१,२८६ आधिक्यम् एव दर्शयति -- व्यक्तीति। पूर्वं हि व्यक्त्यन्तरे जातिर् अवगता इदानीं व्यक्त्यन्तरे ऽवगम्यते। तथा पूर्वेद्युर् अवगता अपरेद्युर् अवगम्यते निर्विकल्पकक्षणे ऽवगता सविकल्पकक्षणे ऽवगम्यत इत्य् अधिकपरिच्छेद्याभावाद् अस्ति मितेर् अवसरः। कालश् च यदिन्द्रियसम्बन्धार्थगोचरो ऽवगम्यते तदिन्द्रियजन्मनैव प्रत्यक्षेणावगम्यत इति तत्सम्बन्धस्य प्रत्यक्षत्वम् उपपन्नम् इति। तदप्रत्यक्षवादिनां तु चिरक्षिप्रादिप्रत्यया अनालम्बनाः स्युः। ननु त एव कालस्य लिङ्गम् अस्तु विषयस् त्व् अमीषाम् अभिधातव्यः। यदि द्रव्यादयः, न, तत् स्वरूपमात्रे ऽनुत्पादात्, तद्गोचरत्वे कालानुमानासम्भवात्। स्वांशपर्यवसानस्य च विज्ञानवादे निराकरिष्यमाणत्वाद् न स्वांशालम्बनत्वम्। अतो यद् अमीषाम् आलम्बन (?स।तत्) प्रत्यक्षाद् अवसीयत एव। कालेति। आदिशब्देनावस्थाभेदो गृह्यत इति। ननु न केवलम् अधिकं गम्यते किन् तु प्रागवगतम् अपीति कथं प्रामाण्यम् अत आह -- यः पूर्वेति। सविलपके हि शब्दार्थस्वरूपसम्बन्धकालसम्बन्धाः प्रथन्ते। तत्र शब्दादिर् अंशो ऽस्मृतिविषय इति मा नाम प्रमाणविषयो भवतु। इदानीन् तनी तु वस्तुनः सत्ता न पूर्वम् अवधृतेत्य् अस्ति तत्र प्रमाणावसर इति स्थितं प्रामाण्यम् इन्द्रियव्यापारानुविधानाच् च प्रत्यक्षत्वम् इति। एकं चेदं पूर्वविज्ञानजनितसंस्कारप्रत्युत्पन्नेन्द्रियादिकारणकं ग्रहणस्मरणात्मकं प्रत्यभिज्ञानाभिधानं प्रमाणम् इति वेदितव्यम् इति
1,286 ādhikyam eva darśayati -- vyaktīti. pūrvaṃ hi vyaktyantare jātir avagatā idānīṃ vyaktyantare 'vagamyate. tathā pūrvedyur avagatā aparedyur avagamyate nirvikalpakakṣaṇe 'vagatā savikalpakakṣaṇe 'vagamyata ity adhikaparicchedyābhāvād asti miter avasaraḥ. kālaś ca yadindriyasambandhārthagocaro 'vagamyate tadindriyajanmanaiva pratyakṣeṇāvagamyata iti tatsambandhasya pratyakṣatvam upapannam iti. tadapratyakṣavādināṃ tu cirakṣiprādipratyayā anālambanāḥ syuḥ. nanu ta eva kālasya liṅgam astu viṣayas tv amīṣām abhidhātavyaḥ. yadi dravyādayaḥ, na, tat svarūpamātre 'nutpādāt, tadgocaratve kālānumānāsambhavāt. svāṃśaparyavasānasya ca vijñānavāde nirākariṣyamāṇatvād na svāṃśālambanatvam. ato yad amīṣām ālambana (?sa/tat) pratyakṣād avasīyata eva. kāleti. ādiśabdenāvasthābhedo gṛhyata iti. nanu na kevalam adhikaṃ gamyate kin tu prāgavagatam apīti kathaṃ prāmāṇyam ata āha -- yaḥ pūrveti. savilapake hi śabdārthasvarūpasambandhakālasambandhāḥ prathante. tatra śabdādir aṃśo 'smṛtiviṣaya iti mā nāma pramāṇaviṣayo bhavatu. idānīn tanī tu vastunaḥ sattā na pūrvam avadhṛtety asti tatra pramāṇāvasara iti sthitaṃ prāmāṇyam indriyavyāpārānuvidhānāc ca pratyakṣatvam iti. ekaṃ cedaṃ pūrvavijñānajanitasaṃskārapratyutpannendriyādikāraṇakaṃ grahaṇasmaraṇātmakaṃ pratyabhijñānābhidhānaṃ pramāṇam iti veditavyam iti
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.