राजाधीनभृत्यबन्धादिकं विवक्षित्वा राज्ञि राजा बद्धो मृत इत्यादिवाक्यं न प्रयुज्यते । किं कारणम् । स प्रयोग संशयस्य कारणं स्यादित्येव । नतु स्वातन्त्र्यस्य अकारणत्वात् । कुतः संशयस्य कारणम् । राज्ञो ऽपि बन्धादियोग्यत्वात् । इदमुक्तं भवति । भवत्येव स्वातन्त्र्यं शब्दप्रवृत्तिनिमित्तं, प्रयोगभावस्तु प्रतिबन्धकनिमित्तः । राजा बद्धो मृत इति प्रयोगे हि संशयो व्युत्पन्नस्य स्यात् । किं राजाधीनस्य भृत्यस्य बद्धत्वादिनैवमुच्यते । किं वा राज्ञ एव बद्धत्वादिनेति । आकाङ्क्षासन्निधियोग्यतानामुभयत्र सद्भावेनार्थद्वयप्रतीतेरवर्जनीयत्वात् । नच संशयो मा भूदित्येवं निवृत्तः प्रयोगाकारणत्वं स्वातन्त्र्यस्य गमयति । नहि मणिमन्त्रादिप्रतिबद्धो ऽग्निर्नाधाक्षीदिति न तत्कारणमिति । *४,९०* न संशयकारणत्वमात्रं प्रयोगप्रतिबन्धकम् । व्याख्यानतः संशयनिवृत्तिसम्भवात् । यथोक्तम् । "व्याख्यानतो विशेषप्रतिपत्तिनर् हि सन्देहादलक्षणम्ऽ; इति । अन्यथा राजा जयीत्यपि प्रयोगो न स्यात् । तत्राप्युक्तविधया संशयावतारादित्यत आह अमङ्गलतवादिति ॥ अमङ्गलत्वाच्छब्दानां राज्ञो योगादमङ्गले । अप्रियत्वात्तु शब्दस्य स्यात् प्रयोगनिवर्तनम्
rājādhīnabhṛtyabandhādikaṃ vivakṣitvā rājñi rājā baddho mṛta ityādivākyaṃ na prayujyate / kiṃ kāraṇam / sa prayoga saṃśayasya kāraṇaṃ syādityeva / natu svātantryasya akāraṇatvāt / kutaḥ saṃśayasya kāraṇam / rājño 'pi bandhādiyogyatvāt / idamuktaṃ bhavati / bhavatyeva svātantryaṃ śabdapravṛttinimittaṃ, prayogabhāvastu pratibandhakanimittaḥ / rājā baddho mṛta iti prayoge hi saṃśayo vyutpannasya syāt / kiṃ rājādhīnasya bhṛtyasya baddhatvādinaivamucyate / kiṃ vā rājña eva baddhatvādineti / ākāṅkṣāsannidhiyogyatānāmubhayatra sadbhāvenārthadvayapratīteravarjanīyatvāt / naca saṃśayo mā bhūdityevaṃ nivṛttaḥ prayogākāraṇatvaṃ svātantryasya gamayati / nahi maṇimantrādipratibaddho 'gnirnādhākṣīditi na tatkāraṇamiti / *4,90* na saṃśayakāraṇatvamātraṃ prayogapratibandhakam / vyākhyānataḥ saṃśayanivṛttisambhavāt / yathoktam / "vyākhyānato viśeṣapratipattinar hi sandehādalakṣaṇam'; iti / anyathā rājā jayītyapi prayogo na syāt / tatrāpyuktavidhayā saṃśayāvatārādityata āha amaṅgalatavāditi // amaṅgalatvācchabdānāṃ rājño yogādamaṅgale / apriyatvāttu śabdasya syāt prayoganivartanam
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.