Library·Nyāyasudhā a subcommentary on Mādhva's Anuvyākhāna, a commentary on Bādarāyaṇa's Brahmasūtra, integrated version·1·1.4·1.4.84

Nyāyasudhā a subcommentary on Mādhva's Anuvyākhāna, a commentary on Bādarāyaṇa's Brahmasūtra, integrated version 1.4.84

NMABB 1.4.84

किं भ्रान्तिकल्पितं तत्र ॥। कारणशब्देन ज्ञानकारणानामिन्द्रियाणां देहेन्द्रियकारणानां च ग्रहणम् । सिद्धा इति शेषः । किं आक्षेपे । तत्र तर्हि प्रपञ्चे ब्रह्मणीति वा । अनन्तजीवसकारणदेहेन्द्रियातिरिक्तस्य प्रपञ्चस्याभावात् । विषयाणामपि देहेन्द्रियनिर्वाहार्थत्वादिति भावः । तथाच न केवलमपसिद्धान्तः । प्रकृतिश्चेत्यादिसूत्राणां निर्विषयत्वापत्तिश्च स्यादिति शेषः । *४,४११* ननु अन्यगा चेत्स्वतो ऽन्यता इत्युक्तम् । जीवब्रह्मभेदस्यापि भ्रान्तिसिद्धत्वात् । भ्रान्त्या ब्रह्मणो भिन्नस्य बाह्याध्यात्मिकार्थभ्रम इति हि मन्यत इत्यत आह भेदो ऽपीति ॥ ॥। भेदो ऽपि भ्रमजो यदि न केवलं प्रपञ्चः, किन्तु जीवब्रह्मणोर्भेदो ऽपि यदि भ्रमजो भ्रमसिद्धः अङ्गीक्रियते । तदा अन्योन्याश्रयता स्यादिति सम्बन्धः । अत्रान्योन्याश्रयताशब्देन चक्रकमुच्यते तस्यापि बहुष्वन्योन्याश्रयत्वात् । कथमन्योन्याश्रयता इत्यत उक्तम् भ्रान्तेरिति ॥ भ्रान्तेरज्ञानमूलत्वात् तस्य भेदव्यपेक्षया

kiṃ bhrāntikalpitaṃ tatra ... kāraṇaśabdena jñānakāraṇānāmindriyāṇāṃ dehendriyakāraṇānāṃ ca grahaṇam / siddhā iti śeṣaḥ / kiṃ ākṣepe / tatra tarhi prapañce brahmaṇīti vā / anantajīvasakāraṇadehendriyātiriktasya prapañcasyābhāvāt / viṣayāṇāmapi dehendriyanirvāhārthatvāditi bhāvaḥ / tathāca na kevalamapasiddhāntaḥ / prakṛtiścetyādisūtrāṇāṃ nirviṣayatvāpattiśca syāditi śeṣaḥ / *4,411* nanu anyagā cetsvato 'nyatā ityuktam / jīvabrahmabhedasyāpi bhrāntisiddhatvāt / bhrāntyā brahmaṇo bhinnasya bāhyādhyātmikārthabhrama iti hi manyata ityata āha bhedo 'pīti // ... bhedo 'pi bhramajo yadi na kevalaṃ prapañcaḥ, kintu jīvabrahmaṇorbhedo 'pi yadi bhramajo bhramasiddhaḥ aṅgīkriyate / tadā anyonyāśrayatā syāditi sambandhaḥ / atrānyonyāśrayatāśabdena cakrakamucyate tasyāpi bahuṣvanyonyāśrayatvāt / kathamanyonyāśrayatā ityata uktam bhrānteriti // bhrānterajñānamūlatvāt tasya bhedavyapekṣayā

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/NMABB/1.4.84

Cite as: Nyāyasudhā a subcommentary on Mādhva's Anuvyākhāna, a commentary on Bādarāyaṇa's Brahmasūtra, integrated version 1.4.84, in HREEM (hreem.cc/library/NMABB/1.4.84), after GRETIL.

Edition, numbering and licence

GRETIL tei/sa_jayatIrtha-nyAyasudhA.xml —

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text