तस्मादनन्तगुणता ॥। इति उक्तदिशा । तेन च विभक्त्यर्थानुपपत्तिः । क्रियाशब्दा आख्यातपदानि । नामशब्दाः सुबन्ता(पदा)नि । "एकःऽ; इति शब्दान्तरन्यायेन प्राप्तं भेदमपाकरोति । अभिधेयभेदे हि नानन्तगुणता सिद्धयति । मुख्यतो योगवृत्त्या । क्रियानामशब्दैरित्यस्यानुवादः पदवर्णस्वरात्मभिरिति । न केवलं पदवर्णात्मभिः किं तूदात्तादिस्वरात्मभिश्च । ननु वर्णानामपि वाचकत्वे विभक्त्यन्तत्वे च पदत्वमेव । तत्किमर्थं पृथग्ग्रहणम् । एकानेकवर्णात्मकत्वविवक्षयेति ब्रूमः । अनन्तगुणता सिद्धयतीति शेषः । हिशब्दो ऽपर्यायत्वादिति सूचयति । अनेन रूढिमात्रेण पदसमन्वयाङ्गीकारो निष्प्रयोजनः अनन्तगुणत्वासिद्धेरिति पूर्वपक्षिणोक्तं परिहृतमित्युक्तं भवति । ननु च न निर्वचनस्य शक्यकारणत्वमात्रेणानन्तगुणत्वं परमेश्वरस्य वेदतः सिद्धयति । निर्वचनस्य व्याख्यातृमतिपरिकल्पितस्यार्थान्तरे ऽन्यथा च सम्भवात् । अन्यथा श्वित्री शोधनं करोति इत्यभिप्रायेण प्रयुक्तस्य श्वेतो धावतीति वाक्यस्य इतः सारमेयो द्रुतं गच्छतीत्यपि प्रमेयं प्रसज्येतेत्यत उक्तम् श्रुतीति ॥ *४,१२८* ॥। श्रुतितात्पर्यतो ऽस्य हि भवेदेवम् यदि वसन्त इत्यादिश्रुतीनामुक्तविधिनिर्वचनेन परमेश्वरगुणेषु तात्पर्यं न स्यात् । तच्चास्तीत्युपपादयिष्याम इति च हिशब्दः । योगवृत्त्यङ्गीकारस्य प्रयोजनान्तरमाह विज्ञानेति ॥ विज्ञानार्थत्वतः सर्वशब्दानां नास्ति दूषणम्
tasmādanantaguṇatā ... iti uktadiśā / tena ca vibhaktyarthānupapattiḥ / kriyāśabdā ākhyātapadāni / nāmaśabdāḥ subantā(padā)ni / "ekaḥ'; iti śabdāntaranyāyena prāptaṃ bhedamapākaroti / abhidheyabhede hi nānantaguṇatā siddhayati / mukhyato yogavṛttyā / kriyānāmaśabdairityasyānuvādaḥ padavarṇasvarātmabhiriti / na kevalaṃ padavarṇātmabhiḥ kiṃ tūdāttādisvarātmabhiśca / nanu varṇānāmapi vācakatve vibhaktyantatve ca padatvameva / tatkimarthaṃ pṛthaggrahaṇam / ekānekavarṇātmakatvavivakṣayeti brūmaḥ / anantaguṇatā siddhayatīti śeṣaḥ / hiśabdo 'paryāyatvāditi sūcayati / anena rūḍhimātreṇa padasamanvayāṅgīkāro niṣprayojanaḥ anantaguṇatvāsiddheriti pūrvapakṣiṇoktaṃ parihṛtamityuktaṃ bhavati / nanu ca na nirvacanasya śakyakāraṇatvamātreṇānantaguṇatvaṃ parameśvarasya vedataḥ siddhayati / nirvacanasya vyākhyātṛmatiparikalpitasyārthāntare 'nyathā ca sambhavāt / anyathā śvitrī śodhanaṃ karoti ityabhiprāyeṇa prayuktasya śveto dhāvatīti vākyasya itaḥ sārameyo drutaṃ gacchatītyapi prameyaṃ prasajyetetyata uktam śrutīti // *4,128* ... śrutitātparyato 'sya hi bhavedevam yadi vasanta ityādiśrutīnāmuktavidhinirvacanena parameśvaraguṇeṣu tātparyaṃ na syāt / taccāstītyupapādayiṣyāma iti ca hiśabdaḥ / yogavṛttyaṅgīkārasya prayojanāntaramāha vijñāneti // vijñānārthatvataḥ sarvaśabdānāṃ nāsti dūṣaṇam
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.