासादं मापयेयम् ॥)
saṃpanna(ṃ) me dhanajātaṃ dharmeṇa nādharmeṇa || yannv ahaṃ dh(ārmaṃ prāsādaṃ māpayeyam ||)
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रुत्वा च (येन राजा महासुदर्शनस् तेनोपजग्मुः ॥ उपेत्य राजानं) मह्(आ)सुदर्शनम् इदम् अवोचन् ॥
śrutvā ca (yena rājā mahāsudarśanas tenopajagmuḥ || upetya rājānaṃ) mah(ā)sudarśanam idam avocan ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अल्पोत्सुको देवो भवतु धार्मात् प्रासादात् (॥ वयं धार्मं प्रासादं माप)यिष्य्(आ)मः ॥
alpotsuko devo bhavatu dhārmāt prāsādāt (|| vayaṃ dhārmaṃ prāsādaṃ māpa)yiṣy(ā)maḥ ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अ(ल्)प्(ओत्सुको देवो भवतु धार्मात् प्रासादात् ॥ वयं धार्मं प्रासादं मापयिष्यामः ॥)
a(l)p(otsuko devo bhavatu dhārmāt prāsādāt || vayaṃ dhārmaṃ prāsādaṃ māpayiṣyāmaḥ ||)
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ चतुरशीतिः कोट्टराजसह(स्राणि राज्ञो महासुदर्शनस्)य्(अ पाद)य्(ओर् वै) श्(इरसास्)आद्य ॥ ए(क)त्या बाहू(न्) प्रगृह्य ॥ एकत्याश् चीव्(अरकर्णकं प्रगृह्य ॥) एकत्या येन राजा महासुदर्श(नस् तेनाञ्)जलि(ं) प्रणम्य राजानं महासुदर्श्(अनम् इदम् अ)वो(चन् ॥)
atha caturaśītiḥ koṭṭarājasaha(srāṇi rājño mahāsudarśanas)y(a pāda)y(or vai) ś(irasās)ādya || e(ka)tyā bāhū(n) pragṛhya || ekatyāś cīv(arakarṇakaṃ pragṛhya ||) ekatyā yena rājā mahāsudarśa(nas tenāñ)jali(ṃ) praṇamya rājānaṃ mahāsudarś(anam idam a)vo(can ||)
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अल्पोत्सुको देवो भ्(अवतु धार्मात् प्रासादात् ॥ वयं धा)र्म(ं) प्रासादं मापयिष्यामः ॥
alpotsuko devo bh(avatu dhārmāt prāsādāt || vayaṃ dhā)rma(ṃ) prāsādaṃ māpayiṣyāmaḥ ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अधिवासयति राजा महासुदर्शनश् चतुरश्(ई)ति(कोट्टराजस)हस्राणां तूष्ण्(ई)म्भ्(आवेन ॥)
adhivāsayati rājā mahāsudarśanaś caturaś(ī)ti(koṭṭarājasa)hasrāṇāṃ tūṣṇ(ī)mbh(āvena ||)
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रभूतं सुवर्ण(हिरण्यम् एकैकं च रत्नस्तम्भम् आदाय) य्(ए)न राजा महासुदर्शनस् तेनोपसंक्र्(आन्)त्(आ)ः ॥ आगत्य राजा(नं महासुदर्श)नम् इदम् अवोचन् ॥
prabhūtaṃ suvarṇa(hiraṇyam ekaikaṃ ca ratnastambham ādāya) y(e)na rājā mahāsudarśanas tenopasaṃkr(ān)t(ā)ḥ || āgatya rājā(naṃ mahāsudarśa)nam idam avocan ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुत्र वयं देव (धार्मं प्रासादं मापयेम की)वन् वा ॥
kutra vayaṃ deva (dhārmaṃ prāsādaṃ māpayema kī)van vā ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेन हि यूयं ग्रामण्यः पू(र्वेण कुशाव)त्य्(आ र्)आ(जधा)न्य्(आ) अस्य धार्मं प्रासादं मा(प)यथ योजनम् आयामेन योज(नं विस्तारेण ॥)
tena hi yūyaṃ grāmaṇyaḥ pū(rveṇa kuśāva)ty(ā r)ā(jadhā)ny(ā) asya dhārmaṃ prāsādaṃ mā(pa)yatha yojanam āyāmena yoja(naṃ vistāreṇa ||)
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धार्मे प्रासादे चतुर्व्(इ)धाः स्तंभा उच्छ्रिता अभूवन् सौवर्णा राजता वैडूर्यमयाः स्फटिकमयाः ॥
dhārme prāsāde caturv(i)dhāḥ staṃbhā ucchritā abhūvan sauvarṇā rājatā vaiḍūryamayāḥ sphaṭikamayāḥ ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सौवर्णस्य स्तंभस्य राजतः कु(ं)भकः कृपटकशीर्षकं गो(सा)रको मापितो बभूव ॥ राजतस्य सौवर्णः वैडूर्यमयस्य स्फ(ट्)इकमयः स्फ्(अटिकमयस्य स्)त्(अं)भस्य वैडूर्यमयः कुंभकः कृपटकशीर्षकं गोसारको मापितो बभूव ॥
sauvarṇasya staṃbhasya rājataḥ ku(ṃ)bhakaḥ kṛpaṭakaśīrṣakaṃ go(sā)rako māpito babhūva || rājatasya sauvarṇaḥ vaiḍūryamayasya spha(ṭ)ikamayaḥ sph(aṭikamayasya s)t(aṃ)bhasya vaiḍūryamayaḥ kuṃbhakaḥ kṛpaṭakaśīrṣakaṃ gosārako māpito babhūva ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धार्मे प्रासादे च(तुर्विधा गोपानस्यो मापिता अभूवन् सौवर्णा राज)ता वैडूर्यमयाः स्फटिकमयाः ॥
dhārme prāsāde ca(turvidhā gopānasyo māpitā abhūvan sauvarṇā rāja)tā vaiḍūryamayāḥ sphaṭikamayāḥ ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धार्मे प्रासादे चतुर्विधा बलधरणीया मापिता अभूवन् सौव्(अर्णा राजता वैडूर्यमयाः स्फटिकमयाः ॥)
dhārme prāsāde caturvidhā baladharaṇīyā māpitā abhūvan sauv(arṇā rājatā vaiḍūryamayāḥ sphaṭikamayāḥ ||)
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धार्मे (प्)र्(आसादे चतुर्विधा अट्टाला मापिता अभूवन् सौवर्णा राजता वैडू)र्यमयाः स्फटिकमयाः ॥
dhārme (p)r(āsāde caturvidhā aṭṭālā māpitā abhūvan sauvarṇā rājatā vaiḍū)ryamayāḥ sphaṭikamayāḥ ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धार्मः प्रासादश् (च)तुर्विधैः फलकैश् छन्नो ऽभूत् सौवर्णै राजतैर् वैडूर्यमयै(ः स्फटिकमयैः ॥)
dhārmaḥ prāsādaś (ca)turvidhaiḥ phalakaiś channo 'bhūt sauvarṇai rājatair vaiḍūryamayai(ḥ sphaṭikamayaiḥ ||)
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धार्मः प्रासादश् चतुर्व्(इ)धाभिर् वेदिकाभिः परिक्षिप्तो (ऽभूत् सौवर्णीभी राजतीभिर् वैडूर्यमयीभिः स्फटिकमयीभिः ॥)
dhārmaḥ prāsādaś caturv(i)dhābhir vedikābhiḥ parikṣipto ('bhūt sauvarṇībhī rājatībhir vaiḍūryamayībhiḥ sphaṭikamayībhiḥ ||)
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सौवर्ण्या व्(ए)दिकाया राजतं सूच्य्(आ)ल्(अं)बनम् अधिष्ठानं मापितम् अभूत् ॥ राज(त्य्)आः सौवर्णं वैडूर्य(मय्याः स्फटिकमयं स्फटिकमय्या वैडूर्यमयं सूच्यालंब)नम् अधिष्ठानं मापितम् अभूत् ॥
sauvarṇyā v(e)dikāyā rājataṃ sūcy(ā)l(aṃ)banam adhiṣṭhānaṃ māpitam abhūt || rāja(ty)āḥ sauvarṇaṃ vaiḍūrya(mayyāḥ sphaṭikamayaṃ sphaṭikamayyā vaiḍūryamayaṃ sūcyālaṃba)nam adhiṣṭhānaṃ māpitam abhūt ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धार्म आनन्द प्रासादे चतुरशीतिकूटागारसहस्राणि मापिता(न्य् अभूवन् एकैकं चतुर्णां वर्णानां तद्यथा सौवर्णानां) राजतानां वैडूर्यमयाणां स्फटिकमयानाम् ॥
dhārma ānanda prāsāde caturaśītikūṭāgārasahasrāṇi māpitā(ny abhūvan ekaikaṃ caturṇāṃ varṇānāṃ tadyathā sauvarṇānāṃ) rājatānāṃ vaiḍūryamayāṇāṃ sphaṭikamayānām ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सौवर्णे कूटागारे राजतः पर्यङ्कः स्थापितो ऽभू(त् पटिकास्तृतो गोणिकास्तृतस् तूलिकास्तृतश् चित्रिका)स्तृतः पटलिकास्तृतः कालिङ्गप्रावारप्रत्यास्तरणः सोत्तरच्छदपट उभयान्तलो(हितोपधानः ॥)
sauvarṇe kūṭāgāre rājataḥ paryaṅkaḥ sthāpito 'bhū(t paṭikāstṛto goṇikāstṛtas tūlikāstṛtaś citrikā)stṛtaḥ paṭalikāstṛtaḥ kāliṅgaprāvārapratyāstaraṇaḥ sottaracchadapaṭa ubhayāntalo(hitopadhānaḥ ||)
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सौव्(अर्णस्)य्(अ) कूटाग्(आ)र्(अस्)य्(अ प्)उर(स्)त्(आ)द् र्(आ)जतस् तालो मा(पितो ऽभूत् सौवर्णेन पत्रेण पुष्पेण फलेन ॥ राजतस्य सौवर्णो वैडूर्यमयस्य स्फटिकमयः ॥ स्फटिकमयस्य) वैडूर्यमयः स्फटिकमयेन पत्रेण पुष्पे(ण फलेन ॥)
sauv(arṇas)y(a) kūṭāg(ā)r(as)y(a p)ura(s)t(ā)d r(ā)jatas tālo mā(pito 'bhūt sauvarṇena patreṇa puṣpeṇa phalena || rājatasya sauvarṇo vaiḍūryamayasya sphaṭikamayaḥ || sphaṭikamayasya) vaiḍūryamayaḥ sphaṭikamayena patreṇa puṣpe(ṇa phalena ||)
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ चतुरशीतिकोट्टराजसहस्राणि स्(अर्वजातकृतनिष्ठितं धार्मं प्रासादं विदित्वा धार्मस्य प्रासादस्य पुरस्ताद् धार्मीं पुष्करिणीं मापयन्ति योजनम् आया)मेन योजनं विस्तारेण ॥
atha caturaśītikoṭṭarājasahasrāṇi s(arvajātakṛtaniṣṭhitaṃ dhārmaṃ prāsādaṃ viditvā dhārmasya prāsādasya purastād dhārmīṃ puṣkariṇīṃ māpayanti yojanam āyā)mena yojanaṃ vistāreṇa ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धार्मी पुष्करिणी चतुर्वि(धाभिर् इष्टिकाभिश् चिता बभूव सौवर्णीभी राजतीभिर् वैडूर्यमयीभिः स्फटिकमयीभिः ॥)
dhārmī puṣkariṇī caturvi(dhābhir iṣṭikābhiś citā babhūva sauvarṇībhī rājatībhir vaiḍūryamayībhiḥ sphaṭikamayībhiḥ ||)
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्याः खलु पुष्करिण्यास् तीरे (विविधानि स्थलजानि माल्यानि रोपितान्य् अभूवन् तद्यथातिमुक्तकश् चंपकः पाटला वार्षिका मालिका नवमा)लिका स्(उ)मना य्(ऊ)थिका धानुष्कारी सर्व्(अर्तुकं सर्वकालिकम् अनावृतं सर्वजनस्य ॥)
tasyāḥ khalu puṣkariṇyās tīre (vividhāni sthalajāni mālyāni ropitāny abhūvan tadyathātimuktakaś caṃpakaḥ pāṭalā vārṣikā mālikā navamā)likā s(u)manā y(ū)thikā dhānuṣkārī sarv(artukaṃ sarvakālikam anāvṛtaṃ sarvajanasya ||)
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ चतुरशीतिकोट्टराजसहस्राणि सर्वज्(आ)त(क्)ऋतन्(इ)ष्ठ्(इ)त्(अं) ध्(आर्)म्(अं प्रा)स्(आदं) ध्(आर्)म्(ई)ञ् च्(अ) पु(ष्)क्(अ)र्(इणीं विदित्वा धार्म्याः) पुष्करि(ण्याः पुरस्ताद् धा)र्मं तालवनं मापयन्ति योजनम् आयामेन योजनं विस्तारेण ॥
atha caturaśītikoṭṭarājasahasrāṇi sarvaj(ā)ta(k)ṛtan(i)ṣṭh(i)t(aṃ) dh(ār)m(aṃ prā)s(ādaṃ) dh(ār)m(ī)ñ c(a) pu(ṣ)k(a)r(iṇīṃ viditvā dhārmyāḥ) puṣkari(ṇyāḥ purastād dhā)rmaṃ tālavanaṃ māpayanti yojanam āyāmena yojanaṃ vistāreṇa ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धार्मे तालवने चतुर्विधास् ताला मापिता अभूवन् सौवर्णा राजता व्(ऐ)डूर्यमयाः स्फ(टि)कमय्(आ)ः ॥ सौवर्णस्य तालस्य राजतं पत्रं पुष्पं फलं मापितम् अभूत् ॥ राजतस्य सौवर्णम् ॥ वैडूर्यमयस्य स्फटिकमयम् ॥ स्फटिकमयस्य वैडूर्यमयं पत्रं पुष्पं फलं मापितम् अभूत् ॥
dhārme tālavane caturvidhās tālā māpitā abhūvan sauvarṇā rājatā v(ai)ḍūryamayāḥ spha(ṭi)kamay(ā)ḥ || sauvarṇasya tālasya rājataṃ patraṃ puṣpaṃ phalaṃ māpitam abhūt || rājatasya sauvarṇam || vaiḍūryamayasya sphaṭikamayam || sphaṭikamayasya vaiḍūryamayaṃ patraṃ puṣpaṃ phalaṃ māpitam abhūt ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेषां खलु तालानां वायुना प्रेरितानाम् अयम् एवंरूपो मनोज्ञः शब्दो निश्चरति तद्यथा पञ्चाङ्गिकस्य तूर्यस्य कुशलेन पुरुषेण सम्यक्सुप्रवादितस्य ॥
teṣāṃ khalu tālānāṃ vāyunā preritānām ayam evaṃrūpo manojñaḥ śabdo niścarati tadyathā pañcāṅgikasya tūryasya kuśalena puruṣeṇa samyaksupravāditasya ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धार्मं तालवनं चतुर्विधाभिर् वेदिकाभिः परिक्षिप्तम् अभूत् सौवर्णीभी राजतीभिर् वैडूर्यमयीभिः स्फटिकमयीभिः ॥
dhārmaṃ tālavanaṃ caturvidhābhir vedikābhiḥ parikṣiptam abhūt sauvarṇībhī rājatībhir vaiḍūryamayībhiḥ sphaṭikamayībhiḥ ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सौव(र्)ण्(य्)आ वेदिकाया राजतं सूच्यालंबनम् अधिष्ठानं मापितम् अभूत् ॥ राजत्याः सौवर्णं वैडूर्यमय्याः स्फटिकमयं स्फटिकमय्या वैडूर्यमयं सूच्यालंबनम् अधिष्ठानं मापितम् अभूत् ॥
sauva(r)ṇ(y)ā vedikāyā rājataṃ sūcyālaṃbanam adhiṣṭhānaṃ māpitam abhūt || rājatyāḥ sauvarṇaṃ vaiḍūryamayyāḥ sphaṭikamayaṃ sphaṭikamayyā vaiḍūryamayaṃ sūcyālaṃbanam adhiṣṭhānaṃ māpitam abhūt ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धार्मं तालवनं कनकवालिकास्तृतम् अभूच् चन्दनवारिपरिषिक्तं हेमजालावततं सुवर्णकङ्कणिकावृतम् ॥
dhārmaṃ tālavanaṃ kanakavālikāstṛtam abhūc candanavāripariṣiktaṃ hemajālāvatataṃ suvarṇakaṅkaṇikāvṛtam ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ चतुरशीतिकोट्टराजसहस्राणि सर्वजातकृतनिष्ठितं धार्मं प्रासादं धार्मीं पुष्करिणीं धार्मं च तालवनं विदित्वा येन राजा महासुदर्शनस् तेनोपजग्मुर् उपेत्य राजानं महासुदर्शनम् इदम् अवोचन् ॥
atha caturaśītikoṭṭarājasahasrāṇi sarvajātakṛtaniṣṭhitaṃ dhārmaṃ prāsādaṃ dhārmīṃ puṣkariṇīṃ dhārmaṃ ca tālavanaṃ viditvā yena rājā mahāsudarśanas tenopajagmur upetya rājānaṃ mahāsudarśanam idam avocan ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वजातकृतनिष्ठितो देवस्य धार्मः प्रासादो धार्मी पुष्करिणी धार्मं च तालवनम् ॥ यस्येदानीं द्(ए)व्(अः) कालं मन्(यत्)ए ॥
sarvajātakṛtaniṣṭhito devasya dhārmaḥ prāsādo dhārmī puṣkariṇī dhārmaṃ ca tālavanam || yasyedānīṃ d(e)v(aḥ) kālaṃ man(yat)e ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ राज्ञो महासुदर्शनस्यैतद् अभवत् ॥
atha rājño mahāsudarśanasyaitad abhavat ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न मम प्र(ति)रूपं स्याद् यद् अहम् एवम् एव धार्मे प्रासादे अध्यावसेयम् ॥ यन्न्व् अहं ये (मद्विजि)ते साधु(रूपसंमताः) श्र्(अ)मणब्राह्मणाः प्रतिवसन्ति तान् प्रथमतर्(अं) धार्मे प्रासादे भोजयित्वा प्रत्येकप्रत्येकं दुष्ययुगेनाच्छादयेयम् ॥
na mama pra(ti)rūpaṃ syād yad aham evam eva dhārme prāsāde adhyāvaseyam || yannv ahaṃ ye (madviji)te sādhu(rūpasaṃmatāḥ) śr(a)maṇabrāhmaṇāḥ prativasanti tān prathamatar(aṃ) dhārme prāsāde bhojayitvā pratyekapratyekaṃ duṣyayugenācchādayeyam ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ राजा महासुद्(अर्श)नो ये (स्वविजिते साधु)रूपसंमताः श्रमणब्राह्मणाः प्रतिवसन्ति तान् प्रथमतरं धार्मे प्रासादे भोजयित्वा प्रत्येकप्रत्येकं दुष्ययुगेनाच्छादय(त्)इ ॥
atha rājā mahāsud(arśa)no ye (svavijite sādhu)rūpasaṃmatāḥ śramaṇabrāhmaṇāḥ prativasanti tān prathamataraṃ dhārme prāsāde bhojayitvā pratyekapratyekaṃ duṣyayugenācchādaya(t)i ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ राज्ञो महासु(दर्श)न्(अ)स्य्(ऐत)द् (अ)भ्(अवत् ॥)
atha rājño mahāsu(darśa)n(a)sy(aita)d (a)bh(avat ||)
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न्(अ) म्(अ)म प्रतिरूपं स्याद् यद् अहं धार्मे प्रासादे पञ्च(कामगुणैर् सम)र्पितः समन्वङ्गीभूतः क्रीडेयं रमेयं परिचारयेयं ॥ यन्न्व् अह्(अं) धार्मे प्रासाद एकेन पुरुषेणोपस्थायकेन राजर्षिर् ब्रह्मचर्य्(अं चरेयम् ॥)
n(a) m(a)ma pratirūpaṃ syād yad ahaṃ dhārme prāsāde pañca(kāmaguṇair sama)rpitaḥ samanvaṅgībhūtaḥ krīḍeyaṃ rameyaṃ paricārayeyaṃ || yannv ah(aṃ) dhārme prāsāda ekena puruṣeṇopasthāyakena rājarṣir brahmacary(aṃ careyam ||)
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ राजा महासुदर्शनो धार्मे प्रासादे (प्)र्(अविश्य स्)औव्(अर्)ण्(अं) कूट्(आ)गार(म् अ)धिरुह्य राजते पर्यङ्के निषद्य विविक्तं कामैः पूर्ववद् यावत् प्रथमं ध्यानम् उपसंपद्य व्यहा(र्षीत् ॥)
atha rājā mahāsudarśano dhārme prāsāde (p)r(aviśya s)auv(ar)ṇ(aṃ) kūṭ(ā)gāra(m a)dhiruhya rājate paryaṅke niṣadya viviktaṃ kāmaiḥ pūrvavad yāvat prathamaṃ dhyānam upasaṃpadya vyahā(rṣīt ||)
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सौवर्णात् कूटागा(रा)न् निष्क्रम्य राजतं (कूटागा)रम् अधिरु(ह्य) स्(औ)वर्णे पर्यङ्के निषद्य विविक्तं कामै(ः) पूर्(व)वद् यावत् प्र्(अथ)मं ध्यानम् उपसंपद्य व्यहार्षीत् ॥
sauvarṇāt kūṭāgā(rā)n niṣkramya rājataṃ (kūṭāgā)ram adhiru(hya) s(au)varṇe paryaṅke niṣadya viviktaṃ kāmai(ḥ) pūr(va)vad yāvat pr(atha)maṃ dhyānam upasaṃpadya vyahārṣīt ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राजतात् कू(टागारान् नि)ष्क्(र)म्य वैड्(ऊर्यमयं कूटागारम् अधिरुह्य स्फटिकम)ये पर्यङ्के निषद्य विविक्तं कामैः प्(ऊ)र्ववद् य्(आ)वत् प्रथ(म)ं ध्यानम् उपसंपद्(य व्य)हार्षीत् ॥
rājatāt kū(ṭāgārān ni)ṣk(ra)mya vaiḍ(ūryamayaṃ kūṭāgāram adhiruhya sphaṭikama)ye paryaṅke niṣadya viviktaṃ kāmaiḥ p(ū)rvavad y(ā)vat pratha(ma)ṃ dhyānam upasaṃpad(ya vya)hārṣīt ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैडूर्यमय्(आ)त् (कू)टा(गारान् निष्क्रम्य स्फटिकमयं कूटागारम् अधिरुह्य वैडूर्यमये पर्यङ्के निषद्य विविक्तं कामैः पूर्ववद् यावत् प्रथमं ध्यानम् उपसंपद्य व्यहार्षीत् ॥)
vaiḍūryamay(ā)t (kū)ṭā(gārān niṣkramya sphaṭikamayaṃ kūṭāgāram adhiruhya vaiḍūryamaye paryaṅke niṣadya viviktaṃ kāmaiḥ pūrvavad yāvat prathamaṃ dhyānam upasaṃpadya vyahārṣīt ||)
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्(इ)म् एतद् भोः प्(उ)रुष धार्मस्य प्रास्(आ)दस्या(धस्ताद् महाजनकायस्योच्चशब्दमहाशब्दः ॥)
k(i)m etad bhoḥ p(u)ruṣa dhārmasya prās(ā)dasyā(dhastād mahājanakāyasyoccaśabdamahāśabdaḥ ||)
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अद्राक्षीद् राजा महासुदर्शनो धार्मप्रासादाधस्तात् सर्वास् ताः स्त्रि(यः पीतवस्त्रमाल्याभारणाः पीता)नुलेपना(ः ॥)
adrākṣīd rājā mahāsudarśano dhārmaprāsādādhastāt sarvās tāḥ stri(yaḥ pītavastramālyābhāraṇāḥ pītā)nulepanā(ḥ ||)
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृष्ट्वा च पुनर् अस्यैतद् अभवत् ॥ अतिरञ्जनीयो बत मातृग्राम (इ)ति विदित्वेन्द्रियाण्य् उत्क्ष्(इ)पति ॥
dṛṣṭvā ca punar asyaitad abhavat || atirañjanīyo bata mātṛgrāma (i)ti viditvendriyāṇy utkṣ(i)pati ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अद्राक्षीत् स्त्री(रत्नं राजानं महासु)द्(अ)र्शनम् इन्द्(र्)इयाण्य् उत्क्षिपन्तम् ॥ दृष्ट्वा च पुनर् अस्या एतद् अभवत् ॥
adrākṣīt strī(ratnaṃ rājānaṃ mahāsu)d(a)rśanam ind(r)iyāṇy utkṣipantam || dṛṣṭvā ca punar asyā etad abhavat ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा खलु दे(वो ऽस्मान् दृष्ट्व्)एन्द्रियाण्य् उत्क्षि(प)ति मा हैव देवो ऽस्माभि(ः सङ्गम्यापकारं करिष्यति ॥)
yathā khalu de(vo 'smān dṛṣṭv)endriyāṇy utkṣi(pa)ti mā haiva devo 'smābhi(ḥ saṅgamyāpakāraṃ kariṣyati ||)
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ स्त्रीरत्न्(अं) य्(ए)न राजा महा(स्)उद्(अर्शनस् तेनोपजगाम ॥ उपेत्य राजानं) महासुदर्शनम् इदम् अवोचत् ॥
atha strīratn(aṃ) y(e)na rājā mahā(s)ud(arśanas tenopajagāma || upetya rājānaṃ) mahāsudarśanam idam avocat ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इमानि देवस्य चतुरशीतिस्त्री(सहस्राणि ॥) अत्र देवश् छन्दं जनयत्व् अवे(क्षां देवः करोतु जीविते ॥)
imāni devasya caturaśītistrī(sahasrāṇi ||) atra devaś chandaṃ janayatv ave(kṣāṃ devaḥ karotu jīvite ||)
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चतुरशीतिकोट्टराजसहस्राणि परिणाय(क)रत्नप्रमुखा(नि ॥ अत्र देवश् छन्दं जनयत्व् अवेक्षां देवः करोतु जीविते ॥)
caturaśītikoṭṭarājasahasrāṇi pariṇāya(ka)ratnapramukhā(ni || atra devaś chandaṃ janayatv avekṣāṃ devaḥ karotu jīvite ||)
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चतुरशीतिनगरसह्(अस्राणि कुशावतीराजधानीप्रमुखानि ॥ अत्र देवश् छन्दं जनयत्व् अवे)क्षां देवः करोतु जीविते ॥
caturaśītinagarasah(asrāṇi kuśāvatīrājadhānīpramukhāni || atra devaś chandaṃ janayatv ave)kṣāṃ devaḥ karotu jīvite ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूर्वे च त्वं भगिनि मां मित्रवत् समुदाचरसि सा त्(व्)अं तर्हि स(पत्नवत् ॥)
pūrve ca tvaṃ bhagini māṃ mitravat samudācarasi sā t(v)aṃ tarhi sa(patnavat ||)
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ स्त्रीरत्नं चीवरकर्णकेनाश्रूण्य् उत्स्तीर्य राजानं महासुदर्शनम् इदम् (अवोचत् ॥)
atha strīratnaṃ cīvarakarṇakenāśrūṇy utstīrya rājānaṃ mahāsudarśanam idam (avocat ||)
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एहि त्वं भगिनि ॥ एवं वद ॥
ehi tvaṃ bhagini || evaṃ vada ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अल्पं जीवितं मनुष्याणाम् ॥ गमनीयः सांपरायः ॥ कर्तव्यं कुशलम् ॥ चरि(तव्यं ब्रह्मचर्यम् ॥ न प्रा)प्तजातस्यामरणम् ॥ सो ऽपि देव क्षणो ल(वो) मुहूर्तो न प्रज्ञायते यत्रा(स्य कायस्य) सर्वेण सर्वं निक्षेपो भविष्यति ॥
alpaṃ jīvitaṃ manuṣyāṇām || gamanīyaḥ sāṃparāyaḥ || kartavyaṃ kuśalam || cari(tavyaṃ brahmacaryam || na prā)ptajātasyāmaraṇam || so 'pi deva kṣaṇo la(vo) muhūrto na prajñāyate yatrā(sya kāyasya) sarveṇa sarvaṃ nikṣepo bhaviṣyati ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यद् देवस्य चतुरशीति(षु) स्(त्रीसहस्रेषु स्त्रीरत्नप्रमुखेषु च्छन्दो वा जनितो रागो वा जनित इष्टकान्तमनापत्वं वा जनितं तद्) देवः प्रजहातु निरवेक्षो देवो भवतु जीविते ॥
yad devasya caturaśīti(ṣu) s(trīsahasreṣu strīratnapramukheṣu cchando vā janito rāgo vā janita iṣṭakāntamanāpatvaṃ vā janitaṃ tad) devaḥ prajahātu niravekṣo devo bhavatu jīvite ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यद् देवस्(य चतुरशीतिषु कोट्टराजसहस्रेषु परिणायकरत्नप्रमुखेषु च्छन्दो वा पूर्ववद् यावन् निरवेक्षो) देवो भवतु जीविते ॥
yad devas(ya caturaśītiṣu koṭṭarājasahasreṣu pariṇāyakaratnapramukheṣu cchando vā pūrvavad yāvan niravekṣo) devo bhavatu jīvite ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यद् देवस्य चतुरशीतिषु नागसहस्रेष्व् (उपोषथनागराजप्रमुखेषु च्छन्दो वा पूर्ववद् यावन् निरवेक्षो देवो भवतु) जी(विते ॥)
yad devasya caturaśītiṣu nāgasahasreṣv (upoṣathanāgarājapramukheṣu cchando vā pūrvavad yāvan niravekṣo devo bhavatu) jī(vite ||)
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अल्पं देव जीवि(तं मनुष्याणां) गमनीयः सांपरायः कर्तव्यं कु(शलं चरि)तव्यं ब्र(ह्मचर्यम् ॥ न प्राप्तजातस्यामरणम् ॥ सो ऽपि देव क्षणो लवो मुहूर्तो न प्रज्ञा)यते यत्रास्य का(यस्य सर्वेण सर्वं निक्षेपो भविष्यति ॥)
alpaṃ deva jīvi(taṃ manuṣyāṇāṃ) gamanīyaḥ sāṃparāyaḥ kartavyaṃ ku(śalaṃ cari)tavyaṃ bra(hmacaryam || na prāptajātasyāmaraṇam || so 'pi deva kṣaṇo lavo muhūrto na prajñā)yate yatrāsya kā(yasya sarveṇa sarvaṃ nikṣepo bhaviṣyati ||)
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ राजा महासु(दर्शनः स्त्रीरत्नम् अनेनाववादेनानुशास्य धार्मं प्रा)सादम् अधिरुह्य सौव(र्)णं कूटागारं प्र्(अवि)श्य राजते पर्यङ्के निषद्य मैत्रासहगतेन चित्तेनावैरेणासप(त्नेनाव्यावध्येन विपुलेन महद्गतेनाप्रमाणेनाद्वये)न सुभाविते(नैकां दिश)म् अधिमुच्य स्फरित्वोपसंपद्य व्यहार्षीत् ॥
atha rājā mahāsu(darśanaḥ strīratnam anenāvavādenānuśāsya dhārmaṃ prā)sādam adhiruhya sauva(r)ṇaṃ kūṭāgāraṃ pr(avi)śya rājate paryaṅke niṣadya maitrāsahagatena cittenāvaireṇāsapa(tnenāvyāvadhyena vipulena mahadgatenāpramāṇenādvaye)na subhāvite(naikāṃ diśa)m adhimucya spharitvopasaṃpadya vyahārṣīt ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा द्वितीयां तथा तृतीयां (तथा चतुर्थीम् इत्य् ऊर्ध्वम् अधस् तिर्यक् सर्वशः सर्वा)वन्त्(अम् इमं) लोकं मैत्रासह(ग)तेन च्(इ)त्तेनावैरेणासपत्नेनाव्यावध्येन विपुलेन महद्गतेनाप्र(माणेनाद्वयेन सुभावितेनैकां दिशम् अधिमुच्य स्फरि)त्वोपसं(पद्)य (व्)यहार्षीत् ॥
tathā dvitīyāṃ tathā tṛtīyāṃ (tathā caturthīm ity ūrdhvam adhas tiryak sarvaśaḥ sarvā)vant(am imaṃ) lokaṃ maitrāsaha(ga)tena c(i)ttenāvaireṇāsapatnenāvyāvadhyena vipulena mahadgatenāpra(māṇenādvayena subhāvitenaikāṃ diśam adhimucya sphari)tvopasaṃ(pad)ya (v)yahārṣīt ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सौवर्णात् कूटागारान् न्(इ)ष्क्रम्य राजतं कूटागारं प्रविश्य सौवर्णपर्यङ्के निषद्य करुणासह(गतेन चित्तेनावैरेण पूर्ववत् ॥)
sauvarṇāt kūṭāgārān n(i)ṣkramya rājataṃ kūṭāgāraṃ praviśya sauvarṇaparyaṅke niṣadya karuṇāsaha(gatena cittenāvaireṇa pūrvavat ||)
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अ(थ राजा महासुदर्शनश् चतुरो ब्रह्मविहारान् भावयि)त्व्(आ) क्(आमेषु काम)च्छन्द्(अं) प्र्(अ)ह्(आय) तद्बहुल्(अविहारी ब्र)ह्मल्(ओ)कस्य स्वभावताय्(आ)म् उपगतः ॥
a(tha rājā mahāsudarśanaś caturo brahmavihārān bhāvayi)tv(ā) k(āmeṣu kāma)cchand(aṃ) pr(a)h(āya) tadbahul(avihārī bra)hmal(o)kasya svabhāvatāy(ā)m upagataḥ ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रज्ञ्(अ आनन्द महासुदर्शनस्य पश्चि)मा मार(णान्)त्(इ)का वेदना बभूव तद्यथा बलवतः पुरु(ष)स्य (सुभो)जन(ं) भुक्तवतो मुहूर्ते स्याद् भक्तक्लमः ॥
rajñ(a ānanda mahāsudarśanasya paści)mā māra(ṇān)t(i)kā vedanā babhūva tadyathā balavataḥ puru(ṣa)sya (subho)jana(ṃ) bhuktavato muhūrte syād bhaktaklamaḥ ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्यात् खलु ते (आनन्दान्यः स तेन कालेन तेन) समयेन राजाभून् महासुदर्शनो नाम ॥ न खल्व् एवं द्रष्टव्(य)म् ॥ तत् कस्माद् धेतोः ॥ अहम् एव स तेन कालेन तेन समयेन र्(आ)जा (महासुदर्शनो ऽभूवम् ॥)
syāt khalu te (ānandānyaḥ sa tena kālena tena) samayena rājābhūn mahāsudarśano nāma || na khalv evaṃ draṣṭav(ya)m || tat kasmād dhetoḥ || aham eva sa tena kālena tena samayena r(ā)jā (mahāsudarśano 'bhūvam ||)
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तच् च्(आनन्दार्हतः सम्यक्संबुद्धस्य नाहं तं लोके) पृथिवीप्रदेशं समनुपश्यामि (नैव) पूर्वस्यान् दिशि दक्षिणस्यां पश्चिमस्याम् उत्तरस्यां दिशि यत्र तथाग(तस्याष्टमः शरीरनिक्षेपः ॥)
tac c(ānandārhataḥ samyaksaṃbuddhasya nāhaṃ taṃ loke) pṛthivīpradeśaṃ samanupaśyāmi (naiva) pūrvasyān diśi dakṣiṇasyāṃ paścimasyām uttarasyāṃ diśi yatra tathāga(tasyāṣṭamaḥ śarīranikṣepaḥ ||)
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.