इत्यर्थोस्येति शेषः । अनेनापव्याख्याननिराकरणस्य स्वव्याख्यानदार्ढ्यार्थत्वात् नासङ्गतिरित्यपि सूचितम् । *४,३८८* ननु वक्तव्यार्थस्यावशिष्टत्वात्कथमुपसंहारः क्रियते । तथाहि । प्रतिज्ञादृष्टान्तानुपरोधादित्युक्तं तावद्दूषणीयम् । सत्यम् । विवर्तनिराकरणेन निराकरिष्यते । तर्ह्यभिध्योपदेशाच्चेत्यत्रोक्तं"बहु स्यां प्रजायेयऽ; इति वाक्यं दूषणीयमिति चेन्न । अस्यापि सच्च त्यच्चऽ; इति वाक्यव्याख्यानन्यायेनैव व्याख्यातत्वादित्याह बहु स्यामिति ॥ बहु स्यामिति तस्यैव ह्युक्तमार्गेण युज्यते तस्यैव निर्विकारस्यैव । उक्तमार्गेणेत्यस्य (एव)विवरणं तत्तद्गतेन रूपेणेति ॥ तत्तद्गतेन रूपेण ॥। तत्तदनन्तपदार्थप्रेरकानन्तरूपैर्बहु स्यामिति सो ऽकामयतेत्यस्याः श्रुतेरर्थ इत्यर्थः । एवं तर्हि"स इदं सर्वमसृजतऽ; इत्युत्तरवाक्यमसङ्गतं स्यात् । न ह्यन्यार्थं सङ्कल्पमभिधायान्यक्रियाभिधानं सङ्गच्छते । नहीश्वरो ऽस्वतन्त्रो ऽसत्यकामो वेत्यत आह तदर्थमिति ॥ ॥। तदर्थं ह्यसृजज्जगत्
ityarthosyeti śeṣaḥ / anenāpavyākhyānanirākaraṇasya svavyākhyānadārḍhyārthatvāt nāsaṅgatirityapi sūcitam / *4,388* nanu vaktavyārthasyāvaśiṣṭatvātkathamupasaṃhāraḥ kriyate / tathāhi / pratijñādṛṣṭāntānuparodhādityuktaṃ tāvaddūṣaṇīyam / satyam / vivartanirākaraṇena nirākariṣyate / tarhyabhidhyopadeśāccetyatroktaṃ"bahu syāṃ prajāyeya'; iti vākyaṃ dūṣaṇīyamiti cenna / asyāpi sacca tyacca'; iti vākyavyākhyānanyāyenaiva vyākhyātatvādityāha bahu syāmiti // bahu syāmiti tasyaiva hyuktamārgeṇa yujyate tasyaiva nirvikārasyaiva / uktamārgeṇetyasya (eva)vivaraṇaṃ tattadgatena rūpeṇeti // tattadgatena rūpeṇa ... tattadanantapadārthaprerakānantarūpairbahu syāmiti so 'kāmayatetyasyāḥ śruterartha ityarthaḥ / evaṃ tarhi"sa idaṃ sarvamasṛjata'; ityuttaravākyamasaṅgataṃ syāt / na hyanyārthaṃ saṅkalpamabhidhāyānyakriyābhidhānaṃ saṅgacchate / nahīśvaro 'svatantro 'satyakāmo vetyata āha tadarthamiti // ... tadarthaṃ hyasṛjajjagat
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.