२,४५ अपि च केयं कल्पना। यदि ज्ञानं, किं तेन ज्ञायते। यदि निरालम्बनत्वम्, तत् तर्हि कल्पना ज्ञानोत्पत्तौ व्याप्रियमाणा कथम् अवस्तु भविष्यति। अर्थक्रियाकारित्वम् एव हि वस्तुत्वं, ज्ञानोत्पादनम् अपि चार्थक्रियेत्यभिप्रायेणाह -- कॢप्ताव् इति। अत्र चोदयति -- कथम् इति। यद्य् अवस्तु न साध्यं, कथं तर्हि भवताम् अपि मेघाभावेन वृष्ट्यभावः साध्यत इति। परिहरति -- वस्त्व् इति। भवेद् एवं यद्य् अभावो न वस्तु स्यात्। स वस्त्व् इत्य् अभावपरिच्छेदे वक्ष्यते। यद्य् अपि चाभावो न वस्तुशब्दवाच्यः लोकविरोधात्, तथापि नासौ निस्स्वभावः। प्रख्यायते ह्य् असौ स्वसंवेद्येन भावातिरेकिणा रूपेण। अतो ऽर्थक्रियाया एव घटिष्यत इति न किञ्चिद् अनुपपन्नम् इति
2,45 api ca keyaṃ kalpanā. yadi jñānaṃ, kiṃ tena jñāyate. yadi nirālambanatvam, tat tarhi kalpanā jñānotpattau vyāpriyamāṇā katham avastu bhaviṣyati. arthakriyākāritvam eva hi vastutvaṃ, jñānotpādanam api cārthakriyetyabhiprāyeṇāha -- kḷptāv iti. atra codayati -- katham iti. yady avastu na sādhyaṃ, kathaṃ tarhi bhavatām api meghābhāvena vṛṣṭyabhāvaḥ sādhyata iti. pariharati -- vastv iti. bhaved evaṃ yady abhāvo na vastu syāt. sa vastv ity abhāvaparicchede vakṣyate. yady api cābhāvo na vastuśabdavācyaḥ lokavirodhāt, tathāpi nāsau nissvabhāvaḥ. prakhyāyate hy asau svasaṃvedyena bhāvātirekiṇā rūpeṇa. ato 'rthakriyāyā eva ghaṭiṣyata iti na kiñcid anupapannam iti
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.